Przejdź do zawartości

Aristotelis Onasis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Aristotelis Onasis
Αριστοτέλης Ωνάσης
Ilustracja
Aristotelis Onasis (1967)
Pełne imię i nazwisko

Aristotelis Sokratis Onasis

Data i miejsce urodzenia

15 stycznia 1906
Izmir

Data i miejsce śmierci

15 marca 1975
Paryż

Zawód, zajęcie

przedsiębiorca

Multimedia w Wikimedia Commons

Aristotelis Sokratis Onasis[1] (ngr. Αριστοτέλης Σωκράτης Ωνάσης; ur. 15 stycznia 1906 w Smyrnie, zm. 15 marca 1975 w Paryżu) – grecki przedsiębiorca, magnat transportu morskiego, jeden z najbogatszych ludzi swoich czasów.

Życie zawodowe

[edytuj | edytuj kod]

W młodości pracował w zakładzie tytoniowym ojca, Sokratesa, w Smyrnie[2]. Po zdobyciu miasta w 1922 przez Turków w czasie wojny grecko-tureckiej Onasisowie stracili niemal cały majątek i zostali deportowani do Grecji[2]. W 1923 wypłynął do Argentyny i zamieszkał w Buenos Aires, gdzie pracował w obsłudze centrali telefonicznej[3]. Wzbogacił się na spekulacjach i handlu towarami na zamkniętym rynku, ale majątku dorobił się na sprzedaży tytoniu orientalnego[4], z którego wytwarzał papierosy, m.in. marki Bis[5]. W 1928 został poproszony przez rząd Grecji o negocjowanie układu handlowego z Argentyną, później został mianowany konsulem generalnym.

W wieku 25 lat był milionerem, interesował go handel surowcami. W 1932 kupił sześć pierwszych statków. Występując w latach 40. o wizę na ponowny wjazd do Stanów Zjednoczonych, oświadczył, że urodził się 21 września 1900 w Salonikach[6]; w późniejszych latach wielokrotnie odejmował sobie pięć lub sześć lat od prawdziwego wieku[7]. W 1943 dopuścił się wyłudzenia ubezpieczenia za zniszczony towar (tytoń), co ujawnił raport Biura Wywiadu Marynarki Wojennej[8]. W latach 40. i 50. zbudował flotę olbrzymich kontenerowców i zbiornikowców; w 1948 nielegalnie pozyskał 10 amerykańskich tankowców typu T2 z nadwyżek wojennych, za co został ukarany grzywną w wysokości 7 mln dol., ale za przyznanie się do winy oddalono wniesione przeciwko niemu zarzuty[9].

Głównym źródłem dochodów Onasisa były również polowania na wieloryby. Łamał międzynarodowe umowy, ponieważ 95% wielorybów złowionych przez jego statki nie spełniało – w świetle ówczesnych (lata 50. i 60. XX w.) przepisów – warunków pozwalających na ich legalne odławianie. Statki wielorybnicze należące do Onasisa pływały pod panamską banderą, gdyż Panama nie podpisała międzynarodowych umów o ochronie wielorybów. Rząd Peru, u którego wybrzeży odbywały się połowy, po pewnym czasie zarekwirował statki i obłożył Onasisa wysoką karą pieniężną[potrzebny przypis]. Przedsiębiorca dążył także do uzyskania monopolu na transport ropy wydobytej w Arabii Saudyjskiej, a w ramach porozumienia byłby zobowiązany do dostarczenia i oddania do dyspozycji Saudi Arabian Maritime Company (SAMCO) floty tankowców o łącznej wyporności 500 tys. ton[10]. Plany zagroziły interesom amerykańskich przewoźników ropy naftowej, którzy zwrócili się do swojego rządu, a ten do służb specjalnych, z zadaniem storpedowania porozumienia Onasisa z SAMCO i osłabienia finansowej potęgi przedsiębiorcy[11]. 5 lutego 1954 został aresztowany pod zarzutem przestępczego spisku mającego na celu popełnienie oszustwa na szkodę rządu Stanów Ziednoczonych[12]. Rząd Peru w międzyczasie zakończył nielegalne wielorybnictwo floty przedsiębiorcy, angażując w to swoją marynarkę wojenną[13].

