Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Werstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Państwo  Polska
Siedziba Werstok
Adres Werstok 2
17-204 Dubicze Cerkiewne
Data powołania XVII w.; koniec XVIII w.;
1940 (restytucja)
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja warszawsko-bielska
Dekanat Kleszczele
Cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Filie cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Opace Dużej
Proboszcz ks. mgr Paweł Kuczyński
Wezwanie Podwyższenia Krzyża Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne 14/27 września
Położenie na mapie gminy Dubicze Cerkiewne
Mapa lokalizacyjna gminy Dubicze Cerkiewne
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Ziemia 52°36′37,5″N 23°29′12,2″E/52,610417 23,486722

Parafia Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Werstokuparafia prawosławna w dekanacie Kleszczele diecezji warszawsko-bielskiej.

Na terenie parafii funkcjonują 2 cerkwie:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Parafia została erygowana prawdopodobnie w XVII wieku (według miejscowych przekazów pod wezwaniem Zaśnięcia Bogurodzicy), jakkolwiek najstarsza pisemna wzmianka o jej istnieniu (w przeszłości) pochodzi z 1766: „...w którym to Wersztoku, ich świadczą nasze dowody, była cerkiew ritus parochialna, ale z niedostateczną dla syntentacyi kapłanów sufficiencyą y exdotacyą, przeto w czasie upadła.”. Z dokumentów z wizyty generalnej w parafii w Dubiczach Cerkiewnych w 1726 wynika, że do tej parafii należała również wieś Werstok.

Fundatorem obecnie istniejącej cerkwi Podwyższenia Krzyża Pańskiego był właściciel dóbr werstockich, późniejszy kasztelan podlaski Józef Wilczewski. Świątynia została zbudowana w 1769, jako cerkiew filialna parafii w Dubiczach. W ostatnich latach XVIII w. była już świątynią parafialną, o czym świadczą księgi metrykalne z lat 1798–1801. W 1869 i na początku XX w. cerkiew była rozbudowywana.

W 1900 parafia w Werstoku należała do dekanatu Wysokie Litewskie w nowo powstałej eparchii grodzieńskiej. W skład parafii wchodziły wsie Werstok, Długi Bród, Gurzynów Bród, Kruhłe, Kuraszewo, Łozice, Pasieczniki Małe, Piaski, Policzno, Starzyna, Wiluki, Wojnówka, Wołkostawiec oraz osada Grabowiec, osada leśna Zabagonie i leśniczówka Jakubowo[1]. W 1905 parafia liczyła 1761 wiernych. Na jej terenie działało w tym czasie 5 szkół gramoty i jedna szkoła ludowa. Działalność parafii została przerwana w 1915 – w wyniku działań wojennych większość miejscowej ludności udała się w głąb Rosji.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i powrocie ludności prawosławnej z bieżeństwa, nowe władze nie zgodziły się na reaktyawcję parafii. Przez cały okres międzywojenny wierni z Werstoka byli dołączeni do parafii w Omelańcu (obecnie ta miejscowość znajduje się na Białorusi).

Parafia w Werstoku usamodzielniła się w 1940. W 1954 liczyła 1258 wiernych. Po 1950 na należącym do parafii cmentarzu w Opace Dużej wzniesiono drewnianą cerkiew Narodzenia Bogurodzicy (poświęconą 21 września 1966). W latach 80. XX w. zbudowano murowany, piętrowy dom parafialny. W tym samym okresie odrestaurowano XVIII-wieczne ikony znajdujące się w cerkwi parafialnej. Sama świątynia została gruntownie wyremontowana w latach 2013–2014; w tym czasie przeprowadzono też remont domu parafialnego, budynków gospodarczych oraz cerkwi filialnej.

Obecnie w skład parafii wchodzą wsie: Werstok, Biała Straż, Długi Bród, Górny Gród, Kuraszewo, Opaka Duża, Pasieczniki Małe, Piaski, Policzna, Starzyna, Wiluki, Wojnówka, Zabagonie oraz osady: Bobinka, Klakowo i Krągłe. Parafia posiada ponad 30 ha gruntów oraz 2 cmentarze: w Werstoku i Opace Dużej.

Wykaz proboszczów[edytuj | edytuj kod]

W okresie carskim[edytuj | edytuj kod]

  • 1843–1852 – ks. Ludwik Szwedowski
  • 1864–1873 – ks. Józef Żukowski
  • 1873–1875 – ks. Dawid Kaczanowski
  • 1875 – ks. Bazyli Sitkiewicz
  • 1875–1889 – ks. Antoni Biegałowski
  • 1890–1894 – ks. Teodor Dietiejewski
  • 1894 – ks. Teodor Chrucki
  • 1894–1896 – ks. Włodzimierz Doroszewski
  • 1904 – ks. Adam Andruszkiewicz
  • 1905–1907 – ks. Jakub Miedwiedkow
  • 1911–1912 – ks. Eugeniusz Marusow
  • 1913 – ks. Paweł Kuszniew
  • 1913 – ks. Antoni Jaroszewicz

Administratorzy[edytuj | edytuj kod]

  • 1928–1930 – ks. Aleksander Lulkowski
  • 1930–1931 – o. Ezechiel (Borycz)
  • 1931–1932 – ks. Aleksander Diukow
  • 1933 – ks. Łukasz Kuryłowicz
  • 1933–1938 – ks. Michał Bożeranow
  • 1938–1939 – ks. Tymoteusz Mackiewicz
  • 1939–1941 – ks. Eufemiusz Maksimczuk (od 1940 proboszcz)

Po restytucji parafii[edytuj | edytuj kod]

  • 1943–1946 – ks. Jan Łapko
  • 1946–1950 – ks. Jan Bliźniak
  • 1950–1978 – ks. Grzegorz Paszczewski
  • 1979–1981 – ks. Antoni Czapko
  • 1981–1982 – ks. Eugeniusz Chodakowski
  • 1982–1983 – ks. Piotr Oliferuk
  • 1983–1985 – ks. Stefan Jakimiuk
  • 12.07.1985 – 9.08.1988 – ks. Jerzy Kos
  • 1994 – 1.08.1996 – ks. Jan Gacuta
  • 1.08.1996 – 1.02.2012 – ks. Józef Wojciuk
  • od 1.02.2012 – ks. Paweł Kuczyński

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kalendarz Prawosławny 2015, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN-1425-2171, ss.158–162, 182
  • Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX–XXI wieku, ks. Grzegorz Sosna i m. Antonina Troc-Sosna, Ryboły 2012