Zabór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie lubuskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Zabór
Pałac w Zaborze od strony zachodniej
Pałac w Zaborze od strony zachodniej
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Zabór
Liczba ludności (2009) 1029[1]
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 66-003
Tablice rejestracyjne FZI
SIMC 0916880
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Zabór
Zabór
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zabór
Zabór
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Zabór
Zabór
Ziemia 51°57′00″N 15°42′53″E/51,950000 15,714722

Zabór (niem. Fürsteneich[2][3], do 1936 r. Saabor[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Zabór, której jest siedzibą. Miejscowość leży w Niecce Zaborskiej, w pobliżu jeziora Liwno, ok. 5 km od rzeki Odry, wśród kompleksów leśnych.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.

Nazwa[edytuj]

Nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy lasu iglastego – boru[4]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Zabor podając jej znaczenie "hinter dem Walde" czyli po polsku "za lasem"[4].

Polską nazwę Zabór w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[5].

30 listopada 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy w miejsce zgermanizowanej nazwy Saabor wprowadziła całkowicie niemiecką nazwę Fürsteneich[2]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Zabór[3].

Historia[edytuj]

Najstarsze znane wzmianki o miejscowości, wówczas pod nazwą Saborin, pochodzą z początku XIV wieku. Od 1553 r. właścicielem dóbr zaborskich była rodzina Tschammerów (von Tschammer und Osten herbu Rogala) z rycerskiego rodu Czamborów. Zabór otrzymał prawa miejskie w 1556 r. lecz nie rozwinął się i pozostał wsią.

Z miejscowości Zabór Krzysztof Żegocki kierował podległymi mu partyzantami w pierwszym okresie walk przeciw Szwedom w okresie potopu szwedzkiego.

Zabytki[edytuj]

Wieża zaborskiego pałacu

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są[6]:

  • zespół zamkowy – pałacowo-ogrodowy:
    • barokowy zamek (pałac) z 1677 roku, przebudowany w latach 1745 i 1957. Od XVIII w. własność hrabiów Cosel, potem książąt na Siedlisku, rodu Schönaich-Carolath. Ostatnią właścicielką pałacu przed II wojną światową była druga żona ostatniego cesarza Niemiec, Wilhelma II Hohenzollerna, Hermina, mieszkająca w pałacu do 1922 r. i po śmierci cesarza do kwietnia 1945 roku. Od 1956 r. w pałacu mieściło się prewentorium przeciwgruźlicze dla dzieci, od 1976 – Sanatorium Dziecięce, a od 1998 – Centrum Leczenia Dzieci i Młodzieży.
    • folwark:
      • trzy oficyny,
      • oficyna (obecnie szkoła),
      • stajnia (obecnie hotel),
      • kostnica,
      • szklarnia,
      • dwa budynki gospodarcze,
    • park[7].

Inne zabytki:

  • częściowo klasycystyczna zabudowa miejscowości z początku XIX wieku,
  • neogotycki kościół pw. św. Józefa z 1908 roku.

Przypisy

  1. BDL :: Bank Danych Lokalnych (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2012. [dostęp 2013-03-08].
  2. a b c Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Grünberg (niem.). 2006. [dostęp 2013-03-08].
  3. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  4. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 36.
  5. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str.13.
  6. ED: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 31 grudnia 2012 r. – woj. lubuskie (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013-01-07. [dostęp 2013-03-08]. s. 114.
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 1.12.2014]. s. 113.

Linki zewnętrzne[edytuj]