Przejdź do zawartości

Euzebiusz z Cezarei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Euzebiusz z Cezarei
Ευσέβιος της Καισαρείας
biskup
Ilustracja
Wizerunek Euzebiusza, pochodzący z Ewangelii Rabbuli (VI wiek)
Kraj działania

Cesarstwo Rzymskie

Data i miejsce urodzenia

ok. 260
Cezarea Nadmorska

Data i miejsce śmierci

ok. 339/340
Cezarea Nadmorska

biskup Cezarei
Okres sprawowania

ok. 314 – ok. 339/340

Wyznanie

chrześcijaństwo

Sakra biskupia

314

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264 w Cezarei Nadmorskiej, zm. ok. 339/340 tamże) – pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei od 314.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się około 260 roku w Cezarei Nadmorskiej[1.1]. Jego nauczycielem był Pamfil z Cezarei, na cześć którego przyjął przydomek „Euzebiusz, syn Pamfila” (Eusebios tou Pamphilou)[1.1]. Od niego przejął podziw dla Orygenesa, a po śmierci mistrza ok. 309/310 roku, Euzebiusz udał się do Tebaidy[1.1]. Po zakończeniu prześladowań, powrócił do Cezarei i w 314 roku został wybrany biskupem[1.1]. Ponieważ wspierał działalność Ariusza i udzielał mu schronienia, synod w Antiochii w 324 roku go ekskomunikował[1.2]. Rok później wziął udział w obradach soboru nicejskiego, gdzie brał udział w mediacjach między zwolennikami i przeciwnikami arianizmu[1.3]. Ostatecznie podpisał dekret o nicejskim wyznaniu wiary[1.3]. Brał udział także w późniejszych synodach ariańskich w Antiochii (330) i Tyrze (335)[1.3]. Był zwolennikiem cesarza Konstantyna I i przeciwnikiem biskupa Marcelego z Ancyry[1.3]. Zmarł około 339/340 roku[1.3].

Twórczość i poglądy

[edytuj | edytuj kod]

Około 303 roku napisał dwuczęściową „Kronikę”, przedstawiającą historię Asyryjczyków, Chaldejczyków, Greków, Hebrajczyków i Rzymian (część 1) oraz synchronistyczne zestawienie historii świata od czasów Abrahama do 303 roku (część 2)[1.3]. Część pierwsza się nie zachowała, a część druga została rozwinięta przez Hieronima ze Strydonu i stała się podstawą do późniejszych kronik[1.3]. Jego opus magnum była dziesięcioksięgowa, apologetyczna Historia kościelna, która ukazała się około 324 roku[1.4]. Przedstawił w niej następstwa biskupów, ich pochodzenie od apostołów, spisy pisarzy i heretyków oraz opisał działalność i naturę Jezusa[1.4]. Dzieło zostało później uzupełnione przez Rufina z Akwilei, Sokratesa Scholastyka, Hermiasza Sozomena i Filostorgiusza[1.5]. W ósmej księdze zawarł skróconą wersję opisu męczeńskich śmierci w latach 303-311, wśród których był jego mistrz Pamfil[1.5] Wersja dłuższa, jako oddzielne dzieło zatytułowane „Męczennicy palestyńscy” nie zachowało się w całości[1.5].

Jako bliski współpracownik cesarza Konstantyna, napisał „Cykl Konstantyna Wielkiego”, na który składają się Vita Constantini, Mowa Konstantyna i Panegiryk Konstantyna[1.5]. Żywot Konstantyna jest czteroksięgowym, stronniczym dziełem opisującym działalność cesarza dla utrwalenia chrześcijaństwa, do którego później włączono Mowę Konstantyna do zgromadzenia świętych wygłoszoną w 313 albo 323 roku[1.6]. Ostatnią część stanowią Pochwały Konstantyna, wygłoszone na 30-lecie panowania cesarza i z okazji poświęcenia bazyliki Grobu Świętego[1.7].

Poza tym był autorem dzieł dogmatycznych: „Praeparatio evangelica” (15 ksiąg, wydanych ok 314 roku, w których zwalcza politeizm), „Demonstratio evangelica” (20 ksiąg, w których opowiada się przeciwko wyznawcom judaizmu), „Objawienie”, „Przeciwko Porfiriuszowi”, „Przeciwko Hieroklesowi”, „ Przeciwko Marcelemu”, „Apologia Orygenesa” i „O uroczystości paschalnej”[1.8]. Pisał na temat rozbieżności w Ewangeliach[2]. Napisał także dzieła biblijne: „Kanony ewangelii”, „Onomasticon”, „Quaestiones et solutiones evangelicae”, „Komentarz do psalmów”, „Komentarz do Izajasza” i „O poligamii i wielkich rodzinach patriarchów”[1.9]. Był także autorem listów i kazań, jednak większość z nich się nie zachowała[1.10].

Euzebiusz był również politykiem. Jako umiarkowany arianin, poparł jednak, dla zachowania jedności Kościoła, Credo uchwalone w Nicei w roku 325. Jest ostatnim subordynacjonistą uważającym Syna Bożego za niższego od Ojca, niepotępionym za poglądy[3].

Zwolennicy hipotezy o pełnym fałszerstwie tzw. Testimonium Flavianum wskazują Euzebiusza z Cezarei jako jednego z potencjalnych autorów tej wzmianki o Jezusie zawartej w kopiach „Dawnych dziejów Izraela” Józefa Flawiusza, pochodzących z przełomu III i IV wieku, czyli z czasów działalności Euzebiusza[4].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
    1. ↑ a b c d s. 335
    2. ↑ s. 335-336
    3. ↑ a b c d e f g s. 336
    4. ↑ a b s. 336-337
    5. ↑ a b c d s. 337
    6. ↑ s. 337-338
    7. ↑ s. 338
    8. ↑ s. 338-339
    9. ↑ s. 339-340
    10. ↑ s. 340
  2. ↑ Eusebius of Caesarea, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2013-06-29] (ang.).
  3. ↑ Henryk Pietras: Początki teologii Kościoła. Kraków: WAM, 2000, s. 192. ISBN 83-7097-752-9. (pol.).
  4. ↑ Ken Olson: A Eusebian Reading of the Testimonium Flavianum. W: Aaron P. Johnson, Jeremy M. Schott: Eusebius of Caesarea: tradition and innovations. Waszyngton: Center for Hellenic Studies, 2013, s. 97–114. ISBN 978-0-674-07329-6. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Polskojęzyczne
Obcojęzyczne
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Euzebiusz_z_Cezarei&oldid=79679151”