Priroda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Priroda
Priroda module (1998) - cropped.jpg
Inne nazwy CM-I, 77KSI, 11F77I
Zaangażowani Rosja Państwowe Produkcyjno-Badawcze Centrum Kosmiczne im. M. Chruniczewa
Rakieta nośna Proton K
Miejsce startu Bajkonur, Kazachstan
Opis
Komponent stacji Mir
Typ elementu laboratorium
Konstrukcja bazowa TKS
Czas trwania misji
Start 23 kwietnia[1] 1996 (11:48 GMT)
Dokowanie 26 kwietnia 1996
Powrót do atmosfery 23 marca 2001
Wymiary
Długość 9,7[2] m
Średnica 4,35[2] m
Masa całkowita 19 700[2] kg
Pojemność hermetyzowana 66[2] m3

Priroda (ros. Природа, natura) (CM-I, 77KSI, 11F77I) – siódmy i ostatni moduł stacji orbitalnej Mir. Głównym zadaniem modułu były badania Ziemi, wykonywane z użyciem różnorodnych czujników i eksperymenty związane z rozwojem takich technologii. System sterujący modułem stworzyła firma Hartron (dawniej NPO "Elektropribor") z Charkowa (Ukraina)[3].

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Przekrój modułu i położenie instrumentów

Moduł Priroda pierwotnie miał być wyposażony w rozkładany panel ogniw słonecznych[2]. Ze względu jednak na duże opóźnienia i fakt, że wyprodukowane panele zostały wykorzystane przy innych modułach, Priroda została wystrzelona na orbitę z dwoma dodatkowymi zestawami akumulatorów (w sumie było ich 168), które zasilały moduł w czasie lotu autonomicznego[2]. Moduł składał się z niehermetyzowanego przedziału instrumentalnego oraz z hermetyzowanej części towarowej i eksperymentalnej[2]. W tym pierwszym znajdowały się elementy systemu napędowego, relingi do spacerów kosmicznych i wyposażenie naukowe[2]. Część hermetyzowana podzielona została na dwie sekcje – zewnętrzną instrumentalną i wewnętrzną – przedział mieszkalno-roboczy[2].

Wyposażenie naukowe Prirody zostało przygotowane we współpracy przez dwanaście państw[2]. Służyło do eksperymentów na takich polach jak mikrofale, badania w zakresie podczerwieni, światła widzialnego, spektroskopii IR z użyciem metod pasywnych i aktywnych[2].

Instrumenty naukowe[edytuj | edytuj kod]

Na pokładzie modułu znalazło się następujące wyposażenie[1][2]:

  • Lidar Alissa – pomiar wysokości, struktury i własności optycznych pokrywy chmur. Rozdzielczość pionowa 150 m, rozdzielczość pozioma 1 km
  • Odbiornik radiowy Centaur na paśmie 400 MHz – zbieranie danych z boi oceanicznych
  • Interferometr DOPI – badanie gazów i aerozoli. 2,4-20 mikrometra
  • Wysokościomierz Greben – rozdzielczość 10 cm, 13,76 GHz, pas 2,5 km, zamontowany na nadirze modułu
  • Radiometry mikrofalowe Ikar N – o długości fali 0,3, 0,8, 1,35, 2,25, 6,0 cm, pasie 60 km, rozdzielczości 60 km i 0,15 K
  • System radiometrycznych skanerów mikrofalowych Ikar Delta – skan pokrywał po 40° w pasie 400 km. Długość fali 4,0, 0,3, 0,8, 1,35 cm, rozdzielczość 8 – 50 km i 0,15 - 0,5 K
  • Panoramiczne radiometry mikrofalowe Ikar P – o długości fali 2,25, 6,0 cm, pasie 750 km, rozdzielczości 75 km i 0,15 K
  • Spektroradiometr Istok 1 IR – o długości fali 4,0-16,0 mikrometra, pasie 7 km, rozdzielczości 0,7 x 2,8 km
  • Spektrometr MOS-Obzor – badanie profilu aerozoli i oceanicznego współczynnika odbicia. 17 kanałów od 0,750-1,01 mikrometrów, w pasie 80 km, rozdzielczości 700 m
  • Urządzenie MOMS 02P do obrazowania powierzchni – 4 kanały od 0,440-0,810 mikrometra. Dane multispektralne, stereo lub w wysokiej rozdzielczości o rozdzielczości 6 km. Instrument produkcji niemieckiej, pierwotnie wyniesiony w kosmos w ramach misji Spacelab D2 na pokładzie wahadłowca Columbia
  • Skaner optyczny MSU-E2 o wysokiej rozdzielczości – rozdzielczość 10 m, 3 kanały od 0,5-0,9 mikrometra, pas 2 x 24,5 km, zamontowany na nadirze modułu
  • Spektrometr Ozon M – profilowanie ozonu / aerozoli. 160 kanałów od 0,257-1,155 mikrometra, rozdzielczość pionowa 1 km
  • Radar z syntetyczną aperturą Trawers – 1,28/3,28 GHz, pas 50 km, kąt widzenia 38°, rozdzielczość 50 m
Zbliżenie anteny radarowej Trawers wykonane przez załogę lotu STS-79

Wyniesienie[edytuj | edytuj kod]

Priroda została wyniesiona 23 kwietnia 1996 roku rakietą Proton K. Na orbicie usterka jednego z elementów spowodowała utratę połowy zasilania modułu[4]. Z tego powodu możliwa była tylko jedna próba dokowania. Stanowiło to poważne zagrożenie – większość modułów stacji Mir musiała wykonywać więcej niż jedno podejście[4]. Tym razem jednak cumowanie do stacji odbyło się bez przeszkód, 26 kwietnia[4]. Po przeniesieniu na docelowy port cumowniczy na +Z moduł włączono w system elektryczny stacji. Zasilany był energią generowaną przez panele słoneczne pozostałych modułów (nie posiadał własnych paneli; były one obecne w oryginalnym projekcie, lecz zrezygnowano z nich na etapie budowy). Akumulatory modułu zostały zdemontowane i zdeorbitowane wraz z pojazdem Progress M-31.

Wraz z degeneracją systemów stacji zaczęło brakować mocy do obsługi modułu; w czasie ostatniej ekspedycji na Mir w 2000 roku załoga zaraportowała niemożność uruchomienia któregokolwiek z urządzeń Prirody ze względu na brak zasilania[4].

Moduł został zdeorbitowany wraz z całym kompleksem w marcu 2001 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mark Wade: Priroda (ang.). W: Encyclopedia Astronautica [on-line]. [dostęp 2016-09-28].
  2. a b c d e f g h i j k l Priroda Module on the Mir Station (ang.). W: eoPortal Directory [on-line]. [dostęp 2016-10-10].
  3. Anatolij Kriwonosow: Khartron: Computers for Rocket Guidance Systems (ang.). W: Computing in the Soviet Space Program [on-line]. 2002-12-16. [dostęp 2016-09-28].
  4. a b c d Gunter Dirk Krebs: Priroda (TsM-I, 77KSI, 11F77I). [dostęp 2016-10-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]