Przepisy gry w koszykówkę FIBA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wygląd boiska do koszykówki w latach 1897-1958

Przepisy gry w koszykówkę FIBA – to dokument tworzony i wydawany przez Fédération Internationale de Basketball, zatwierdzony przez Komisję Techniczną FIBA, określający oficjalne zasady gry w koszykówkę, przepisy dotyczące sędziów, trenerów, elementów boiska, protokołów i wszelkich innych szczegółowych procedur i zasad, zawartych również w dokumentach dodatkowych do "Przepisów gry w koszykówkę FIBA". Dotyczy meczów koszykówki odbywających się w ramach federacji FIBA lub na jej zasadach. Przepisy ulegają drobnym zmianom co kilka lat (zazwyczaj co 4 lub 2 lata).

Zmiany z roku 2004[edytuj | edytuj kod]

Wygląd boiska do koszykówki zgodny z normami FIBA do 30 września 2010
Wprowadzona "strzałka naprzemiennego posiadania piłki" w roku 2004

Zmiany wprowadzone w przepisach w roku 2004:

  • całkowita zmiana liczby artykułów, ich kolejności, część artykułów przeniesiona do dokumentów pomocniczych FIBA
  • liczba zawodników drużyny w 1 meczu może wynosić maksymalnie 12 (wcześniej było to 10 zawodników w 1 meczu, lub 12 w turnieju, jeśli drużyna rozgrywa więcej niż 3 mecze)
  • zniesiono obowiązek noszenia butów i skarpet w jednym kolorze
  • jeśli zawodnik nie może kontynuować gry lub została mu udzielona pomoc medyczna, musi zejść z boiska – może zostać zmieniony lub drużyna może grać z liczba zawodników mniejszą niż 5 (wcześniej nawet gdy zawodnik otrzymał pomoc medyczną, mógł zostać na boisku, lecz drużyna otrzymywała za to przerwę na żądanie; musiał być zmieniony tylko, gdy nie był w stanie wznowić gry w ciągu 1 minuty lub drużyna nie miała już przerw na żądanie; wyjątek stanowiła sytuacja w której drużyna musiałaby grać w mniej niż 5 zawodników)
  • trener, asystent, zawodnik lub osoba towarzysząca mogą opuścić strefę ławki drużyny i wejść na boisko w celu udzielenia pomocy, wyłącznie po otrzymaniu pozwolenia od sędziego (nie dotyczy lekarza, który może wejść na boisko bez zezwolenia)
  • drużyna gospodarzy ma rzucać na kosz i mieć ławkę drużyny po lewej stronie stolika sędziowskiego (wcześniej drużyna gospodarzy miała prawo wybrać kosz, na który chce grać)
  • wprowadzono zasadę naprzemiennego posiadania piłki w sytuacjach rzutu sędziowskiego (wcześniej w sytuacjach rzutu sędziowskiego wykonywany był rzut sędziowski w najbliższym kole na boisku – jeśli nie dało się ustalić, które koło jest najbliżej, rzut sędziowski odbywał się w kole środkowym boiska).
  • możliwość przyznania przerwy na żądanie kończy się, gdy piłka jest w posiadaniu zawodnika wykonującego swój pierwszy lub jedyny rzut wolny (wcześniej możliwość ta kończyła się, gdy sędzia wchodził z piłką lub bez piłki do pola rzutów wolnych)
  • obie drużyny mogą zmienić zawodnika/zawodników po błędzie
  • nie można dokonać zmiany zawodnika, gdy piłka jest w posiadaniu zawodnika wykonującego swój pierwszy lub jedyny rzut wolny (wcześniej możliwość ta kończyła się, gdy sędzia wchodził z piłką lub bez piłki do pola rzutów wolnych)
  • zawodnik drużyny posiadającej żywą piłkę, nie może stać w obszarze ograniczonym przeciwnika dłużej niż 3 sekundy, gdy piłka znajduje się na polu ataku (wcześniej nie mógł stać w obszarze ograniczonym przeciwnika, nawet gdy piłka była jeszcze na polu obrony)
  • odliczanie 8 sekund w pewnych sytuacjach może być rozpoczynane od nowa (wcześniej nie było takiej możliwości)
  • w sytuacji, gdy zawodnik tuż przed upływem 24 sekund próbuje rzucić do kosza i w tym momencie rozbrzmiewa sygnał zegara 24 sekund, a piłka nie dotykając obręczy kosza leci w sposób oczywisty w stronę przeciwnika, nie ma odgwizdywanego błędu 24 sekund (wcześniej: byłby to błąd 24 sekund)
  • w przypadku omyłkowego uruchomienia sygnału 24 sekund, gra powinna być kontynuowana - sygnał nie jest obligatoryjny dla sędziego; dopiero gwizdek sędziego zatrzymuje grę (wcześniej - nawet omyłkowy sygnał błędu 24 sekund obligował sędziego do przerwania gry, uruchomieniu zegara 24 od początku i przyznaniu piłki drużynie będącej w jej posiadaniu w chwili wystąpienia omyłkowego sygnału)
  • zawodnik zostaje zdyskwalifikowany, gdy ma już 2 faule niesportowe (wcześniej dotyczyło to tylko trenera [dyskwalifikacja za 2 faule techniczne wynikające z niesportowego zachowania trenera])
  • faul techniczny zawodnika następuje również wtedy, gdy udaje on faul np. poprzez upadniecie na podłogę (wcześniej symulowanie nie było karane)
  • karą za faul techniczny są 2 rzuty wolne i posiadanie piłki (wcześniej karą za faul techniczny był 1 rzut wolny i posiadanie piłki)
  • faule popełnione w przerwie meczu traktowane są jak faule popełnione podczas gry

