Pallasyty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płytka pallasytu Brahin. Wyraźnie widoczne są duże kryształy oliwinu zawieszone w metalowej skale macierzystej.

Pallasyty to obok mezosyderytów jedna z dwóch głównych grup meteorytów żelazno-kamiennych.

Grupa została nazwana na cześć Piotra Pallasa, który w 1772 roku odkrył w okolicach Krasnojarska dużą bryłę żelaza meteorytowego. Nazwano ją Żelazem Pallasa, która później dała nazwę całej grupie meteorytów. Pallasyty należą do rzadkich typów meteorytów.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Niegdyś uważano, że pallasyty pochodzą z obszaru granicznego między jądrem a płaszczem rozbitych planetek. Ostatnia powstała druga hipoteza, mówiąca, że powstają na skutek działających sił pod wpływem uderzenia pomiędzy jąrem, a płaszczem planetoidy. [1]

Struktura i skład[edytuj | edytuj kod]

Składają się one z około jednocentymetrowych kryształów oliwinu zwanych perydotami zawieszonych w stopie żelazo-niklowym. Widoczne na zdjęciu metalowe obszary powstają poprzez trawienie, w celu uzyskania tzw. figur Widmanstättena. Pomniejsze składowe pallasytów to: schreibersyty, troility, chromity, pirokseny i fosforany.[2][3]

Zaobserwowane spadki[edytuj | edytuj kod]

Do tej pory znanych jest tylko 61 pallasytów (w tym 10 znalezionych na Antarktyce), z czego zarejestrowano 4 w trakcie ich spadania.[4]. Przedstawiono je poniżej w kolejności chronologicznej:

  • Mineo, Sycylia, Włochy. W maju 1826 zaobserwowano jasną smugę na niebie, której towarzyszył głośny huk. Zachowało się tylko 46g meteorytu w zbiorach.
  • Zaisho, Japonia. Znaleziony 1 lutego 1898,[5] po zaobserwowaniu spalającego się meteoru. Waży 330g.
  • Marjalahti, Karelia, Rosja. Po zaobserwowaniu spadającej jasnej smugi, w czerwcu 1902 roku odnaleziono 45-kilogramowy odłamek. W tym czasie obszar ten należał do Finlandii, z tego też powodu główna część Marjalahti znajduje się w Muzeum Historii Naturalnej w Helsinkach
  • Omolon, Obwód magadański, Rosja. Hodowca reniferów zauważył spadek meteorytu 16 maja 1981 i znalazł go dwa lata później. Ważył 250kg. Data ta została potwierdzona przez stację meteorologiczną, która tego dnia zaobserwowała jasną smugę na niebie.

Przypisy

  1. Edward R.D. Scott, "Impact Origins for Pallasites," Lunar and Planetary Science XXXVIII, 2007.
  2. Pallasite meteorites: mineralogy, petrology, and geochemistry. „Geochimica et Cosmochimica Acta”. 41 (6), s. 711–740, 1977. DOI: 10.1016/0016-7037(77)90044-8. Bibcode1977GeCoA..41..711B. 
  3. W. Hsu. Minor element zoning and trace element geochemistry of pallasites. „Meteoritics & Planetary Science”. 38 (8), s. 1217–1241, 2003. DOI: 10.1111/j.1945-5100.2003.tb00309.x. Bibcode2003M&PS...38.1217H. 
  4. MetBase (ang.). [dostęp 2016-01-09].
  5. Meteoritical Bulletin: Entry for Zaisho (ang.). [dostęp 2016-01-09].