Uganda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Republic of Uganda
Jamhuri ya Uganda

Republika Ugandy
Flaga Ugandy
Herb Ugandy
Flaga Ugandy Herb Ugandy
Dewiza: (ang.) For God and My Country
(Dla Boga i mojego kraju)
Hymn: Oh Uganda, Land of Beauty
Położenie Ugandy
Język urzędowy angielski, suahili[1]
Stolica Kampala
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Yoweri Museveni
Szef rządu premier Ruhakana Rugunda
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
82. na świecie
236 036 km²
15,39%
Liczba ludności (2009)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
39. na świecie
32 369 558
136 osób/km²
Jednostka monetarna szyling ugandyjski (UGX)
Niepodległość od Wielka Brytania Wielkiej Brytanii
9 października 1962
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 UG
Domena internetowa .ug
Kod samochodowy EAU
Kod samolotowy 5X
Kod telefoniczny +256
Mapa Ugandy
Rzeki i jeziora Ugandy
Mount Kadam, Uganda

Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Kraj jest słabo rozwinięty, ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą,.

Uganda jest podzielona na 80 dystryktów w czterech regionach: Północnym, Wschodnim, Centralnym oraz Zachodnim.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Ustrój państwa to republika konstytucyjna. Obecnym prezydentem jest Yoweri Museveni. Prezydent mianuje premiera, którym jest obecnie Amama Mbabazi. Parlament tworzy Zgromadzenie Narodowe, na które składa się 303 członków. Osiemdziesięciu sześciu z nich nominowanych jest przez grupy interesów, w tym kobiety oraz armię. Reszta wybierana jest w powszechnych, odbywających się co pięć lat wyborach.

Partie polityczne Ugandy były represjonowane od 1986. Mogły teoretycznie istnieć, lecz nie były w stanie dotrzeć do elektoratu poprzez środki masowego przekazu. Trwająca cały czas wojna pogłębiała przepaść między partią rządową a innymi. W 2005 po przeprowadzonym referendum konstytucyjnym został przywrócony system wielopartyjny. Następnego roku został wybrany w pośrednich wyborach prezydenckich Yoweri Museveni (przez kolegium elektorskie), pomimo sprzeciwu społeczności międzynarodowej.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Ugandy.
 Osobny artykuł: Miasta Ugandy.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Kraj ten jest jednym z najwyżej położonych państw Afryki. 84% powierzchni kraju obejmuje północno-zachodnia część prekambryjskiej Wyżyny Wschodnioafrykańskiej.

Stosunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Rzeki w Ugandzie należą głównie do dorzecza Nilu, m.in.:

Na terenie Ugandy znajduje się wiele dużych zbiorników wodnych, m.in.:

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W Ugandzie znajdują się 32 obszary chronione, które łącznie zajmują 8% powierzchni kraju.

Wybrane parki narodowe:

