Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Werstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Państwo  Polska
Siedziba Werstok
Adres Werstok 2
17-204 Dubicze Cerkiewne
Data powołania XVII w.; koniec XVIII w.;
1940 (restytucja)
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja warszawsko-bielska
Dekanat Kleszczele
Cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Filie cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Opace Dużej
Proboszcz ks. mgr Paweł Kuczyński
Wezwanie Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne 14/27 września
Położenie na mapie gminy Dubicze Cerkiewne
Mapa lokalizacyjna gminy Dubicze Cerkiewne
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie powiatu hajnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu hajnowskiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Ziemia 52°36′37,5″N 23°29′12,2″E/52,610417 23,486722

Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Werstokuparafia prawosławna w dekanacie Kleszczele diecezji warszawsko-bielskiej.

Na terenie parafii funkcjonują 2 cerkwie:

Historia[edytuj]

Parafia została erygowana prawdopodobnie w XVII wieku (według miejscowych przekazów pod wezwaniem Zaśnięcia Bogurodzicy), jakkolwiek najstarsza pisemna wzmianka o jej istnieniu (w przeszłości) pochodzi z 1766: „...w którym to Wersztoku, ich świadczą nasze dowody, była cerkiew ritus parochialna, ale z niedostateczną dla syntentacyi kapłanów sufficiencyą y exdotacyą, przeto w czasie upadła.”. Z dokumentów z wizyty generalnej w parafii w Dubiczach Cerkiewnych w 1726 wynika, że do tej parafii należała również wieś Werstok.

Fundatorem obecnie istniejącej cerkwi Podwyższenia Krzyża Pańskiego był właściciel dóbr werstockich, późniejszy kasztelan podlaski Józef Wilczewski. Świątynia została zbudowana w 1769, jako cerkiew filialna parafii w Dubiczach. W ostatnich latach XVIII w. była już świątynią parafialną, o czym świadczą księgi metrykalne z lat 1798–1801. W 1869 i na początku XX w. cerkiew była rozbudowywana.

W 1900 parafia w Werstoku należała do dekanatu Wysokie Litewskie w nowo powstałej eparchii grodzieńskiej. W skład parafii wchodziły wsie Werstok, Długi Bród, Gurzynów Bród, Kruhłe, Kuraszewo, Łozice, Pasieczniki Małe, Piaski, Policzno, Starzyna, Wiluki, Wojnówka, Wołkostawiec oraz osada Grabowiec, osada leśna Zabagonie i leśniczówka Jakubowo[1]. W 1905 parafia liczyła 1761 wiernych. Na jej terenie działało w tym czasie 5 szkół gramoty i jedna szkoła ludowa. Działalność parafii została przerwana w 1915 – w wyniku działań wojennych większość miejscowej ludności udała się w głąb Rosji.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i powrocie ludności prawosławnej z bieżeństwa, nowe władze nie zgodziły się na reaktyawcję parafii. Przez cały okres międzywojenny wierni z Werstoka byli dołączeni do parafii w Omelańcu (obecnie ta miejscowość znajduje się na Białorusi).

Parafia w Werstoku usamodzielniła się w 1940. W 1954 liczyła 1258 wiernych. Po 1950 na należącym do parafii cmentarzu w Opace Dużej wzniesiono drewnianą cerkiew Narodzenia Bogurodzicy (poświęconą 21 września 1966). W latach 80. XX w. zbudowano murowany, piętrowy dom parafialny. W tym samym okresie odrestaurowano XVIII-wieczne ikony znajdujące się w cerkwi parafialnej. Sama świątynia została gruntownie wyremontowana w latach 2013–2014; w tym czasie przeprowadzono też remont domu parafialnego, budynków gospodarczych oraz cerkwi filialnej.

Obecnie w skład parafii wchodzą wsie: Werstok, Biała Straż, Długi Bród, Górny Gród, Kuraszewo, Opaka Duża, Pasieczniki Małe, Piaski, Policzna, Starzyna, Wiluki, Wojnówka, Zabagonie oraz osady: Bobinka, Klakowo i Krągłe. W 2013 do parafii należało około 380 osób[2]. Parafia posiada ponad 30 ha gruntów oraz 2 cmentarze: w Werstoku i Opace Dużej.

Wykaz proboszczów[edytuj]

W okresie carskim[edytuj]

  • 1839-1842 - ks. Antoni Pańkowski
  • 1843–1852 – ks. Ludwik Szwedowski
  • 1864–1873 – ks. Józef Żukowski
  • 1873–1875 – ks. Dawid Kaczanowski
  • 1875 – ks. Bazyli Sitkiewicz
  • 1875–1889 – ks. Antoni Biegałowski
  • 1890–1894 – ks. Teodor Dietiejewski
  • 1894 – ks. Teodor Chrucki
  • 1894–1896 – ks. Włodzimierz Doroszewski
  • 1904 – ks. Adam Andruszkiewicz
  • 1905–1907 – ks. Jakub Miedwiedkow
  • 1911–1912 – ks. Eugeniusz Marusow
  • 1913 – ks. Paweł Kuszniew
  • 1913 – ks. Antoni Jaroszewicz

Administratorzy[edytuj]

  • 1928–1930 – ks. Aleksander Lulkowski
  • 1930–1931 – o. Ezechiel (Borycz)
  • 1931–1932 – ks. Aleksander Diukow
  • 1933 – ks. Łukasz Kuryłowicz
  • 1933–1938 – ks. Michał Bożeranow
  • 1938–1939 – ks. Tymoteusz Mackiewicz
  • 1939–1941 – ks. Eufemiusz Maksimczuk (od 1940 proboszcz)

Po restytucji parafii[edytuj]

  • 1943–1946 – ks. Jan Łapko
  • 1946–1950 – ks. Jan Bliźniak
  • 1950–1978 – ks. Grzegorz Paszczewski
  • 1979–1981 – ks. Antoni Czapko
  • 1981–1982 – ks. Eugeniusz Chodakowski
  • 1982–1983 – ks. Piotr Oliferuk
  • 1983–1985 – ks. Stefan Jakimiuk
  • 12.07.1985 – 9.08.1988 – ks. Jerzy Kos
  • 1994 – 1.08.1996 – ks. Jan Gacuta
  • 1.08.1996 – 1.02.2012 – ks. Józef Wojciuk
  • od 1.02.2012 – ks. Paweł Kuczyński

Przypisy

  1. RADZIMA
  2. Artykuły – Przegląd Prawosławny, www.przegladprawoslawny.pl [dostęp 2016-08-17].

Bibliografia[edytuj]

  • Kalendarz Prawosławny 2015, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, ss.158–162, 182
  • Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX–XXI wieku, ks. Grzegorz Sosna i m. Antonina Troc-Sosna, Ryboły 2012