Pożegnanie i Powitanie powstańca (obraz Artura Grottgera)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
1
Pożegnanie powstańca (1866)
2
Powitanie powstańca (1865)
Obrazy Artura Grottgera (1837–1867)
znajdujące się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie
(olej na desce, 52,7 × 41,3 cm)[a]

Pożegnanie i Powitanie powstańca (dyptyk) – dyptyk polskiego malarza, Artura Grottgera, odnoszący się do powstania styczniowego, namalowany w latach 1865–1866. Obrazy znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie[1][2].

Obrazy Pożegnanie powstańca i Powitanie powstańca wpisują się w nurt narodowej szkoły malarstwa historycznego, której wybitnymi przedstawicielami byli również Jan Matejko i Józef Chełmoński. Widoczna jest tu, przyjęta przez Grottgera, metoda przedstawiania wydarzeń historycznych przez pryzmat scen wziętych z życia[3]. Podobnie jak w cyklu rysunków Polonia czy Lithuania, Grottger podejmuje tu temat powstania styczniowego.

Okoliczności powstania[edytuj | edytuj kod]

Dyptyk Grottger wykonał w 1866 roku podczas swojego pobytu w obecnej ukraińskiej miejscowości Śniatynka[4], która wówczas należała do Stanisława Tarnowskiego.

Pożegnanie powstańca[edytuj | edytuj kod]

Na pierwszym obrazie, Pożegnanie powstańca, widzimy scenę, na której żona czule żegna powstańca wyruszającego do walki o wolność Polski, przypinając mu do rogatywki kokardę narodową. Mężczyzna pochodzenia szlacheckiego żegnany jest przez ubraną w żałobną czerń kobietę-Polkę, która dla dobra ojczyzny gotowa jest zrezygnować ze szczęścia osobistego. Obie postacie wpatrzone są w siebie. W tle widać oddział Krakusów. Scena rozgrywa się na progu szlacheckiego dworu, symbolizującego ojczyznę prywatną – miejsce mityczne[1][5].

Powitanie powstańca[edytuj | edytuj kod]

Obraz drugi, Powitanie powstańca, ukazuje ciemną postać powstańca powracającego ukradkiem do domu, witającego żonę. Kobieta ubrana jest w białą, kontrastującą z ubiorem mężczyzny, suknię. Tym razem postacie nie patrzą sobie w oczy. Głowa kobiety zwrócona jest w drugą stronę. Tu radość z powrotu zmącona jest goryczą przegranego powstania[5]. W tle pojawia się po raz kolejny dwór. Tym razem jednak na horyzoncie rysują się czarne, złowrogie chmury, które wzmacniają dramatyzm tej sceny.

Dyptyk w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Dnia 16 stycznia 2013 roku Narodowy Bank Polski wyemitował w nakładzie 800 tys. sztuk okolicznościową monetę o nominale 2 zł na 150. rocznicę Powstania Styczniowego. Wzór zaprojektowany przez Ewę Tyc-Karpińską oraz Roussankę Nowakowską zawiera fragment obrazu Artura Grottgera z dyptyku o nazwie "Pożegnanie" i jest wykonany ze stopu Nordic gold[6][7].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na stronie Muzeum Narodowego podano informację, że wymiary obu obrazów są jednakowe. Według opisów, zamieszczonych w Galeria Malarstwa Polskiego pinakoteka.zascianek.pl obraz Powitanie powstańca jest nieco węższy (52,7 × 40,6 cm).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Aleksandra Krypczyk: Muzeum Narodowe w Krakowie (pol.). [dostęp 2013-01-18].
  2. Artur Grottger (pol.). W: Galeria Malarstwa Polskiego (Ottyniowice na Podolu 1837 - Amélie-les-Bains 1867)] [on-line]. pinakoteka.zascianek.pl. [dostęp 2013-01-21].
  3. Maria Poprzęcka. Grottger i inni. „Mówią wieki”. 1/13 (636), s. 76–79, styczeń 2013. Warszawa: Bellona. ISSN 1230-4018. 
  4. "Grottger. Wystawa w 150. rocznicę urodzin i 120. rocznicę śmierci artysty", Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1988, str. 19.
  5. a b Zygmunt Jasłowski: Dwory i pałace Artura Grottgera (pol.). [dostęp 2014-09-24].
  6. Komunikat NBP o emisji monet poświęconych powstaniu styczniowemu
  7. "150. rocznica powstania styczniowego - nowe monety okolicznościowe NBP", Gazeta Wyborcza, PAP 16.01.2013.