Zmiany z roku 2008[edytuj | edytuj kod]

W roku 2008 wprowadzono kilka kolejnych zmian w przepisach gry w koszykówkę:

  • linie boiska muszą być w kolorze białym (wcześniej kolor biały był kolorem preferowanym, ale nie obowiązkowym)
  • wszelkie t-shirty są niedozwolone (wcześniej zawodnik mógł nosić t-shirt posiadając odpowiednie zezwolenie lekarskie)
  • usunięto kontrowersyjny zapis, że drużyna w wypadku kontuzji zawodników, drużyna ma grać w mniej niż 5 zawodników na boisku - obecnie może kontuzjowany zawodnik musi zostać zmieniony, chyba że drużyna miałaby grać w mniej niż 5 zawodników
  • dodano zapis, mówiący, że jeśli zawodnik ze swojego pola ataku złapie w powietrzu piłkę niczyją lub podawaną przez przeciwnika, to jego położenie w odniesieniu do pola obrony i pola ataku ustala się dopiero z chwilą wylądowania na podłożu
  • celowe odbicie piłki o tablicę jest rozpoczęciem kozłowania
  • dozwolone jest ślizganie się po podłożu z piłką w rękach
  • podczas kozłowania z pola obrony na pole ataku, uznaje się, że piłka wchodzi na pole ataku, gdy na polu ataku znajdzie się piłka oraz obie stopy zawodnika ją kozłującego
  • dodano dwa dodatkowe błędy ingerencji w lot piłki do kosza, poprzez ingerencję przez kosz od spodu, związane z zaliczeniem punktów:
    • gdy podczas podania lub po odbiciu się piłki od obręczy kosza obrońca w ten sposób ingeruje
    • gdy obrońca chwyta kosz w celu zagrania piłką
    • gdy obrońca dotknie piłkę przez kosz od spodu podczas rzutów wolnych, nawet po odbiciu się piłki od obręczy
  • za niesportowy uznaje się kontakt obrońcy z atakującym w próbie zatrzymania kontrataku, z tyłu lub z boku, a pomiędzy atakującym a atakowanym koszem nie ma żadnego obrońcy
  • nadmierne wymachiwanie łokciami bez kontaktu z przeciwnikiem, jest faulem technicznym
  • sędzia główny na odwrocie protokołu ma obowiązek opisywać każdy faul dyskwalifikujący

Zmiany z roku 2010[edytuj | edytuj kod]

Wygląd boiska do koszykówki zgodny z normami FIBA od 1 października 2010
Zegar 24 sekund
Strefa ławek drużyn

W roku 2010 zostały wprowadzone największe zmiany w przepisach gry w koszykówkę FIBA ostatnich lat, które częściowo upodobniły FIBA do NBA.