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1894 utworzono protektorat Ugandy, w skład którego weszło 5 królestw: Ankole, Buganda, Bunyoro, Busoga i Toro. W roku 1962 federacja Ugandy uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii. W niepodległym kraju władzę sprawowała koalicja Kabaka Yekka – partii rojalistycznej ludu Baganda oraz Ugandyjskiego Kongresu Ludowego o lewicującym charakterze. W wyniku koalicji prezydentem kraju został król autonomicznej Bugandy Edward Mutesa a premierem przywódca lewicy Milton Obote. Rząd niepodległej Ugandy zachował systemy królewskie funkcjonujące w części obszarów Ugandy. W 1965 roku doszło do krótkotrwałego kryzysu armii po tym gdy doszło do próby rebelii zorganizowanej przez żołnierzy pochodzenia kenijskiego. Sytuacja była o tyle niebezpieczna że Kenijczycy pełnili w państwie ugandyjskim szereg ważnych funkcji państwowych i zajmowali w państwie kluczową pozycję. Rządowi udało się rozwiązać kryzys i w tym samym roku wydalić Kenijczyków z kierowniczych urzędów w państwie, polityka ta doprowadziła że w 1969 roku niemal masowo opuścili oni Ugandę[2]. Współpraca między Mutesą i Obote okazała się krucha, gdyż jako prezydent Mutesa przekonał się, że zakres jego władzy jest tylko reprezentacyjny[3]. W 1966 miał miejsce jednoosobowy przewrót zorganizowany przez Obote przeciwko własnemu rządowi, który został oskarżony o uczestnictwo w niezgodnym z prawem handlu złotem kongijskim. Wtedy to premier zawieszając konstytucję umieścił pięciu ministrów w areszcie, a Mutesę pozbawił funkcji prezydenckiej, zastępując go na stanowisku szefa państwa. Mutesa zamieszkał w swoim pałacu, lecz po zreorganizowaniu przez Obote konstytucji tak, by usunęła ona autonomię Bugandy, przyszło Mutesie opuścić Ugandę: Obote rozkazał bowiem swemu dowódcy - byłemu brytyjskiemu oficerowi Idiemu Aminowi Dadzie - by wyeliminował Mutesę. W maja 1966 roku armia otoczyła pałac królewski a król udał się na emigrację. Wraz z tym rząd zlikwidował władzę regionalnych monarchów[4].

Jeszcze w 1968 roku rząd choć wprowadził w życie plan pięcioletni to w dalszym ciągu promował drobną przedsiębiorczość i nakłaniał zagraniczne firmy do inwestycji w kraju. Sytuacja zmieniła się gdy w 1969 roku doszło do próby zamachu na życie Oboto co zradykalizowało rządzących i doprowadziło do wprowadzenia stanu wyjątkowego i radykalizacji polityki gospodarczej - Rząd w 1970 roku przejął 60% udziałów w największych korporacjach i bankach - było to rezultatem poglądu Obote który uważał że zarówno władza polityczna i gospodarcza powinna być w rękach większości. Proces nacjonalizacji zakończył się klęską a rząd nie był w stanie przejąc kontroli nad głównymi strefami gospodarki. Ponadto administracja Obote wdała się w spór z korporacjami międzynarodowymi tj. Shell i BP które zażądały gigantycznych rekompensat za zajęte inwestycje[5]. Rząd połączył lewicowe poglądy z nacjonalizmem i podjął się nieudanej próby ograniczenia wpływów hinduskich przedsiębiorców[6].

Rządy Idi Amina[edytuj | edytuj kod]

25 stycznia 1971 armia na czele z Idi Aminem przeprowadziła pucz wojskowy[7]. Pucz wojskowy dokonany przy pomocy izraelskich tajnych służb i wsparty przez Wielką Brytanię, poprzedził planowane przez Obote odsunięcie Amina od stanowiska dowódczego[8]. Prezydent Tanzanii Julius Nyerere zaoferował azyl polityczny obalonemu prezydentowi Obote. Do byłego prezydenta dołączyło 20 tys. osób prześladowanych przez Aminę z powodów politycznych a w 1972 roku grupa uchodźców przy poparciu Tanzanii próbowała bezskutecznie obalić Amina[9]. Idi Amin rządził w sposób dyktatorski, tworząc brutalny i represyjny reżim oskarżany o wiele zbrodni. Z początku Amin prowadził politykę prozachodnią w oparciu o dobre kontakty z Wielką Brytanią i Izraelem. W latach 1971–1972 reżimowi pomagali Izraelczycy, przekazując pomoc finansową, modernizując armię i szkoląc oficerów. Amin uzyskał patent spadochroniarza w armii izraelskiej jeszcze w latach 60., a inżynierowie wojskowi z Izraela rozbudowali lotnisko w Entebbe na początku lat 70. W 1972 roku nastąpił gwałtowny zwrot w polityce zagranicznej Ugandy po wizycie Amina w Libii i ZSRR, które zgodziły się udzielić mu pomocy militarnej i finansowej. W tym samym roku Amin wydalił z kraju 70 tysięcy Hindusów, w których rękach znajdowała się większość ugandyjskiej gospodarki. Amin porzucił w zdecydowany sposób wcześniejszą proizraelską politykę a w 1976 roku udzielił wsparcia grupie terrorystów palestyńskich z Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny i wspierających ich terrorystów zachodnioniemieckich, którzy porwali samolot Air France. Na jego pokładzie znajdowali się w większości obywatele pochodzenia żydowskiego. Samolot został skierowany na lotnisko w Entebbe w Ugandzie gdzie doszło do akcji odbicia zakładników przez izraelskich komandosów[10].

