Płomiennik kongijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płomiennik kongijski
Spermophaga poliogenys[1]
(Ogilvie-Grant, 1906)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina astryldowate
Podrodzina astryldy
Rodzaj Spermophaga
Gatunek płomiennik kongijski
Synonimy

Spermospiza poliogenys Ogilvie-Grant, 1906

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Płomiennik kongijski[3] (Spermophaga poliogenys) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych. Występuje w centralnej Afryce. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał William Robert Ogilvie-Grant w 1906 na łamach „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. Holotyp pochodził z pasma Ruwenzori na obszarze Demokratycznej Republiki Konga. Został odłowiony 11 sierpnia 1906, była to dorosła samica. Autor nadał mu nazwę Spermospiza poliogenys[4]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza płomiennika kongijskiego w rodzaju Spermophaga. S. poliogenys jest gatunkiem monotypowym[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Płomienniki kongijskie występują w skrajnie południowo-wschodniej części Kamerunu, w północnym Kongo (w Parku Narodowym Nouabalé-Ndoki), w Demokratycznej Republice Konga i zachodniej Ugandzie (Las Semliki[6], na wysokości 700–800 m n.p.m.[7]).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 14 cm[8][6], masa ciała 18,7–21,7 g[6]. Długość skrzydła (nieokreślona liczba osobników) wynosi 65–73 mm[8]. U holotypu długość ogona wynosiła około 5 cm (2 cale), a skoku 22 mm (0,88 cala)[4]. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samca czoło, wierzch i boki głowy, boki i przód szyi, pierś oraz boki mają barwę jaskrawoczerwoną, niekiedy połyskującą. Kuper i pokrywy nadogonowe jaskrawoczerwone. Pozostała część upierzenia czarna. Skrzydła krótkie i zaokrąglone. U samicy obszar od głowy po górną część grzbietu porastają pióra szare lub ciemnoszare, pozostałą część grzbietu i skrzydła – łupkowoszare. Pióra te mają jednak połyskliwe, czarne krawędzie, co nadaje wierzchniej stronie ciała łuskowany wygląd. Kuper i pokrywy nadogonowe jaskrawoczerwone. Broda, gardło i górna część piersi jaskrawoczerwone lub pomarańczowe z czerwonawym nalotem. Sterówki czarne. Niższa część piersi, brzuch i boki szare lub ciemnoszare z niewielkimi, białymi plamkami, występującymi zawsze po dwie, z tyłu po bokach ciała i na pokrywach podogonowych przechodzącymi w kreski. Dziób u nasady wysoki, z zagiętą ku dołowi górną krawędzią; ma barwę niebieskawą lub metalicznie niebieską z czerwonymi lub różowymi krawędziami i końcówką. Tęczówka brązowa lub ciemnobrązowa, obrączka oczna jasnoniebieska[8].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia płomienników kongijskich są lasy, zarówno pierwotne jak i wtórne, niekiedy zapuszczając się na przecinki – rzadko jednak widuje się te ptaki na terenach otwartych. Są bardzo skryte i trudne do zauważenia. Żywią się stosunkowo dużymi, twardymi nasionami, owadami i pająkami. Rozród słabo poznany[8].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

W północno-wschodniej Demokratycznej Republice Konga osobniki młodociane widziane były w marcu, maju i czerwcu, a ptaki w kondycji rozrodczej odławiane były od grudnia do lutego w maju i od sierpnia do września[6]. Po raz pierwszy lęgi w Ugandzie obserwowano od 10 do 12 lipca 1992 po tym, jak przypadkiem wypłoszono wysiadującą samicę. Gniazdo umieszczone było około 2,5 m nad ziemią w rozwidleniu gałęzi Cynometra alexandri. Miało wymiary około 25 na 15 cm (autorzy nie podali, jaki miało kształt), budulec stanowiły suche liście i gałązki. Zniesienie liczyło 3 jaja o białych skorupkach i średnich wymiarach 18 na 13 mm[9]. Podobnie jak u innych przedstawicieli Spermophaga, pisklęta mają żółte podniebienie; przez język przebiega pas, podobnie jak u płomienników czerwonogłowych (S. ruficapilla; u czarnogłowych, S. haematina, na języku brak wzorów)[10].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje płomiennika czerwonogłowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2016). BirdLife International uznaje trend populacji za stabilny ze względu na brak widocznych zagrożeń[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Spermophaga poliogenys, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Spermophaga poliogenys. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Nazwa polska za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: ESTRILDIDAE Bonaparte, 1850 - ASTRYLDOWATE - WAXBILLS (Wersja: 2017-12-15). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-10-24].
  4. a b W. R. Ogilvie-Grant. Spermospiza poliogenys, sp. n.. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 19, s. 32–33, 1906. 
  5. Frank Gill & David Donsker: Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors & pipits. IOC World Bird List (v6.3), 20 lipca 2016. [dostęp 1 września 2016].
  6. a b c d Payne, R.: Grant's Bluebill (Spermophaga poliogenys). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 1 września 2016].
  7. Terry Stevenson, John Fanshawe: Birds of East Africa: Kenya, Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi. A&C Black, 2004, s. 546. ISBN 978-0-7136-7347-0.
  8. a b c d Peter Clement: Finches and Sparrows. A&C Black, 2010, s. 344. ISBN 978-1-4081-3530-3.
  9. Christine Dranzoa & Charles Otim. First east African breeding record of Grant's bluebill Spermophaga poligenys from the Semliki Forest Reserve, Uganda. „Scopus”. 16, s. 113, 1993. 
  10. R. B. Payne. Nestling mouth markings and colors of old world finches Estrildidae: mimicry and coevolution of nesting finches and their Vidua brood parasites. „Miscellaneous Publications”. 194, 2005. Museum of Zoology, University Of Michigan. ISSN 0076-8405. 
  11. Grant's Bluebill Spermophaga poliogenys. BirdLife International. [dostęp 30 sierpnia 2016].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]