Perkoz rdzawoszyi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Perkoz rdzawoszyi
Podiceps grisegena[1]
(Boddaert, 1783)
Perkoz rdzawoszyi
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd perkozowe
Rodzina perkozy
Rodzaj Podiceps
Gatunek perkoz rdzawoszyi
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     gnieździ się

     zimuje

Perkoz rdzawoszyi (Podiceps grisegena) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka wodnego z rodziny perkozów, zamieszkującego środkową i wschodnią Europę, Syberię, Zakaukazie, wybrzeża Morza Aralskiego, północną część Japonii i Amerykę Północną na obszarze od Alaski po Labrador. W Polsce niektóre osobniki również zimują. Zasadniczo wędrówki na krótkie dystanse. Odloty zaczynają się w październiku i trwają przez cały listopad, przy czym stare osobniki odlatują pierwsze.

Cechy gatunku
Upierzenie godowe – szyja czerwonokasztanowata, białawe policzki, wierzch głowy czarny, na głowie dwie kępki piór tworzące „rogi”. Upierzenie spoczynkowe – szyja szaro-biała, barwy stonowane. Białe plamy na rozwiniętych skrzydłach są mniejsze niż u perkoza dwuczubego.
Wymiary średnie
długość ciała 40–50 cm[3]
rozpiętość skrzydeł 77–85 cm[4]
masa ciała 550–1616 g (dla ptaków obydwu podgatunków)[3]
Biotop
Płytkie, częściowo zarośnięte zbiorniki słodkowodne, starorzecza, torfianki, wyrobiska. Zimą widywany na wybrzeżach morskich i na wodach śródlądowych obfitujących w drobne ryby[4].
Gniazdo
Zazwyczaj na płytkiej wodzie w szuwarach lub na granicy zarośli pałek, niekiedy w zatopionych krzewach lub całkowicie odkryte[4]. Ma formę pływającego kopca z gnijących liści roślin wodnych[4][5].
Toki
Najczęściej odbywają się wieczorem lub nocą zaraz po powrocie na lęgowiska w marcu lub kwietniu. Podczas toków ptaki wydają charakterystyczne, donośne dźwięki podobne do rżenia konia lub kwiczenia świni[6] (normalnie odzywa się „kek, kek”). Jednocześnie oba ptaki stoją wyprostowane naprzeciw siebie i kręcą głowami w prawo i lewo. Samiec przyjmuje figurę przypominającą łabędzia, a samica stroszy pióra.
Dorosły ptak z pisklętami
Jaja
Zazwyczaj jeden lęg w roku (w Europie Środkowej w maju lub czerwcu), składa 4 do 5 brunatniejących jaj[5]. Zmiana barwy jest skutkiem leżenia jaj na butwiejącej roślinności[4].
Wysiadywanie
Jaja są wysiadywane przez okres 21 do 23 dni przez obydwoje rodziców; przy chłodniejszej pogodzie i do 27 dni[4]. Pisklęta wykluwają się kolejno jedno za drugim, a podczas gdy jeden z dorosłych ptaków zajmuje się już wyklutym potomstwem, to drugi ogrzewa jeszcze niepęknięte jaja. Zagniazdownik, pisklęta uzyskują samodzielność po okresie 8 do 10 tygodni[4]. Często są przez rodziców wożone na grzietach[4][5]. Młode są karmione owadami i ich larwami, ślimakami, skorupiakami i rybkami, a po 6 tygodniach potrafią już same je wyszukiwać. Rodzina rozdziela się na jesieni. Podrośnięte pisklęta mają na białych policzkach i podgardlu ciemne pasy, ale pozbawionej czerwonawej łysinki czy plamy, za to widać białawy pas wpadający w brąz.
Pożywienie
W sezonie lęgowym trzon diety stanowią wodne bezkręgowce i ich larwy, podczas wędrówek i na zimowiskach są to niewielkie ryby. Zjadają również nieco roślin wodnych, w tym ramienic i rdestnic[4].
Ochrona
W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Podiceps grisegena, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012, Podiceps grisegena [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2014.3 [dostęp 2015-03-11] (ang.).
  3. a b Llimona, F., del Hoyo, J., Christie, D.A., Jutglar, F., Garcia, E.F.J. & Kirwan, G.M.: Red-necked Grebe (Podiceps grisegena). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 18 września 2018].
  4. a b c d e f g h i j Marek Stajszczyk: Perkoz rdzawoszyi. W: Podręczniki metodyczne. T. 7. Ptaki (część I). Natura2000, 2016.
  5. a b c Karel Hudec & Pavel Helisek: Przewodnik. Ptaki. Wiesław Dudziński (tłum.), Jan Dungel i Miloš Váňa (ilustr.), Aleksandra Zduńska (red. mer.). Warszawa: MULTICO, 1994, s. 30. ISBN 83-7073-009-4.
  6. Łukasz Przybyłowicz, Renata Krzyściak-Kosińska, Marek Kosiński: Atlas zwierząt. Bielsko-Biała: Pascal sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-7304-86-9.