Pallasyty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płytka pallasytu Brahin. Wyraźnie widoczne są duże kryształy oliwinu zawieszone w metalowej skale macierzystej.

Pallasyty to obok mezosyderytów jedna z dwóch głównych grup meteorytów żelazno-kamiennych.

Grupa została nazwana na cześć Piotra Pallasa, który w 1772 roku odkrył w okolicach Krasnojarska dużą bryłę żelaza meteorytowego. Nazwano ją Żelazem Pallasa, która później dała nazwę całej grupie meteorytów. Pallasyty należą do rzadkich typów meteorytów.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Niegdyś uważano, że pallasyty pochodzą z obszaru granicznego między jądrem a płaszczem rozbitych planetek. Ostatnio powstała druga hipoteza, mówiąca, że powstają na skutek działających sił pod wpływem uderzenia pomiędzy jądrem, a płaszczem planetoidy. [1]

Struktura i skład[edytuj | edytuj kod]

Składają się one z około jednocentymetrowych kryształów oliwinu zwanych perydotami zawieszonych w stopie żelazo-niklowym. Widoczne na zdjęciu metalowe obszary powstają poprzez wytrawianie, w celu uzyskania tzw. figur Widmanstättena. Pomniejsze składowe pallasytów to: schreibersyty, troility, chromity, pirokseny i fosforany.[2][3]

Zaobserwowane spadki[edytuj | edytuj kod]

Do tej pory znanych jest tylko 61 pallasytów (w tym 10 znalezionych na Antarktyce), z czego zarejestrowano 4 w trakcie ich spadania.[4]. Przedstawiono je poniżej w kolejności chronologicznej:

  • Mineo, Sycylia, Włochy. W maju 1826 zaobserwowano jasną smugę na niebie, której towarzyszył głośny huk. Zachowało się tylko 46g meteorytu w zbiorach.
  • Zaisho, Japonia. Znaleziony 1 lutego 1898,[5] po zaobserwowaniu spalającego się meteoru. Waży 330g.
  • Marjalahti, Karelia, Rosja. Po zaobserwowaniu spadającej jasnej smugi, w czerwcu 1902 roku odnaleziono 45-kilogramowy odłamek. W tym czasie obszar ten należał do Finlandii, z tego też powodu główna część Marjalahti znajduje się w Muzeum Historii Naturalnej w Helsinkach
  • Omolon, Obwód magadański, Rosja. Hodowca reniferów zauważył spadek meteorytu 16 maja 1981 i znalazł go dwa lata później. Ważył 250kg. Data ta została potwierdzona przez stację meteorologiczną, która tego dnia zaobserwowała jasną smugę na niebie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Edward R.D. Scott, "Impact Origins for Pallasites," Lunar and Planetary Science XXXVIII, 2007.
  2. P.R. Buseck. Pallasite meteorites: mineralogy, petrology, and geochemistry. „Geochimica et Cosmochimica Acta”. 41 (6), s. 711–740, 1977. DOI: 10.1016/0016-7037(77)90044-8. Bibcode1977GeCoA..41..711B. 
  3. W. Hsu. Minor element zoning and trace element geochemistry of pallasites. „Meteoritics & Planetary Science”. 38 (8), s. 1217–1241, 2003. DOI: 10.1111/j.1945-5100.2003.tb00309.x. Bibcode2003M&PS...38.1217H. 
  4. MetBase (ang.). [dostęp 2016-01-09].
  5. Meteoritical Bulletin: Entry for Zaisho (ang.). [dostęp 2016-01-09].