Patriarcha Antiochii

Patriarcha Antiochii – tradycyjny tytuł przysługujący biskupowi Antiochii, jeden z patriarchów w Kościołach Wschodnich. Z czasem doszło do podziałów i powstania kilku odrębnych stolic patriarszych.

Patriarchowie Antiochii do 538 r.

Lista:

• 37–53 – Piotr Apostoł
• 53–68 – Ewodiusz
• 68–107 – Ignacy Antiocheński
• 107–127 – Heron
• 127–154 – Konreliusz
• 154–164 – Eros
• 169–182 – Teofil z Antiochii
• 182–191 – Maksymus I
• 191–211 – Serapion
• 211–220 – Ascelpiades
• 220–231 – Filetus
• 231–237 – Zebiniusz
• 237–253 – Babylas
• 253–256 – Fabiusz
• 256–260 – Demetriusz
• 260–268 – Paweł z Samosaty
• 268–273 – Domnusz I
• 273–282 – Tymeusz
• 283–303 – Cyryl I
• 304–314 – Tyranos
• 314–320 – Witalis
• 320–323 – Filogonusz
• 323-324 – Paulin z Tyru
• 324–330 – Eustacjusz Antiocheński
• 331–333 – Eulaliusz
• 333–334 – Eufroniusz
• 334–342 – Filaclusz
• 342–344 – Stefan I
• 344–357 – Leoncjusz
• 358–359 – Eudoksjusz z Antiochii
• 359 – Annaniusz
• 360–381 – Melecjusz z Antiochii

W wyniku schizmy różne grupy powołały własnych patriarchów:

Arianie: Euzoiusz (361–376) Doroteusz (376–381)	Grupa Melecjusza: Największa grupa, nieuznana przez patriarchów Rzymu i Aleksandrii: Melecjusz z Antiochii (362–381) Flawian z Antiochii (381–404), uznany przez Rzym i Aleksandrię w 399 Porfirusz (404–412) Aleksander (412–417)	Grupa Eustatiusza: Grupa uznana przez Rzym i Aleksandrię: Paulin z Antiochii (362–388), zwolennik św. Eustachiusza, towarzysz Hieronima ze Strydonu Ewagriusz z Antiochii (388–392/393) Po śmierci Ewagriusza nie wybrano nowego patriarchy. W 399 stracili poparcie Rzymu i Aleksandrii, lecz schizma trwała do 415.	Apolinaryści: Witalis (375)
Po zakończeniu schizmy: 417–428 – Teodotusz 429–442 – Jan I 442–449 – Domnus II 449–455 – Maksymus II 456–458 – Bazyli 458–461 – Akacjusz 461–465 – Martyriusz 465–488 – Piotr Folusznik (z przerwami; monofizyta) 466–474 – Julian 475–490 – Jan II 490–495 – Stefan II 495–496 – Kalandion 496–498 – Palladiusz 498–512 – Flawian II 512–538 – Sewer z Antiochii (monofizyta; w 518 roku wygnany)

Kryzys monofizycki

Patriarcha Sewer, który był polemistą o ścisłym umyśle, zainspirował ruch opozycji wobec uchwał Soboru chalcedońskiego, szczególnie wobec listu dogmatycznego papieża Leona Wielkiego zwanego Tomus ad Flavianum, zarzucając im Nestorianizm. Jego nauczanie leży u podstaw Monofizytyzmu, który dotrwał do naszych czasów.

Sewer został złożony z urzędu przez cesarza Justyniana w 518 i przebywał na wygnaniu w Egipcie do 528 r. Po pobycie w Konstantynopolu, jako protegowany broniącej monofizytów cesarzowej Teodory, skazany ponownie, zmarł w Egipcie w 538 r. Kościół syryjsko-prawosławny uznawał go jako patriarchę do jego śmierci w 538. Mimo prób ze strony cesarza Justyniana pojednania stronnictw seweriańskiego i ortodoksyjnego – choć mniej radykalnych niż Henotikon cesarza Zenona Izauryjczyka w 482 r. – nie doszło do pojednania.

Patriarchowie antiocheńscy po schizmie

W wyniku podziałów w kościele antiocheńskim można mówić o następujących patriarchach Antiochii:

• prawosławny patriarcha Antiochii (od 518)
• syryjskoprawosławny patriarcha Antiochii (od 518)
• łaciński patriarcha Antiochii (1098–1964)
  • maronicki patriarcha Antiochii (od 686)
  • syryjskokatolicki patriarcha Antiochii (od 1662)
  • melchicki patriarcha Antiochii (od 1724)

Bibliografia

• Antioch. W: Raymond E. Brown, John P. Meier: Antioch and Rome: New Testament cradles of Catholic Christianity. Nowy Jork: Paulist Press, 1983, s. 11-86. ISBN 978-08-0910-339-3. (ang.).