Platan klonolistny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Platan klonolistny
Platan klonolistny: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd srebrnikowce
Rodzina platanowate
Rodzaj platan
Gatunek platan klonolistny
Nazwa systematyczna
Platanus × hispanica Münchh.
Hausvater 5:229. 1770
Synonimy

Platanus × acerifolia (Aiton) Willd.[2]

Sztucznie wyprowadzony pokrój korony wielopniowej przez usunięcie stożka wzrostu na przewodniku u młodej rośliny
Korona wyprowadzona na wysokim pniu w wyniku okrzesania młodej rośliny
Owoce

Platan klonolistny (Platanus × hispanica) – gatunek drzewa z rodziny platanowatych. Roślina jest powszechnie uważana za mieszańca międzygatunkowego pomiędzy platanem wschodnim P. orientalis L. i platanem zachodnim P. occidentalis L[2]. Pierwszy z nich pochodzi z Europy południowo-wschodniej, a drugi z Ameryki Północnej i po raz pierwszy został opisany na początku XVIII w. Uprawiany w całej Europie z wyjątkiem Skandynawii.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo dorastające do 35 m wysokości, o szerokiej rozłożystej koronie.
Pień
Korowina szaropopielata łuszcząca się długimi, wąskimi płatami po których zostają bardzo charakterystyczne seledynowożółtawe ślady o dość gładkiej fakturze. Pień niski (jeśli nie okrzesywany), często od ziemi tworzy kilka równorzędnych konarów.
Liście
Ustawione skrętolegle o dł. 12-25 cm i prawie takiej samej szerokości, 3-5-klapowe (rzadko niewyraźnie 7-klapowe) o nasadzie ściętej lub słabo sercowatej. Klapy płytko i rzadko ząbkowane. Jesienią liście przebarwiają się na kolor żółty lub żółtopomarańczowy.
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, niepozorne, zebrane w gęste, kuliste główki. Kwiatostany zwisające na długich szypułkach.
Owoce
Owłosione orzeszki, zebrane w gęste, główkowate owocostany 2 cm średnicy na długich szypułkach. Rozpadają się późną jesienią lub zimą.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna. Jedyny gatunek z rodzaju, który wytrzymuje nasze zimy, ale tylko w starszym wieku. Dlatego też do nowych nasadzeń zazwyczaj importuje się 12-15 letnie rośliny z Europy południowej. Cechą charakterystyczną gatunku jest duża odporność na przesadzanie (nawet w starszym wieku) oraz odmładzanie, przez silne przycinanie. Jest uprawiany głównie jako solitery w nasadzeniach parkowych oraz drzewo alejowe. Wymaga żyznych, głębokich gleb, najlepiej piaszczysto-gliniastych. Dobrze znosi małą wilgotność powietrza. Drewno platana klonolistnego jest dość wytrzymałe i mocne. Brunatnawa twardziel chętnie używana jest do sporządzania wysoko cenionych mebli. Okleiny pozyskiwane z bardzo jasnego bielu są z kolei powszechnie stosowane w intarsjach[3].

Najstarsze i najokazalsze drzewa[edytuj | edytuj kod]

  • Platan Olbrzym w Chojnie na Pomorzu Zachodnim, drzewo o obwodzie 1066 cm oraz wysokości 35 m[4], najstarszy i najgrubszy platan w Polsce, drzewo o prawdopodobnie wielokrotnym pniu;
  • Platan Konstytucyjny w Dobrzycy w Wielkopolsce, obwód 1014 cm (2013) oraz 37 m wysokości[5], drzewo o pojedynczym pniu, jest największym drzewem w województwie;
  • Platan z Budzicza na Dolnym Śląsku, drzewo o obwodzie 897 cm, wysokie na 29 m (2013)[6];
  • Platan z Grocholina na Kujawach, potężne drzewo z beczkowato rozdętym pniem, ma 817 cm obwodu i 30 m wysokości (2011)[7];
  • Platan z Włoszakowic w Wielkopolsce, obwód 791 cm, wysokość 20,5 m (2013)[8].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-19].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-09-27].
  3. Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 130-131. ISBN 83-7129-141-8.
  4. http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=143/ Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych - Platan Olbrzym
  5. http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=144/ Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych - Platan Konstytucyjny
  6. http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=989/ Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych - Platan z Budzicza
  7. http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=733/ Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych - Platan z Grocholina
  8. http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=712/ Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych - Platan z Włoszakowic

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Joachim Mayer, Heinz-Werner Schwegler: Wielki atlas drzew i krzewów. Oficyna Wyd. „Delta W-Z”. ISBN 978-83-7175-627-6.
  2. Platan klonolistny. [dostęp 2010-07-28].
  3. Paweł Zarzyński, Robert Tomusiak, Krzysztof Borkowski: Drzewa Polski. Warszawa: PWN, 2016.