Przytok (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przytok
Pałac w Przytoku
Pałac w Przytoku
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Zabór
Liczba ludności (2006) 610
Strefa numeracyjna 68
Tablice rejestracyjne FZI
SIMC 0916839
Położenie na mapie gminy Zabór
Mapa lokalizacyjna gminy Zabór
Przytok
Przytok
Położenie na mapie powiatu zielonogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zielonogórskiego
Przytok
Przytok
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Przytok
Przytok
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przytok
Przytok
Ziemia51°57′34″N 15°37′33″E/51,959444 15,625833

Przytok (niem. Prittag) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Zabór.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Nazwa[edytuj]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa wywodzi się od polskiej nazwy "przetaka"[1]. W swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę - Przetak podając jej znaczenie "Siebartig durchlassiger Boden" czyli po polsku "sitowaty, przepuszczalny grunt"[1]. Niemcy fonetycznie zgermanizowali nazwę na Prittag w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

Historia[edytuj]

Najprawdopodobniej wieś jest znacznie starsza niż kolonizacja niemiecka na tych obszarach. Przytok po raz pierwszy wymieniony został w 1408 roku w dokumencie żagańskiego Jana I. Należał on do Ulryka von Quossa i jego synów. W 1426 roku bracia Quossowie zostali pojmani i straceni za rozboje. Książę Jan I oddał Przytok, w zamian za pomoc w schwytaniu poprzednich właścicieli, Hinzowi von Schoffowi. Jedna z jego córek. wychodząc za mąż za Benno von Tschammera, posiadła Przytok, przekazując go swoim potomkom. Wieś była w posiadaniu ich rodziny do końca XVI wieku.

W roku 1591 Joachim von Stensch wykupił Przytok od zbankrutowanego Rudolfa von Tschammera. Ród nowego właściciela posiadł wioskę do połowy lat 30. XIX wieku. Po śmierci ostatniego z rodu Stensch, Jana Ernsta, Przytok przypadł jego przybranej córce - Fryderyce Konstancji Joannie von Hessler, która w 1805 roku wyszła za mąż za generała saskiego Ryssela.

W latach 20. XIX wieku pastorem w Przytoku był Gottfried Herzlieb, którego siostra, znana jako Otylia, mieszkała blisko czternaście lat w Przytoku. Jest ona jakoby bohaterką powieści Goethego Powinowactwo z wyboru. W latach 1596-1597 Joachim von Stensch wzniósł w Przytoku późnorenesansowy zamek, który został rozebrany w 1933 roku. W latach 1864 - 1867 Emil Kracher von Schwarzenfeld buduje neorenesansową rezydencję, w której dziś mieści się placówka oświatowa.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, klasycystyczny z XVIII wieku/XIX wieku
  • zespół pałacowy, z połowy XVIII wieku, w XIX wieku:
Zabytkowy kościół w Przytoku

Imprezy sportowe[edytuj]

Co roku w Przytoku w kwietniu organizowany jest wyścig kolarski Piekło Przytoku, wyścig oparty jest na słynnym klasyku Paryż-Rubaix gdzie zawodnicy jadący w wyścigu znaczną część trasy mają do pokonania jadąc brukiem. Trasa wyścigu to 10 okrążeń po 6,7km. Rok w rok w wyścigu udział bierze prawie 100 kolarzy.

W Przytoku, każdego roku odbywa się także na początku kwietnia bieg na dystansie półmaratonu. Bieg został zainicjowany w roku 2002. W roku 2012 zgromadził na starcie ponad 290 osób.

W roku 2012 zainicjowano Koronę Przytoku, jest to osobna klasyfikacja, w której udział biorą wszyscy uczestnicy Półmaratonu Przytok, oraz wyścigu kolarskiego Piekło Przytoku. Półmaraton ma zawsze miejsce w Sobotę, a wyścig kolarski następnego dnia w Niedzielę.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 72.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 3.3.13]. s. 113.

Linki zewnętrzne[edytuj]