 Osobny artykuł: wojna ugandyjsko-tanzańska.

Pod koniec lat 70. doszło do szeregu zbrojnych wystąpień antyrządowych. Na początku października 1978, rebelianci antyrządowi zaatakowali Amina w willi prezydenckiej w Kampali; dyktator uciekł wraz z rodziną helikopterem[9]. Do ataku doszło w okresie, gdy liczba bliskich współpracowników Amina znacznie zmniejszyła się, przy rosnącej liczbie dysydentów w Ugandzie[11]. Gdy wiceprezydent Ugandy został ranny w podejrzanym wypadku samochodowym, żołnierze lojalni wobec wiceprezydenta zbuntowali się. Odpowiedzią Amina było wysłanie żołnierzy przeciwko buntownikom, którym w części udało się przekroczyć granice Tanzanii[9][12]. Rebelia przeniknęła do Tanzanii, skąd bojówki złożone z uchodźców zaczęły atakować żołnierzy dyktatora. W 1978 roku w odpowiedzi na tanzańskie wsparcie dla rebeliantów Amin zaatakował Tanzanię i 11 kwietnia 1979 roku, po kontrataku, został obalony przez Tanzańczyków wspierających rebeliancką Ugandyjską Armię Wyzwoleńczą, w konsekwencji czego udał się on na emigrację.

Wojna domowa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: wojna domowa w Ugandzie.

Po obaleniu Amina, nastał okres intensywnej konkurencji i walki o władzę pomiędzy różnymi grupami, które pomagały tanzańskiej armii podczas wojny. W wyborach w grudniu 1980 roku, wygrała partia Miltona Obote – Ugandyjski Kongres Ludowy. Inny z kandydatów, Yoweri Museveni nie uznał wyników wyborów i ogłosił zbrojny bunt przeciwko nowemu rządowi. Yoweri Museveni oraz jego zwolennicy schronili się w południowo-zachodniej części kraju, tworząc Popularną Armię Oporu (PRA). PRA później połączyła się z Ugandyjskich Bojowników o Wolność (UFF), w celu stworzenia Narodowej Armii Oporu (NRA) i jej politycznego skrzydła – Narodowego Ruchu Oporu (NRM)[13]. Jednocześnie w wojnie domowej udziały brały dwie inne grupy rebeliantów, Ugandyjski Front Ocalenia Narodowego (UNRF) i Była Ugandyjska Armia Narodowa (FUNA), powstałe z resztek zwolenników Amina[14]. W dniu 27 lipca 1985 roku, część armii przeprowadziła zamachu stanu, przejmując władzę. W obliczu konfliktów w rządzie i zamachu stanu, wojna partyzancka nabrała rozmachu. W grudniu 1985 roku, rząd podpisał porozumienie pokojowe z NRA. Zawieszenie broni zostało załamane niemal natychmiast. W styczniu 1986 roku siły wierne Museveni wkroczył do stolicy a on sam został obwołany prezydentem.

Rządy Museveniego[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: rebelia Armii Bożego Oporu.