W 1953 nabył spółkę obrotu nieruchomościami Society des Bains de Mer et Cercle des Entragers, która posiadała m.in. 1/3 ziemi księstwa Monako[14]. W 1957 został właścicielem i zarządcą greckiej kompanii lotniczej TAE, której nazwę z czasem zmienił na Olympic Airways[15]; w styczniu 1975 sprzedał firmę greckiemu rządowi za 69 mln dol.[16]. Wybudował blok mieszkalny Olympic Tower w Nowym Jorku[17].

W 1968 wypłacił palestyńskiemu terroryście Mahmoudowi Hamshariemu ponad 1 mln dol. rzekomo za ochronę swoich linii lotniczych; pieniądze kilka miesięcy później zostały wykorzystane do zamachu na Roberta F. Kennedy’ego, do czego Onasis miał przyznać się m.in. swojej pierwszej żonie, córce i kochance, Hélène Gaillet de Neergaard[18].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

W latach 20. nawiązał romans ze śpiewaczką operową Claudią Muzio[19]. W latach 30. zaręczył się z Ingeborg Dedichen, córką armatora Ingevalda Martina Bryde’a, i spadkobierczynią fortuny Geraldine Spreckles[20], poza tym romansował z Paulette Goddard i Simone Simon, Constance Keane i Glorią Swanson[21]. 28 grudnia 1946 w katedrze Greckiego Kościoła Ortodoksyjnego w Nowym Jorku poślubił Athinę Livanos, córkę armatora i założyciela imperium żeglugowego Stavrosa G. Livanosa, z którą miał syna Aleksandra (ur. 30 kwietnia 1948, zm. 23 stycznia 1973 wskutek obrażeń po wypadku lotniczym[22]) i córkę Christinę (ur. 11 grudnia 1950, zm. 19 listopada 1988)[23]. Rozwiedli się w czerwcu 1960, kilka miesięcy po nawiązaniu przez Onasisa romansu z gwiazdą opery Marią Callas[24], która ponoć miała z kochankiem syna (zmarłego dzień po porodzie) i poroniła jedną ciążę[25].

W latach 50. i 60. utrzymywał przyjacielskie stosunki z aktorką Gretą Garbo, która odrzuciła jego oświadczyny[26]. Na początku lat 60. nawiązał romans z Lee Radziwill[27]. Jesienią 1963[28] rozpoczął romans z Jacqueline Bouvier-Kennedy, żoną Johna F. Kennedy’ego, którą poślubił 20 października 1968 na wyspie Skorpios[29][30]. Po kilku tygodniach[31] pożycia zaczął żałować decyzji o ślubie i najpierw obniżył kieszonkowe rozrzutnej żonie z 30 na 20 tys. dol.[32], a następnie zmienił testament, pomniejszając udział żony w spadku ze 100 mln dol. na 200 tys. dol. rocznie[33], a cała reszta majątku miała przypaść córce. W trakcie drugiego małżeństwa romansował m.in. z aktorką Joan Thring i odnowił bliskie stosunki z Marią Callas[34]. Planował rozwód z żoną[35]. Jesienią 1974 nawiązał romans z fotografką Hélène Gaillet de Neergaard[36].

Po śmierci syna, Aleksandra, w styczniu 1973 zaczął podupadać na zdrowiu[37]. W marcu 1974 lekarze zdiagnozowali u niego miastenię[38]. 3 lutego 1975 wykryto u niego kamicę żółciową, a sześć dni później przeszedł operację usunięcia pęcherzyka żółciowego w American Hospital w Neuilly[39]. Zmarł 15 marca 1975[40] w wieku 69 lat. Został pochowany na wyspie Skorpios, w grobie obok syna, Aleksandra[33]. Spadek Onasisa oszacowano na 1 mld dol. W wyniku procesu sądowego Jacqueline z córką Christiną[41][42][43] wdowie po przedsiębiorcy przyznano w spadku po mężu m.in. 26 mln dol. i pamiątki o szacowanej wartości ok. 8,5 mln dol.[44]. Jedyną żyjącą spadkobierczynią jego fortuny pozostaje jego wnuczka, Athina, córka zmarłej w 1988 Christiny[45].

