Osobowość paranoiczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Osobowość paranoiczna
ICD-10 F60.0
Paranoiczne zaburzenie osobowości
DSM-IV 301.0
MedlinePlus 000938
MeSH D010260

Osobowość paranoicznazaburzenie osobowości, w którym występuje chłód emocjonalny, wycofywanie się z kontaktów z innymi, wrogość, nadmierna podejrzliwość, nadmierna wrażliwość na lekceważenie i krytykę, niezdolność do wybaczania urazy.

Kryteria diagnostyczne (objawy)[edytuj]

Kryteria diagnostyczne ICD-10[edytuj]

  • wrażliwość na niepowodzenia i odrzucenie
  • tendencja długotrwałego przeżywania przykrości
  • podejrzliwość, ujmowanie obojętnych działań otoczenia jako wrogich lub pogardliwych
  • sztywne poczucie własnych praw
  • podejrzenia dotyczące wierności (partnerów i przyjaciół)
  • przecenianie własnego znaczenia
  • pochłonięcie wyjaśnieniami wydarzeń

Kryteria diagnostyczne DSM-IV[edytuj]

  • pozbawiona wystarczających podstaw podejrzliwość, że inni nas wykorzystują, krzywdzą lub oszukują,
  • zaabsorbowanie bezpodstawnymi wątpliwościami co do lojalności przyjaciół lub wspólników i co do tego, czy są oni godni zaufania
  • niechęć do zwierzania się innym, spowodowana nieuzasadnionym lękiem, że informacje te zostaną użyte przeciw nam w złych intencjach
  • odczytywanie ukrytych, poniżających lub groźnych znaczeń z niezłośliwych uwag lub zdarzeń
  • ciągłe noszenie urazów, czyli niewybaczanie zniewag, krzywd lub afrontów
  • dostrzeganie ataków na nasz charakter czy reputację, które zwykle nie są widoczne dla innych, oraz szybkie reagowanie na nie gniewem lub przechodzeniem do kontrataku
  • powtarzające się nieusprawiedliwione podejrzenia dotyczące wierności współmałżonka lub partnera seksualnego

Atrybuty osobowości paranoicznej[edytuj]

Atrybuty te charakteryzują funkcjonowanie osobowości paranoicznej:

Odmiany osobowości paranoicznej według DSM-IV[edytuj]

  • fanatyczna (z cechami osobowości narcystycznej),
  • zrzędliwa (z cechami osobowości negatywistycznej),
  • wyizolowana (z cechami osobowości unikającej),
  • zatwardziała (z cechami osobowości kompulsyjnej),
  • złośliwa (z cechami osobowości sadystycznej).

Cechy związane z osobowością paranoiczną według Blaney[edytuj]

  • nieufność,
  • podejrzliwość,
  • czujność,
  • cynizm,
  • rywalizacyjność (porównywanie się z innymi),
  • poczucie krzywdy,
  • zazdrość,
  • nadwrażliwość na krytykę,
  • przepełnienie złością,
  • mściwość,
  • ostrożność,
  • niezachwiane przekonania,
  • zazwyczaj brak poczucia humoru,
  • dychotomiczne myślenie,
  • samowystarczalność,
  • zadufanie,
  • przekonanie o własnej wyższości,
  • usprawiedliwienie samego siebie.

Bibliografia[edytuj]

  1. A. Jakubik - Zaburzenia osobowości
  2. T. Millon - Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie
  3. L. Cierpiałkowska - Psychologia zaburzeń osobowości

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.