Sprawujący do dziś rządy Yoweri Museveni swoje rządy oparł na centroprawicowej partii Narodowy Ruch Oporu. Rząd realizuje liberalny program gospodarczy. Rząd centroprawicowy dokonał reformy państwa a konstytucja z 1993 przywróciła tradycyjny podział południowej części kraju na królestwa. Uganda była ogarnięta w latach 90. epidemią AIDS, ale udało się jej zaradzić dzięki strategii ABC[15]. Obecnie najpoważniejszym problemem kraju jest malaria, która w Ugandzie zabija więcej ludzi niż AIDS (co roku 70 tys. zgonów, głównie wśród dzieci do lat pięciu oraz ciężarnych kobiet) i której koszty leczenia pochłaniają 40 % wydatków na ochronę zdrowia. Na ponad 90 proc. powierzchni kraju jest ona obecna przez cały rok, zarówno w porze deszczowej, jak i suchej. Okolice jeziora Kioga na północy kraju to najbardziej malaryczne miejsce na świecie. Naukowcy policzyli, że na każdego mieszkańca przypada tam rocznie średnio 1500 ukąszeń komarów przenoszących pierwotniaka Plasmodium falciparum wywołującego malarię[16].

Sytuacja polityczna jest niestabilna, od 1987 roku, trwa tam rebelia prowadzona przez sfanatyzowaną Armię Bożego Oporu (LRA) głównie na północy kraju. Rebelia sfanatyzowanej organizacji przeniknęła także w południowo-wschodnim Sudanie oraz Demokratycznej Republice Konga[17][18]. Głównym celem ruchu Bożego Oporu jest ustanowienie teokratycznego państwa chrześcijańskiego[19][20][21][22].

Yoweri Museveni, Barack Obama i Michelle Obama. (2014)

Rząd Museveniego często ingeruje w sprawy zagraniczne. W czasie II wojny domowej w Sudanie wsparł on Ludową Armię Wyzwolenia Sudanu[23]. W czasie I wojny domowej w Kongu w 1997 roku, rząd Ugandy wsparł natomiast zbrojnie rebeliantów skupionych w Sojuszu Sił Demokratycznych na rzecz Wyzwolenia Konga, prowadzących wojnę przeciwko dyktatorowi kraju Mobutu Sese Seko. Działania Ugandy i rebeliantów kongijskich wsparła Rwanda, Burundi i Angola. Wojna zakończyła się sukcesem koalicji przeciwników Sese Seko a wojska ugandyjskie wbrew woli nowego rządu Konga pozostały w kraju. Już wkrótce wybuchła kolejna wojna domowa w Kongu w której Ugandyjczycy wsparli przeciwników rządu. Działania zakończyły się klęską wojsk ugandyjskich które zostały zmuszone przez Kongijczyków do wycofania się z kraju. W XXI wieku wojska ugandyjskie na krótko interweniowały w DR Konga w trakcie konfliktu w prowincji Kiwu, gdzie wsparły one rząd w walce z rebeliantami Tutsi a w 2012 roku wsparły nieudaną rebelię zorganizowaną przez ruch M23[24].

 Osobny artykuł: Sojusz Sił Demokratycznych.

Oprócz rebelii fanatyków chrześcijańskich, w 1996 roku rozpoczęła się druga antyrządowa rebelia zorganizowana przez złożony głównie z muzułmanów Sojusz Sił Demokratycznych prowadzący kampanię rebeliancką do 2005 roku. Po wprowadzeniu poprawek w konstytucji kraju, ograniczających długość trwania kadencji prezydenta, 23 lutego 2006 w Ugandzie przeprowadzone zostały wybory prezydenckie. Museveni zdobył wówczas 59% głosów. Wybory nie zostały uznane za demokratyczne ze względu na naruszenia ordynacji wyborczej. Główny oponent Museveniego w wyborach, Kizza Besigye został oskarżony o przestępstwa kryminalne i uwięziony, co doprowadziło do zamieszek w Kampali i okolicznych miejscowościach. Besigye został uniewinniony i uwolniony trzy tygodnie przed terminem wyborów. Mimo więzienia, Besigye zdobył w wyborach 37% głosów. Po wyborach swoją rebelię kontynuował Sojusz Sił Demokratycznych. Rebelia zakończyła się w 2008 roku rozejmem[25][26]. W wyborach prezydenckich przeprowadzonych 18 lutego 2011 roku Museveni odniósł zwycięstwo już w pierwszej turze. Zdobył 68,38% głosów pokonując siedmiu kontrkandydatów przy frekwencji wynoszącej 59%. Jego partia Narodowy Ruch Oporu uzyskała bezwzględną większość w parlamencie[27]. W lipcu 2013 Sojusz Sił Demokratycznych sprzymierzone z inną organizacją – Narodową Armią na Rzecz Wyzwolenia Ugandy, wznowiła walki z rządem[28].