W 1988 w ABC premierę miał amerykańsko-hiszpański serial biograficzny Onassis: The Richest Man in the World[46], w którym tytułową rolę zagrał Raul Julia.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Słownik ortograficzny PWN: Aristotelis Onasis; spotykana jest też pisownia Arystoteles Onassis.
  2. ↑ a b Evans 2005 ↓, s. 67, 132.
  3. ↑ Evans 2005 ↓, s. 66.
  4. ↑ Evans 2005 ↓, s. 66–68.
  5. ↑ Evans 2005 ↓, s. 336.
  6. ↑ Evans 2005 ↓, s. 118.
  7. ↑ Evans 2005 ↓, s. 234, 302, 334.
  8. ↑ Evans 2005 ↓, s. 24.
  9. ↑ Evans 2005 ↓, s. 16.
  10. ↑ Evans 2005 ↓, s. 23, 26.
  11. ↑ Evans 2005 ↓, s. 29–32.
  12. ↑ Evans 2005 ↓, s. 38.
  13. ↑ Evans 2005 ↓, s. 39.
  14. ↑ Evans 2005 ↓, s. 15.
  15. ↑ Evans 2005 ↓, s. 58.
  16. ↑ Evans 2005 ↓, s. 358.
  17. ↑ Evans 2005 ↓, s. 324.
  18. ↑ Evans 2005 ↓, s. 12, 226–227, 350, 354.
  19. ↑ Evans 2005 ↓, s. 67.
  20. ↑ Evans 2005 ↓, s. 114–115, 119–120.
  21. ↑ Evans 2005 ↓, s. 120–121.
  22. ↑ Evans 2005 ↓, s. 302–305.
  23. ↑ Evans 2005 ↓, s. 27, 75.
  24. ↑ Evans 2005 ↓, s. 69, 79–80.
  25. ↑ Evans 2005 ↓, s. 135.
  26. ↑ Barry Paris: Garbo. Abdykacja królowej. Maciejka Mazan (tłum.). Twój styl, 2007, s. 428–429, 449. ISBN 978-83-7163-467-3. (pol.).
  27. ↑ Evans 2005 ↓, s. 87.
  28. ↑ Evans 2005 ↓, s. 138–139.
  29. ↑ Lester David: Jacqueline Kennedy Onasis. Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.). Wydawnictwo Philip Wilson, 1994, s. 84. ISBN 83-85840-17-6.
  30. ↑ On This Day October 20, 1968: Jacqueline Kennedy Becomes an Onassis - The Pappas Post. [dostęp 2024-08-10]. (ang.).
  31. ↑ Evans 2005 ↓, s. 7.
  32. ↑ Evans 2005 ↓, s. 295.
  33. ↑ a b Evans 2005 ↓, s. 365.
  34. ↑ Evans 2005 ↓, s. 234–235, 295.
  35. ↑ Evans 2005 ↓, s. 304, 356.
  36. ↑ Evans 2005 ↓, s. 335–336.
  37. ↑ Evans 2005 ↓, s. 332.
  38. ↑ Evans 2005 ↓, s. 7, 324.
  39. ↑ Evans 2005 ↓, s. 358–361.
  40. ↑ Evans 2005 ↓, s. 363.
  41. ↑ Lester David: Jacqueline Kennedy Onasis. Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.). Wydawnictwo Philip Wilson, 1994, s. 101. ISBN 83-85840-17-6.
  42. ↑ Evans 2005 ↓, s. 366.
  43. ↑ Longin Pastusiak: Jackie Kennedy i jej małżeństwo z wyrachowania. Przegląd Dziennikarski, 2017-04-25. [dostęp 2017-06-15].
  44. ↑ Evans 2005 ↓, s. 370.
  45. ↑ Christina Onassis Dies; Investigation Ordered
  46. ↑ Evans 2005 ↓, s. 377.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Peter Evans: Nemezis. Jacqueline i Onassis. Zbigniew Niewojsko (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Książkowe „Twój Styl”, 2005. ISBN 83-7163-489-7.
  • François Forestier: Arystoteles Onassis: człowiek, który chciał mieć wszystko. [Warszawa]: Refleksje, 2006. ISBN 83-918770-1-9.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aristotelis_Onasis&oldid=78738914”