Państwo Wu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
吳國 Wú Guó
Wu
Ustrój polityczny monarchia
Pierwszy wang (król) Taibo
Ostatni wang (król) Fuchai
Podbój przez Yue
473 p.n.e
Mapa
Państwa okresu Zhou – Wu leży na południowym wschodzie; kolorem czarnym wyróżniono główne państwa (w tym Wu)
Brązowa misa typu jian, należąca do króla Wu, Fuchaia

Wu (chiń. trad. 吳國; pinyin Wú Guó; Wade-Giles Wu Kuo) – państwo w dawnych Chinach, obejmujące dolny bieg Jangcy, które w V w. p.n.e. osiągnęło na krótki czas status hegemona (ba), ale w tym samym stuleciu zostało podbite i zlikwidowane przez rywalizujące z nim, sąsiadujące państwo Yue.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie Wiosen i Jesieni Wu nie odgrywało znaczącej roli, do 583 r. p.n.e., kiedy to północne państwo Jin udzieliło Wu pomocy, by to włączyło się do wojny z przeciwnikiem Jin – Chu[1]. Kilka lat później, w 576 r. p.n.e., przybycie poselstwa z Wu zanotowała Kronika Wiosen i Jesieni[2]. Zachęcone przez Jin, Wu dokonało aneksji kilku pomniejszych wasali Chu i wywierało nań presję, regularnie wysyłając 1/3 swej armii do ataków na różne regiony Chu. Strategia ta wymuszała na Chu utrzymywanie całych sił w gotowości, podczas gdy Wu angażowało tylko część swych sił. W 506 r. Wu niemal doprowadziło do zagłady Chu, podbijając większość jego terytorium po serii zwycięstw[1].

Mimo upadku Chu, głównej potęgi południa, pozycji Wu zagrażało sąsiednie państwo Yue, w walce z którym zginął w 496 r. p.n.e. król Wu. Jego syn, Fuchai, pomścił ojca podbijając i wasalizując Yue w 493 r. W 486 r. Fuchai rozpoczął kopanie kanału (pierwszej z licznych prób połączenia drogą wodną południa z północą Chin; ostatecznie udało się to tysiąc lat później), pobił Qi w 485 r. i – doprowadziwszy nową drogę wodną aż do dzisiejszego Henanu – zagroził państwu Jin. Jin ustąpiło i Fuchai przewodniczył konferencji królów w Huangchi w 482 r., potwierdzając w ten sposób swoją dominację. Jego dawny rywal, upokorzony przezeń król Yue, Goujian, który w międzyczasie gromadził wojska i zapasy, wykorzystał zaangażowanie Wu na północy, zdobył jego stolicę i ostatecznie podbił je w dwudziestą rocznicę swej klęski z rąk Fuchaia[3].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Wu i Yue rozwijały się równolegle, prowadziły wojny o żyzne obszary w delcie Jangcy[4]; oba uczyniły piechotę – w miejsce dotychczasowej kawalerii złożonej z rydwanów – główną siłą bojową armii. Piechurzy byli wyposażeni w zbroje i miecze, za których rozpowszechnienie w Chinach państwa te były odpowiedzialne[5]. Z Wu miał pochodzić i miał służyć królowi Helü (prowadzącemu wojny z Chu), autor jednego z najsławniejszych chińskich traktatów o sztuce wojskowej i politycznejSun Zi[6].