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Uganda dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[29]. Uzbrojenie sił lądowych Ugandy składało się w 2014 roku z m.in.: 350 opancerzonych pojazdów bojowych oraz 25 zestawów artylerii holowanej[29]. Marynarka wojenna Ugandy dysponowała w 2014 roku ośmioma okrętami obrony przybrzeża[29]. Ugandyjskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 13 myśliwców, 17 samolotów transportowych, 7 samolotów szkolno-bojowych, 23 śmigłowców oraz sześciu śmigłowców szturmowych[29].

Wojska ugandyjskie w 2014 roku liczyły 45 tys. żołnierzy zawodowych oraz 2 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) ugandyjskie siły zbrojne stanowią 88. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 280 mln dolarów (USD)[29].

Struktura etniczna[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religia w Ugandzie.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[31][32]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

PKB Ugandy w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosi około 1200 USD. Rozwój kraju hamuje brak podstawowej infrastruktury gospodarczej, np. elektrowni (dostępu do prądu nie ma 90% mieszkańców), dróg czy nawet źródeł czystej wody.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dzietność kobiet w Ugandzie wynosi 6,7 dziecka i należy do najwyższych w świecie.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na południu Ugandy podstawowym posiłkiem są małe zielone banany zwane matoke, zjadane na surowo lub smażone.
  • Samochód posiada co 50. rodzina w kraju, telewizor - mniej niż co dziesiąta.
  • Rządy dyktatora Idi Amina przedstawiono w książce, a później filmie Ostatni król Szkocji (ang. The Last King of Scotland)
  • W Ugandzie toczy się spora część akcji powieści Tomek na Czarnym Lądzie.
  • W latach 90. XX wieku, skakał jedyny skoczek narciarski pochodzący z Afryki - Dustan Odeke. Jego rekord życiowy, 50 metrów jest nieoficjalnym rekordem Ugandy oraz Afryki.

Polonica[edytuj | edytuj kod]

  • W Nyabyeya koło Masindi w Ugandzie od jesieni 1942 r. do 1949 roku istniało brytyjskie osiedle dla części z 20 tysięcy Polaków (w większości dzieci) przebywających w Afryce, po pobycie na zesłaniu na Syberii i opuszczeniu terytorium ZSRR. Do dzisiaj zachował się tam kościół z 1943 r. zbudowany przez Polaków[33] i polski cmentarz.

