Paszport nansenowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
No-nb bldsa 6e001.jpg

Paszport nansenowski – dokumenty tożsamości nadawane uchodźcom i apatrydom (bezpaństwowcom). Powstały w 1922 roku z inicjatywy Fridtjofa Nansena.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym wydawane były uchodźcom przez władze kraju, w którym aktualnie dany uchodźca przebywał. W 1921 roku wobec zjawiska masowego uchodźctwa z Rosji po rewolucji październikowej rezolucją Ligi Narodów z 27 czerwca powstał Urząd Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców Rosyjskich w Europie. 20 sierpnia 1921 roku komisarzem został mianowany Fridtjof Nansen[1], a urząd starał się pomóc uchodźcom poprzez koordynowanie pomocy dla nich. Dzięki jego staraniom 5 lipca 1922 roku zostało przyjęte porozumienie genewskie. Na jego podstawie uchodźcy rosyjscy mieli możliwość otrzymania specjalnych dokumentów podróży, tak aby mogli wyjechać z krajów w których schronili się i zamieszkać w innych państwach. Przyjmuje się, że dekretem Lenina praw obywatelskich zostało pozbawionych około 800 000 osób[2]. W 1924 roku prawo do dokumentu podróżnego rozszerzono na uchodźców ormiańskich. Układ z 1926 roku określił zasady wystawiania dokumentów tożsamości rosyjskim i ormiańskim uchodźcom. Podano w nim definicję uchodźcy zapisując, że jest to osoba, która nie ma ochrony ze strony kraju, w którym dotychczas mieszkała i równocześnie nie posiada obywatelstwa innego kraju[3].

W 1927 roku podczas III Ogólnej Konferencji Komunikacji i Tranzytu prawo do otrzymania paszportu otrzymali wszyscy uchodźcy i apatrydzi[1]. Biuro Wysokiego Komisarza zostało w 1930 roku po śmierci Nansena przekształcone w Międzynarodowe Nansenowskie Biuro ds. Uchodźców. Pomagało ono uchodźcom w znalezieniu mieszkania i pracy. Zlikwidowano je w 1938 roku powołując Urząd Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców[3]. Miał on realizować zadania Urzędu Nansena i Wysokiego Komisarza zajmującego się uchodźcami z Niemiec. Istniał on do 1946 roku, ale nie udzielał pomocy podczas II wojny światowej[1].

Porozumienie genewskie w 1922 roku zostało uznawane przez państwa należące do Ligi. W 1923 roku uznawało je 39, a w 1943 już 52 państwa. Paszport nansenowski wydawano do roku 1938 roku czyli do momentu likwidacji Nansenowskiego Biura ds. Uchodźców . Przyjmuje się, że w okresie obowiązywania otrzymało go 450 000 osób[2].

Znani posiadacze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Sprawy uchodźców w działalności Ligi Narodów., [w:] Sierpowski Stanisław, Wizje i rzeczywistość. Studia o społeczeństwie, gospodarce i polityce\: poświęcone profesorowi doktorowi Czesławowi Łuczakowi w 80. rocznicę urodzin, Poznań 2002, s. 198-207.
  2. a b Paszport Nansena – zapomniana polityka uchodźcza?, ECFR [dostęp 2021-01-17] (ang.).
  3. a b Uchodźtwo, [w:] Agnieszka Florczak, Organizacje międzynarodowe w działaniu, Wrocław 2014, s. 380-381, ISBN 978-83-927859-8-9.
  4. Григорий (Перадзе Григол Раманозович), www.golubinski.ru [dostęp 2021-01-17].
  5. Ginczanka. dzismis.com, 2015-04-13 [dostęp 2019-03-24]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Rymarczyk: Międzynarodowe stosunki gospodarcze. 2005