Płazy beznogie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Płazy beznogie
Gymnophiona[1]
Müller, 1831
Syphonops annulatus
Syphonops annulatus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada płazy
Rząd płazy beznogie
Rodziny
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Płazy beznogie (Gymnophiona) – rząd płazów o robakowatym kształcie, często przypominają wyglądem dżdżownicę. Żywią się larwami owadów i innych bezkręgowców. Mają zredukowane kończyny i pasy: barkowy i miednicowy. W skórze drobne łuski. Kręgosłup składa się z prawie 200 dwuwklęsłych (amficelicznych) kręgów. Nie mają oczu lub posiadają oczy szczątkowe. Żyją w wilgotnej glebie w krajach tropikalnych poza Madagaskarem, Nową Gwineą, Australią i wyspami Oceanu Indyjskiego.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W skład rzędu wchodzi ok. 180 gatunków. Różni autorzy wyróżniają różną liczbę rodzin płazów beznogich. Część autorów wyróżnia 3 rodziny[2]:

Z kolei Wilkinson i współpracownicy (2011) wyróżniają 9 rodzin: Rhinatrematidae, Ichthyophiidae, Scolecomorphidae, Herpelidae, Typhlonectidae, Caeciliidae, Indotyphlidae, Siphonopidae i Dermophiidae[4]. Kamei i współpracownicy (2012) wyróżnili dziesiątą rodzinę Chikilidae[5].

Szczegóły budowy[edytuj | edytuj kod]

Wielkość: 10-160 cm.

Szkielet: duża liczba kręgów, czaszka zwarta i twarda.

Układ nerwowy: oczy uwstecznione; na głowie czułki z chemoreceptorami.

Układ oddechowy: u większości lewe płuco zredukowane, u Atretochoana eiselti w ogóle brak płuc.

Rozród: zapłodnienie wewnętrzne, męski narząd kopulacyjny: fallodeum; jajorodność, rzadziej żyworodność.

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

Niektóre analizy filogenetyczne sugerują, że w przeciwieństwie do płazów bezogonowych i ogoniastych, które wg tych analiz miałyby pochodzić od temnospondyli, Gymnophiona wyewoluowały z przedstawicieli grupy Lepospondyli – jeśli hipoteza ta jest prawdziwa, współczesne płazy, grupa Lissamphibia, byłyby taksonem difiletycznym[6]. Z innych analiz wynika jednak, że Lissamphibia są taksonem monofiletycznym[7][8].

Przypisy

  1. Gymnophiona w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Darrel Frost and The American Museum of Natural History: Gymnophiona (ang.). Amphibian Species of the World 5.3, an Online Reference. [dostęp czerwiec 2009].
  3. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  4. Mark Wilkinson, Diego San Mauro, Emma Sherratt i David J. Gower. A nine-family classification of caecilians (Amphibia: Gymnophiona). „Zootaxa”. 2874, s. 41-64, 2011 (ang.). 
  5. Rachunliu G. Kamei, Diego San Mauro, David J. Gower, Ines Van Bocxlaer, Emma Sherratt, Ashish Thomas, Suresh Babu, Franky Bossuyt, Mark Wilkinson i S. D. Biju. Discovery of a new family of amphibians from northeast India with ancient links to Africa. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 279 (1737), s. 2396–2401, 2012. doi:10.1098/rspb.2012.0150 (ang.). 
  6. Jason S. Anderson, Robert R. Reisz, Diane Scott, Nadia B. Fröbisch i Stuart S. Sumida. A stem batrachian from the Early Permian of Texas and the origin of frogs and salamanders. „Nature”. 453, s. 515–518, 2008. doi:10.1038/nature06865 (ang.). 
  7. David Marjanović, Michel Laurin. A reevaluation of the evidence supporting an unorthodox hypothesis on the origin of extant amphibians. „Contributions to Zoology”. 77 (3), s. 149-199, 2008 (ang.). 
  8. Hillary C. Maddin, Farish A. Jenkins Jr, Jason S. Anderson. The Braincase of Eocaecilia micropodia (Lissamphibia, Gymnophiona) and the Origin of Caecilians. „PLoS ONE”. 7 (12), s. e50743, 2012. doi:10.1371/journal.pone.0050743 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Płazy beznogie-zdjęcia