Przypisy

  1. Constitution (Amendment) Act 2005 (Act No. 11 of 2005): „3. Replacement of article 6 of the Constitution. For article 6 of the Constitution, there is substituted the following: 6.Official language. (1) The official language of Uganda is English. (2) Swahili shall be the second official language in Uganda to be used in such circumstances as Parliament may by law prescribe. (3) Subject to this article, any other language may be used as a medium of instruction in schools or other educational institutions or for legislative, administrative or judicial purposes as Parliament may by law prescribe.”
  2. Phares Mukasa Mutibwa (1992). Uganda since independence: a story of unfulfilled hopes. United Kingdom: C. Hurst & Co. s. 65–70. ISBN 1-85065-066-7.
  3. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, s. 435
  4. Erich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, tłum. Roman Niedballa, Katowice 2004
  5. H. Mittelman, James (1977). "Devising an Ideology: The Demonstration Effect in East Africa.". Cahiers d'études africaines 17 (66-67): 262–3.
  6. Phares Mukasa Mutibwa (1992). Uganda since independence: a story of unfulfilled hopes. United Kingdom: C. Hurst & Co. s. 65–70. ISBN 1-85065-066-7.
  7. David Hebditch i Ken Connor: How to Stage a Military Coup: From Planning to Execution. Londyn: Greenhill Books, 2005, s. 128. ISBN 1-85367-640-3.
  8. Erich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, tłum. Roman Niedballa, Katowice 2004, s. 133.
  9. 9,0 9,1 9,2 EAST AFRICA: An Idi-otic Invasion (ang.). „Time”, 1978-10-13. [dostęp 2009-08-22].
  10. Michael Bar-Zohar, Nissim Mishal: Mossad. Najważniejsze misje izraelskich tajnych służb. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2012, s. 340–341. ISBN 978-83-7510-898-9.
  11. Michael Mubangizi: Not even an archbishop was spared bishop was spared (ang.). The Weekly Observer, 2006-02-16. [dostęp 2009-08-22].
  12. Idi Amin and Military Rule (ang.). Library of Congress Country Studies: Uganda. [dostęp 2009-08-22].
  13. A Country Study: The Ten-Point Program (ang.). Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, 1990-12. [dostęp 2009-08-24].
  14. Ogenga Otunnu: Causes and consequences of the war in Acholiland (ang.). Lucima et al, 2002. [dostęp 2009-08-24].
  15. http://wiadomosci.onet.pl/raporty/czas-na-wspolne-stanowisko,1,3333301,wiadomosc.html
  16. Adam Leszczyński "Oczywiście, że dzieci umierają" [dostęp 14.10.2013]
  17. JAMES C. McKINLEY Jr.: Uganda’s Christian Rebels Revive War in North (ang.). The New York Times, 1996-04-01. [dostęp 2009-08-16].
  18. Uganda to continue Congo LRA hunt (ang.). BBC News, 2009-03-05. [dostęp 2009-08-16].
  19. Martin Gus: Understanding Terrorism: Challenges, Perspectives, and Issues. SAGE, 2006, s. 196-197. ISBN 9781412927222.
  20. Robert Spencer: Religion of Peace?: Why Christianity Is and Islam Isn’t.. Regnery Publishing, 2007, s. 108. ISBN 9781596985155.
  21. Interview with Vincent Otti, LRA second in command (ang.). IRIN, 2007-06. [dostęp 2009-08-16].
  22. In-Depth: Living with the LRA: The Juba Peace Initiative (ang.). IRIN, 2007-06. [dostęp 2009-08-16].
  23. Brian Raftopoulos and Karin Alexander (2006). Peace in the balance: the crisis in the Sudan. African Minds. s. 12–13.
  24. Rwanda defence chief leads DR Congo rebels, UN report says (ang.). BBC News, 2012-11-25. [dostęp 2012-11-25].
  25. UNCLAS SECTION 01 OF 02 KAMPALA 000577 (ang.). WikiLeaks. [dostęp 2013-12-27].
  26. C O N F I D E N T I A L KAMPALA 000660 (ang.). WikiLeaks. [dostęp 2013-12-27].
  27. Ugandan president comfortably wins re-election telegraph.co.uk 2011-02-20
  28. 16 killed in clash between DRC army and Ugandan militias (ang.). Africareviev. [dostęp 2013-12-27].
  29. 29,0 29,1 29,2 29,3 29,4 Uganda (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-05].
  30. Joshua Project
  31. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].
  32. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].
  33. Afrykańska ziemia polską nam była – o polskich uchodźcach podczas II wojny światowej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]