Zmiany wprowadzone do życia od października 2010r. to:

  • linia rzutów za 3 punkty przesunięta z odległości 6,25m od kosza na odległość 6,75m od kosza;
  • całkowita zmiana wyglądu obszaru ograniczonego
  • nowy element na boisku: półkole podkoszowe w którym dopuszczalne jest szarżowanie (ustalono sposób wyznaczenia obszaru bez szarży, w którym, w określonych warunkach, faule spowodowane przez zawodnika ataku posiadającego piłkę, będą określane jako faule obrońcy)
  • techniczne zmiany w definicji strefy ławki drużyny
  • ustalono sposób wytyczenia miejsca wprowadzania piłki z autu, z którego piłka zostanie wprowadzona po przerwie na żądanie wziętej na polu obrony przez drużynę uprawnioną do posiadania piłki w dwóch ostatnich minutach ostatniej kwarty lub każdej dogrywki (linia znajdująca się 8,325m od autu; na wysokości najwyższego punktu linii 6,75)
  • koszulki, spodenki i skarpetki ponownie muszą mieć jednolity kolor
  • dozwolono używanie rękawów uciskowych w kolorze koszulek, pończoch uciskowych w kolorze spodenek, przeźroczystych, bezbarwnych ochraniaczy na zęby i bezbarwnych, przeźroczystych naklejanych tap
  • w strefie ławki drużyny może przebywać maksymalnie 12 zawodników i 5 osób towarzyszących
  • zmiana definicji zakończenia przerw w meczu:
    • gdy piłka opuszcza ręce sędziego, podczas rzutu sędziowskiego (wcześniej - gdy piłka zostanie legalnie zbita przez zawodnika podczas rzutu sędziowskiego)
    • gdy piłka zostanie oddana do dyspozycji zawodnika wprowadzającego ją z autu (wcześniej - gdy zawodnik na boisku legalnie dotknie wprowadzoną piłkę)
  • zmiana definicji rozpoczęcia części meczu:
    • gdy piłka opuszcza ręce sędziego, podczas rzutu sędziowskiego (wcześniej - gdy piłka zostanie legalnie zbita przez zawodnika podczas rzutu sędziowskiego)
    • gdy piłka zostanie oddana do dyspozycji zawodnika wprowadzającego ją z autu (wcześniej - gdy zawodnik na boisku legalnie dotknie wprowadzoną piłkę)
  • zmiana definicji żywej piłki podczas rozpoczęcia meczu: piłka staje się żywa, gdy opuści ręce sędziego
  • drobne zmiany w sytuacjach rzutu sędziowskiego
  • wprowadzono minimalny wymagany czas, w jakim można podjąć próbę rzutu do kosza, który wynosi 0,3 sekundy, jeśli zawodnik wejdzie w posiadanie piłki, lub mniej niż 0,3 sekundy, jeśli zawodnik wykona dobitkę poprzez trącenie lub wsad bez wejścia w posiadanie piłki
  • zmieniono miejsce wprowadzania piłki w 2 ostatnich minutach 4 kwarty lub dogrywki, jeśli drużyna atakująca na polu obrony wzięła przerwę na żądanie - teraz wprowadza piłkę nie z linii połowy boiska, lecz z linii wprowadzenia na polu ataku
  • doprecyzowano zapis o możliwości przyznania przerwy na żądanie i zmiany zgłoszonej w trakcie wykonywania rzutu wolnego
  • jeśli podczas 1 turnieju drużyna 2 razy przegra walkowerem, zostaje zdyskwalifikowana z turnieju, a jej wszystkie wyniki zostają anulowane
  • wprowadzono definicję kozłowania
  • doprecyzowano zapis dotyczący przerzucania piłki z ręki do ręki, przed rozpoczęciem lub po zakończeniu kozłowania
  • dodano zapis, umożliwiający sędziemu rozpoczęcie odliczania 8 sekund, nawet jeśli zawodnik drużyny nie wszedł w posiadanie piłki, ale jeśli w ocenie sędziego, drużyna kontroluje piłkę na polu obrony
  • stworzono definicję wprowadzenia piłki na pole ataku:
    • piłka nie będąca w posiadaniu zawodnika dotyka pola ataku
    • piłka dotyka zawodnika ataku, którego obie stopy są na polu ataku
    • piłka dotyka zawodnika obrony, którego część ciała znajduje na polu obrony
    • piłka dotyka sędziego, którego część ciała jest na polu ataku
    • podczas kozłowania, obie stopy oraz piłka dotykają pola ataku
  • dodano zapis, umożliwiający rozpoczęcie odliczania 24 sekund, nawet jeśli zawodnicy nie są w posiadaniu piłki, lecz kontrolują ją na polu obrony
  • bardzo duże zmiany w resetowaniu zegara 24 sekund:
    • gdy drużyna otrzyma piłkę do wprowadzenia na polu ataku po faulu przeciwnika lub błędzie związanym z przyznawaniem nowego okresu na wykonanie ważnej próby rzutu do kosza, a na zegarze 24 sekund wyświetlane będzie 14 sekund i więcej sekund, to drużynie NIE zostanie przyznany nowy okres 24 sekund, a drużyna ta będzie miała jedynie pozostałą ilość sekund na wykonanie rzutu
    • gdy drużyna otrzyma piłkę do wprowadzenia na polu ataku po faulu przeciwnika lub błędzie związanym z przyznawaniem nowego okresu na wykonanie ważnej próby rzutu do kosza, a na zegarze 24 sekund wyświetlane będzie mniej niż 14 sekund sekund, to drużynie zostanie przyznane jedynie 14 sekund, jako nowy okres na wykonanie ważnej próby rzutu do kosza.
    • gdy drużyna otrzyma piłkę do wprowadzenia na polu obrony po faulu przeciwnika lub błędzie związanym z przyznawaniem nowego okresu na wykonanie ważnej próby rzutu do kosza, drużynie zostanie przyznany nowy okres 24 sekund
  • usunięto z definicji błędu połów zapis dotyczący akcji w której zawodnik drużyny posiadającej piłkę jest ostatnim, który dotknął piłki na swoim polu obrony, po czym piłka dotknęła pola ataku, a następnie on lub jego partner jest pierwszym, który dotknął piłki na polu obrony
  • inne, kosmetyczne zmiany