Według tradycji, ród rządzący Wu wywodził się z (panującej na północy) rodziny królewskiej Zhou, konkretnie od stryja króla Wena. Być może królewska rodzina Wen miała powiązania z Zhou (co jest wątpliwe), ale ludność była z pewnością lokalna (południowa)[1]. Tradycyjnie, Wu i Yue były uznawane za państwa „barbarzyńskie”, aczkolwiek zachowane inskrypcje z VI–V w. p.n.e. zarówno w stylu znaków, jak i formułowania napisów są zbliżone do stylu Zachodniej dynastii Zhou; fakt ten, jak również używanie przez ich władców tytułu wang („król”), wskazuje na wpływy kulturowe z regionu Zhou. Równocześnie, odnalezione wyroby z brązu i wysokiej jakości ceramiki (czasem określanej jako „protoporcelana”), a także sposób budowania miast i grobowców, zdradzają dużą odrębność, przynajmniej do połowy VI w. p.n.e.[2] Na obszarach wzdłuż dolnego biegu Jangcy znajdowały się znaczne złoża rud miedzi i innych metali, i metalurgia prawdopodobnie odegrała znaczącą rolę w rozwoju państwa Wu i jego głównego rywala – Yue. Lokalne naczynia brązowe są podobne tym z centrum kulturalnego Zhou, ale wiele z nich ma formę archaiczną, niepasującą do typologii naczyń Zhou i nietypową ornamentykę, zbliżoną do lokalnej ceramiki. Charakteryzują się też one innym składem, o obniżonym udziale cyny, a zwiększonym ołowiu lub żelaza. Wu i Yue były sławne z wyrobu doskonałej jakości mieczy, nierzadko bogato zdobionych, ze złotymi inskrypcjami, a także wyśmienitych włóczni. Niewykluczone także, że był to obszar wczesnej metalurgii żelaza w Chinach i że na tych właśnie terenach po raz pierwszy upowszechniło się szerokie użycie metalowych narzędzi (w odróżnieniu od bardziej centralnie położonych państw, w których metale, bardzo kosztowne, zastrzeżone były głównie do wyrobu naczyń rytualnych dla członków elit)[7].

Między Jianbi a Dagangiem w Dantu (Zhenjiang, prow. Jiangsu) znajduje się zespół kopców grobowych, reprezentujących ciąg pochówków od IX do V w. p.n.e. W najwcześniejszych, zmarły złożony był bez trumny czy sarkofagu na ziemi, otoczony darami pogrzebowymi, a następnie nakryty kopcem; w późniejszych występuje wycięty w skale dół grzebalny oraz użycie drewnianych sarkofagów i trumien, co najprawdopodobniej wskazuje na adopcję wzorów kulturowych z centralnego obszaru Zhou. Identyfikacja tych grobowców z pochówkiem linii królewskiej Wu nie jest w pełni potwierdzona materiałem epigraficznym, stoi też w pewnej sprzeczności z lokalizowaniem centrum tego państwa w okolicach Suzhou, ok. 150 km dalej na wschód. Jeśli grobowce te faktycznie należą do królów Wu, ograniczona ilość dóbr grzebalnych we wczesnych grobach wskazuje na nie najwyższą rangę tego państwa. Z kolei najpóźniejsze, mimo zniszczeń których doznały wkrótce po zbudowaniu, należą do najświetniejszych w regionie; fakt, że wykazują też największe cechy kulturowe Zhou, wskazywać może na budowę potężnego państwa na wzór północny[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Hsu 1999 ↓, s. 563.
  2. a b von Falkenhausen 1999 ↓, s. 526.
  3. Hsu 1999 ↓, s. 564.
  4. Hsu 1999 ↓, s. 564–565.
  5. Mark Edward Lewis: The Early Chinese Empires Qin and Han. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2007, s. 31–32. ISBN 978-0-674-02477-9.
  6. Ralph Sawyer: The Seven Military Classics of Ancient China. Boulder: Westview Press, 1993, s. 150–151. ISBN 0-8133-1228-0. (ang.)
  7. von Falkenhausen 1999 ↓, s. 531–535.
  8. von Falkenhausen 1999 ↓, s. 528–529.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lothar von Falkenhausen: The Waning of the Bronze Age: Material Culture and Social Developments, 770-481 BC.. W: Martin Loewe, Edward Shaughnessy: Cambridge History of Ancient China. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 450–544. ISBN 0-521-47030-7.
  • Cho-yun Hsu: The Spring and Autumn Period. W: Martin Loewe, Edward Shaughnessy: Cambridge History of Ancient China. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 545–586. ISBN 0-521-47030-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Ulrich Theobald: The Regional State of Wu 吳 (ang.). W: ChinaKnowledge.de – An Encyclopaedia on Chinese History, Literature and Art [on-line]. 2018-11-01. [dostęp 2020-06-12].