Pszenica samopsza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pszenica samopsza
Ilustracja
Kłos pszenicy samopszy
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj pszenica
Gatunek pszenica samopsza
Nazwa systematyczna
Triticum monococcum L.
Sp. pl. 1:86. 1753[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Pszenica samopsza (Triticum monococcum L.) — gatunek zbóż z rodziny wiechlinowatych. Gatunek uprawiany dawniej na obszarach od Atlantyku po Persję. Zasięg naturalny obejmuje region Kaukazu, Iran, Afganistan, Azję Mniejszą, Bałkany i Krym[5]. Dzisiaj, jako gatunek mało plenny, jest uprawiany rzadko na górzystych terenach Zakaukazia.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Słoma bardzo delikatna.
Kwiaty
Zebrane w wąskim spłaszczonym kłosie. Kłos ościsty, dwurzędowy z bródką.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[3]: Aegilops hordeiformis Steud., Agropyron pubescens (M.Bieb.) Schischk., Crithodium monococcum (L.) Á.Löve, Nivieria monococca (L.) Ser., Triticum hornemannii Clemente, Triticum pubescens M.Bieb., Triticum sinskajae Filat. & Kurkiev, Triticum spontaneum Flaksb., Triticum tenax Hausskn.

Wyróżniane są dwa podgatunki[5] (The Plant List traktuje je jako synonimy gatunku[3]):

  • Triticum monococcum subsp. aegilopoides (Link) Thell. – forma dzika,
  • Triticum monococcum subsp. monococcum – podgatunek typowy, znany tylko w uprawie.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Pszenica samopsza w uprawie

Aby ziarno mogło nadawać się do spożycia, musi zostać poddane łuskaniu (oraz ewentualnie bieleniu).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-08-23] (ang.).
  3. a b c Triticum monococcum L. (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2014-01-23].
  4. Triticum monococcum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Triticum monococcum (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 5 listopada 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1966