Zmiany z roku 2012[edytuj | edytuj kod]

Trener zwraca się do sędziego
Zegar 24 sekund umieszczony nad koszem zostaje wygaszony na czas wykonywania rzutów wolnych

W roku 2012 zostały wprowadzone głównie następujące zmiany:

  • wnętrza obszarów ograniczonych muszą być pomalowane w takim samym kolorze
  • określono kto może zasiadać na 14-miejscowej ławce drużyny
  • bielizna wystająca spod spodenek jest zabroniona (wcześniej była dozwolona, jeśli jest w tym samym kolorze co spodenki)
  • jakakolwiek osoba z ławki drużyny może wejść na boisko w celu pomocy kontuzjowanemu zawodnikowi, za zgodą sędziego
  • w trakcie gry może stać tylko trener lub asystent trenera (ale nigdy nie obaj jednocześnie)
  • asystent trenera nie ma prawa zwracać się do sędziów
  • jeśli tablica ma oprócz sygnału dźwiękowego również sygnał wizualny (świetlny), to w orzekaniu czasu zakończenia meczu pierwszeństwo ma sygnał świetlny
  • niejasne zapisy 2 ostatnie minuty meczu zostały doprecyzowane, jako okres w którym zegar wyświetla 2:00 minuty lub mniej czasu
  • obie nogi oraz piłka muszą całkowicie znaleźć się na polu ataku, aby uznać, że zawodnik opuścił pole obrony z piłką
  • usunięto regułę, że legalna pozycja krycia zawodnika bez piłki jest nie większa niż odległość 2 kroków (pozostała dolna granica - nie mniej niż 1 krok)
  • gdy rzut wolny jest celny i błąd popełnia zawodnik rzucający, to wszystkie inne błędy innych zawodników zostają pominięte; w przypadku ostatniego rzutu wolnego, błąd rzucającego lub osoby z jego drużyny skutkuje wprowadzeniem przez przeciwnika piłki do gry z autu z przedłużenia linii rzutów wolnych
  • do sytuacji w których należy zatrzymać, wygasić i skasować zegar 24 sekund dopisana zostaje sytuacja, w której przyznane zostają rzuty wolne.

