Polioksymetylen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polioksymetylen
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Monomery HCHO (formaldehyd)
Struktura meru −[−O−CH
2
−]−
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Polioksymetylen, poli(tlenek metylenu), POMorganiczny związek chemiczny, polimer z grupy polieterów wykorzystywany do wytwarzania termoplastycznych tworzyw sztucznych (termoplastów), z których następnie produkuje się m.in. armaturę wodną, podzespoły samochodowe, elementy urządzeń elektrotechnicznych, sprzętu AGD oraz kostki (piórka) gitarowe.

Polimer ten otrzymuje się przez polimeryzację formaldehydu[a] lub trioksanu.

Nazwy handlowe to m.in. Delrin, Ertacetal, Hostaform, Iupital, Ultraform, Tarnoform (produkowany przez Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach).

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Ma typowe właściwości termoplastyczne. Zakres przetwórstwa waha się w granicach 210–230 °C. W temperaturze powyżej 230 °C ulega gwałtownej depolimeryzacji z wydzieleniem dużych ilości gazowego formaldehydu, co może prowadzić do uszkodzenia aparatury wskutek wytworzenia zbyt dużego ciśnienia.

Posiada dużą odporność na ścieranie, wytrzymałość chemiczną oraz ma właściwości izolatora elektrycznego[2]. Odznacza się także, sztywnością, wytrzymałością na rozciąganie, naturalną smarownością (powierzchnia granulek pokryta jest związkiem smarującym i w związku z tym nie wymagane jest kolejne smarowanie), łatwością przetwórstwa oraz pracą w temperaturach od −50 do +90 °C (okresowo do 140 °C)[3].

Jest bezwonny i bez smaku[4].

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

POM jest bardzo dobrym tworzywem konstrukcyjnym, stosowanym we wszystkich gałęziach przemysłu. Wiele wyrobów, nawet dużych i o skomplikowanych kształtach, wytwarza się techniką wtrysku w odpowiednich formach. Z kolei metodą wytłaczania uzyskuje się półfabrykaty w postaci prętów, rur i płyt, z których wykonuje się gotowe wyroby w procesach toczenia, frezowania lub wycinania. Standardowo ma barwę białą, jednak może być łatwo barwiony na praktycznie dowolny kolor w procesie przygotowania granulatu do wtrysku lub wytłaczania, co podnosi walory estetyczne i praktyczne wyrobów.

Jest to materiał stosowany głównie do produkcji odpowiedzialnych wyrobów o wysokich wymaganiach co do wytrzymałości, jak elementy napędów (rolki, wałki, koła zębate, cięgna itp.), elementy konstrukcyjne (korpusy, uchwyty, zawiesia), elementy armatury wodnej i gazowej, pierścienie ślizgowe i elementy ułożyskowań, elementy zespołów uszczelniających do wysokich ciśnień i in. Znajduje on zastosowanie w najróżniejszych pojazdach, urządzeniach AGD, elektronicznych urządzeniach biurowych, urządzeniach automatyki i sterowania i in. Jest również używany m.in. do produkcji kostek gitarowych. Główny składnik parapasty, specyfiku używanego przy dewitalizacji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Technologia produkcji polioksymetylenu została opracowana i opatentowana przez firmę DuPont w latach 50. XX w.

Prace nad opracowaniem twardego i odpornego na ciepło tworzywa sztucznego rozpoczęły się na początku 1950 r. Delrin został wytworzony ok. 1952 r. Przez chemików został nazwany jako „syntetyczny kamień” (ang. synthetic stone), a przez DuPont – Delrin. Firma DuPont złożyła wniosek o ochronę patentową materiału w 1956 r. Budowę zakładu przeznaczonego do produkcji tworzywa zakończono w 1960 r. w Parkersburg, Wirginia Zachodnia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Źródło danych liczbowych[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Stąd też nazwa „paraformaldehyd”, gdyż przedrostek „para-” (od stgr. παρά pará) oznacza m.in. „pochodzący od”[1].

Przypisy

  1. paraformaldehyde [w:] Alexander Senning, Elsevier’s Dictionary of Chemoetymology. The Whies and Whences of Chemical Nomenclature and Terminology, Amsterdam: Elsevier, 2007, s. 293, ISBN 9780444522399.
  2. Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin, DELRIN, Design News Polska – grudzień 2006 (dostęp: 6 lutego 2009).
  3. http://www.plastech.pl/pub/downloads/delrin-poradnik-przetworstwa-tworzywa-acetalowe-dupont.pdf Poradnik przetwórstwa wtryskowego, www.plastech.pl (dostęp: 29 maja 2008).
  4. http://www.ascojoucomatic.pl/images/site/upload/_pl/pdf1/v1230pl.pdf Informacja techniczna, gumy, tworzywa sztuczne i metale (dostęp: 29 maja 2008).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]