Przewłaszczenie na zabezpieczenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Przewłaszczenie na zabezpieczenie – forma zabezpieczenia wierzytelności polegająca na przeniesieniu przez dłużnika prawa własności swojej rzeczy na wierzyciela.

Formy przewłaszczenia[edytuj | edytuj kod]

Przewłaszczenie na zabezpieczenie występuje w dwóch formach:

  • dłużnik przenosi na wierzyciela własność swej rzeczy, a wierzyciel zobowiązuje się do przeniesienia własności tej rzeczy z powrotem na dłużnika po zaspokojeniu wierzytelności, często zobowiązując się do korzystania z rzeczy w ograniczonym umową zakresie - do powrotnego nabycia własności przez dłużnika konieczna jest dodatkowa umowa;
  • dłużnik przenosi własność rzeczy ruchomej na wierzyciela pod warunkiem rozwiązującym, którym jest zaspokojenie wierzytelności - z tą chwilą własność rzeczy ruchomej automatycznie powraca do dłużnika.

Przedmiot przewłaszczenia[edytuj | edytuj kod]

Na gruncie polskiego prawa orzecznictwo dopuszcza tę formę zabezpieczenia co do rzeczy ruchomych. Przedmiotem przewłaszczenia na zabezpieczenie może być również zbiór rzeczy o zmiennym składzie np. oznaczona ilość towarów danego gatunku. Problematyczną kwestią pozostaje dopuszczenie do przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności.

Przewłaszczenie a zastaw[edytuj | edytuj kod]

  • W przeciwieństwie do zastawu zwykłego (nie dotyczy zastawu rejestrowego) przewłaszczona rzecz pozostaje w posiadaniu dłużnika, który może posługiwać się nią na zasadach podobnych do użyczenia, ta różnica nie występuje w przypadku zastawu rejestrowego.
  • Przewłaszczenie zapewnia korzyść wierzycielowi przyznając mu uprawnienia daleko dalej idące niż posiadałby przy zastosowaniu instytucji zastawu. Instytucja przewłaszczenia obniża ryzyko i koszty zabezpieczenia wierzytelności, gdyż rzecz będąca zabezpieczeniem staje się własnością wierzyciela.
  • Wierzytelność tak zabezpieczona jest obejmowana układem upadłego z wierzycielami (art. 272 ust. 1 z konsekwencjami z art. 270 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.).

Regulacje prawne[edytuj | edytuj kod]

W polskim prawie brak jest przepisów regulujących tę instytucję expressis verbis. Wyjątkiem jest art. 101 ustawy prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 1376, z późn. zm.) dopuszczającej taką formę zabezpieczenia wierzytelności banku poprzez przeniesienie własności rzeczy ruchomych lub papierów wartościowych. Wymieniona jest też w art.272 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze z 28 II 2003 r.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Przedmiotem sporu jest kwestia dopuszczenia do przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie. Występują tu dwa główne poglądy.

  • Możliwość zastosowania tej formy co do nieruchomości de lege lata jest uznawane przez część doktryny i część orzecznictwa za niedopuszczalne. Pogląd ten opiera się głównie na założeniu, iż jest to ukryta forma przeniesienia własności nieruchomości z zastrzeżeniem warunku, co jest sprzeczne z art. 157 Kodeksu Cywilnego. Stanowisko to długo było popierane przez Sąd Najwyższy.
  • Drugi pogląd uznaje takie przewłaszczenie za możliwe na gruncie polskich przepisów. Znalazł on poparcie w dwóch orzeczeniach Sądu Najwyższego z 29 maja 2000 r., III CKN 246/2000 oraz z 8 marca 2002 r., III CKN 748/2000 , w których SN odrzucił założenie przyjmowane przez zwolenników pierwszego z przedstawionych stanowisk.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Jerzy Ignatowicz, Krzysztof Stefaniuk: Prawo Rzeczowe. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2006. ISBN 83-7334-527-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.