Zmiany z roku 2014[edytuj | edytuj kod]

Umiejscowienie zawodników w obszarach półkoli bez szarży (półkoli podkoszowych) w koszykówce. półkola podkoszowego. Sprzed zmian z 2014 roku tylko na ilustracji nr 1 zawodnik znajduje się wewnątrz obszaru półkola podkoszowego. Po zmianach z 2014 roku tylko zawodnik na ilustracji nr 7 znajduje się na zewnątrz obszaru półkola podkoszowego.

Zmiany przepisów gry w koszykówkę zostały opracowane przez FIBA 2 lutego 2014 i zaczną obowiązywać od 1 października 2014. Najważniejsze wprowadzone zmiany to:

  • wprowadzenie przepisu mówiącego, że jeśli piłka jest w posiadaniu sędziego lub zawodnika wprowadzającego ją do gry, każdy faul zawodnika obrony na przeciwniku na boisku traktowany jest jako faul niesportowy
  • za faul techniczny przyznaje się 1 rzut wolny, a nie dwa, jak przed 2014 - jest to powrót do zasady obowiązującej przed 2004 rokiem.
  • wcześniej dozwolonymi numerami zawodników były numery od 4 do 15 (nie dotyczyło reprezentacji narodowych). Od 2014 dozwolone są wszystkie numery od 1 do 99, oraz numery 0 i 00.
  • wiele zmian w istniejących sygnałach sędziów koszykarskich oraz nowych sygnałów, co m. in. związane jest z wprowadzeniem wielu nowych numerów zawodników
  • poważnie zwiększony został obszar dotyczący zasad generowanych przez półkole podkoszowe. Wcześniej dotyczyły one tylko zawodnika obrony, którego obie stopy znajdowały się w obszarze półkola podkoszowego, nie dotykając linii półkola. Od 2014 jeśli zawodnik obrony co najmniej jedną stopą utrzymuje kontakt z półkolem podkoszowym (lub jego linią), te zasady także go dotyczą.
  • sędziowie mają prawo korzystać z systemu IRS w wielu różnych sytuacjach (np. sprawdzenie czy rzut miał wartość 2 czy 3 punktów, czy został oddany przed rozbrzmieniem sygnału zegara lub gwizdka, itp.).
  • drużyny mają do wykorzystania po dwie przerwy na żądanie w pierwszej połowie, trzy w drugiej połowie, lecz maksymalnie dwie z tych przerw na żądanie mogą użyć w ostatnich dwóch minutach czasu gry drugiej połowy.
  • zbiórka piłki z kosza podczas ataku przez drużynę atakującą powoduje zresetowanie zegara 24 sekund do 14 sekund, nawet jeśli podczas oddawania rzutu zegar wskazywał na więcej niż 14 sekund.
  • sytuacja rzutu sędziowskiego spowodowana utknięciem piłki pomiędzy obręczą a tablicą kosza, nie dotyczy sytuacji pomiędzy rzutami wolnymi oraz po ostatnim lub jedynym rzucie wolnym, po którym ma nastąpić wprowadzenie piłki.
  • zapisy w protokole dotyczące 1. i 3. kwarty zapisywane są na czerwono, a dotyczące 2. i 4. - na czarno lub niebiesko
  • pojawił się nowy symbol w protokole - GD.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

do wstępu:

do zmian z 2004:

do zmian z 2008:

do zmian z 2010:

do zmian z 2012:

do zmian z 2014: