Zabór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie lubuskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Artykuł 51°57′0″N 15°42′53″E
- błąd 38 m
WD 51°57'0.0"N, 15°43'0.1"E, 51°53'N, 15°44'E
- błąd 14 m
Odległość 141 m
Zabór
wieś
Ilustracja
Pałac w Zaborze od strony zachodniej
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Zabór
Liczba ludności (2009) 1029[1]
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 66-003
Tablice rejestracyjne FZI
SIMC 0916880
Położenie na mapie gminy Zabór
Mapa konturowa gminy Zabór, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zabór”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zabór”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Zabór”
Położenie na mapie powiatu zielonogórskiego
Mapa konturowa powiatu zielonogórskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Zabór”
Ziemia51°57′00″N 15°42′53″E/51,950000 15,714722

Zabór (niem. Fürsteneich[2][3], do 1936 r. Saabor[2]) – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Zabór, której jest siedzibą. Miejscowość leży w Niecce Zaborskiej, w pobliżu jeziora Liwno, ok. 5 km od rzeki Odry, wśród kompleksów leśnych.

Zabór uzyskał lokację miejską w 1681 roku, zdegradowany w 1742 roku[4]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy lasu iglastego – boru[5]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Zabor podając jej znaczenie "hinter dem Walde" czyli po polsku "za lasem"[5].

Polską nazwę Zabór w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[6].

30 listopada 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy w miejsce zgermanizowanej nazwy Saabor wprowadziła całkowicie niemiecką nazwę Fürsteneich[2]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Zabór[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane wzmianki o miejscowości, wówczas pod nazwą Saborin, pochodzą z początku XIV wieku. Od 1553 r. właścicielem dóbr zaborskich była rodzina Tschammerów (von Tschammer und Osten herbu Rogala) z rycerskiego rodu Czamborów. Zabór otrzymał prawa miejskie w 1556 r. lecz nie rozwinął się i pozostał wsią.

Z miejscowości Zabór Krzysztof Żegocki kierował podległymi mu partyzantami w pierwszym okresie walk przeciw Szwedom w okresie potopu szwedzkiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wieża zaborskiego pałacu

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są[7]:

  • zespół zamkowy – pałacowo-ogrodowy:
    • barokowy zamek (pałac) z 1677 roku, przebudowany w latach 1745 i 1957. Od XVIII w. własność hrabiów Cosel, potem książąt na Siedlisku, rodu Schönaich-Carolath. Ostatnią właścicielką pałacu przed II wojną światową była druga żona ostatniego cesarza Niemiec, Wilhelma II Hohenzollerna, Hermina, mieszkająca w pałacu do 1922 r. i po śmierci cesarza do kwietnia 1945 roku. Od 1956 r. w pałacu mieściło się prewentorium przeciwgruźlicze dla dzieci, od 1976 – Sanatorium Dziecięce, a od 1998 – Centrum Leczenia Dzieci i Młodzieży.
    • folwark:
      • trzy oficyny,
      • oficyna (obecnie szkoła),
      • stajnia (obecnie hotel),
      • kostnica,
      • szklarnia,
      • dwa budynki gospodarcze,
    • park[8].

Inne zabytki:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. BDL :: Bank Danych Lokalnych (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2012. [dostęp 2013-03-08].
  2. a b c Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Grünberg (niem.). 2006. [dostęp 2013-03-08].
  3. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 84-85.
  5. a b Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 36, OCLC 456751858 (niem.).
  6. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str.13.
  7. ED: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 31 grudnia 2012 r. – woj. lubuskie (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013-01-07. s. 114. [dostęp 2013-03-08].
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 113. [dostęp 1.12.2014].
  9. Zbór ewangelicki w Zaborze. miedzyodraabobrem.pl. [dostęp 2016-11-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]