Dąb portugalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Quercus faginea)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dąb portugalski
Ilustracja
Pokrój
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd bukowce
Rodzina bukowate
Rodzaj dąb
Gatunek dąb portugalski
Nazwa systematyczna
Quercus faginea Lam.
Encycl. 1: 725 1785[2]
Synonimy
  • Quercus alpestris Boiss.
  • Quercus alpestris f. glabrata Villar
  • Quercus alpestris f. glabrescens Villar
  • Quercus alpestris f. grandifolia C.Vicioso
  • Quercus alpestris var. microcarpa (Cout.) A.Camus
  • Quercus alpestris f. peduncularis C.Vicioso
  • Quercus alpestris var. salicifolia (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea subsp. alpestris (Boiss.) Maire
  • Quercus faginea f. brevicupulata (Cout.) F.M.Vázquez
  • Quercus faginea var. brevicupulata (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea var. bullata (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea subsp. faginea
  • Quercus faginea var. microphylla (Trab.) Maire & Saccardy
  • Quercus faginea var. oscensis P.Monts.
  • Quercus faginea var. spinifolius Sennen ex A.Camus
  • Quercus faginea var. submembranacea (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea var. subocculata (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea f. suboccultata (Cout.) F.M.Vázquez
  • Quercus faginea var. subpinnatifida (Cout.) A.Camus
  • Quercus lusitanica subsp. alpestris (Boiss.) Nyman
  • Quercus lusitanica var. alpestris (Boiss.) Cout.
  • Quercus lusitanica subsp. alpestris (Boiss.) Mouill.
  • Quercus lusitanica f. brevicupulata Cout.
  • Quercus lusitanica f. bullata Cout.
  • Quercus lusitanica subsp. faginea (Lam.) A.DC.
  • Quercus lusitanica f. humilis Cout.
  • Quercus lusitanica f. microcarpa Cout.
  • Quercus lusitanica var. rhiphaea Pau & Font Quer
  • Quercus lusitanica f. salicifolia Cout.
  • Quercus lusitanica var. salicifolia (Cout.) C.Vicioso
  • Quercus lusitanica f. sublobata Cout.
  • Quercus lusitanica f. submembranacea Cout.
  • Quercus lusitanica var. submembranacea (Cout.) C.Vicioso
  • Quercus lusitanica f. subocculata Cout.
  • Quercus lusitanica var. subocculata (Cout.) C.Vicioso
  • Quercus lusitanica f. subpinnatifida Cout.
  • Quercus lusitanica f. subsuberosa Cout.
  • Quercus lusitanica f. vulgaris Cout. (nom. inval.)
  • Quercus lusitanicus var. alpestris (Boiss.) Cout.
  • Quercus mirbeckii f. microphylla Trab.
  • Quercus × villariana A.Camus[2]

Dąb portugalski (Quercus faginea Lam.) – gatunek roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje naturalnie w Maroku, Algierii, Portugalii oraz Hiszpanii (także na Balearach)[3][4]. We Francji spotykany jest tylko w departamencie Pireneje Atlantyckie[5]. Do Wielkiej Brytanii został introdukowany w 1824 roku[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Częściowo zimozielone drzewo (czasami krzew) dorastające do 10–15 m wysokości. Korona drzewa jest szeroka. Kora gruba, pomarszczona, łuszcząca się, o szarej lub brązowej barwie. Gałązki mają szarą lub białawą barwę, początkowo są owłosione, lecz z czasem łysieją. Pąki mają jajowaty kształt i są owłosione[3].
Liście i żołędzie
Liście
Blaszka liściowa jest skórzasta i ma zmienny kształt od owalnego do podługowato eliptycznego. Mierzy 4 cm długości oraz 1,5 cm szerokości, jest falista i zawinięta na brzegu, ma sercowatą lub zaokrągloną nasadę i tępy wierzchołek. Górna powierzchnia barwy jasnozielonej, początkowo z krótkim, gwiaździstym owłosieniem, lecz z czasem staje się naga, natomiast od spodu jest gęsto pokryta żółtoszarym owłosieniem z małymi, gwiaździstymi włoskami (o długości 120–150 μm). Ma 8–12 par prostych i równoległych żyłek drugorzędnych, zakończonych trójkątnym, regularnym i ostro zakończonym zębem. Ogonek liściowy jest owłosiony długości 5–14 mm [3].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, zebrane w kotki[3]. Kwiaty męskie skupione w klastry po 4–5 wiotkich kwiatostanów o żółtozielonej barwie[3][6]. Kwiaty żeńskie osadzone są na krótkich szypułkach[3].
Owoce
Orzechy zwane żołędziami o obłym kształcie, dorastają do 25 mm długości i 13 mm średnicy, mają jasnożółtą barwę. Osadzone są pojedynczo lub w parach na bardzo krótkich szypułkach. Miseczki mają półokrągły kształt, z owalnymi, trójkątnymi lub nieco lancetowatymi, wypukłymi, owłosionymi łuskami[3].
Gatunki podobne
Roślina jest podobna do gatunku Q. infectoria, lecz różni się od niego silnie owłosioną blaszką liściową na spodniej powierzchni. Ponadto Q. infectoria występuje w innym regionie geograficznym – we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego[7]. Może być również mylony z dębem algierskim (Q. canariensis), który ma blaszkę liściową z głębiej wciętymi i bardziej regularnymi klapami na brzegu[8].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje na wysokości od 800 do 1900 m n.p.m. Kwitnie od marca do kwietnia[3]. Jest rośliną wiatropylną[6]. Owoce dojrzewają w tym samym roku. Występuje w 7. strefie mrozoodporności. Preferuje gleby wilgotne, wapienne. Na jego pędach często rozwijają się galasy[3].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego wyróżniono jeden podgatunek[2]:

  • Quercus faginea subsp. broteroi (Cout.) A.Camus – dość wysokie, częściowo zimozielone drzewo. Gałązki i pąki są owłosione. Przylistki proste, włochate i nietrwałe. Blaszka liściowa jest płaska i mierzy 4–11 cm długości oraz 2–6 cm szerokości, jest tępo ząbkowana na brzegu (rzadko z ostro zakończonymi ząbkami), ma nasadę zbiegającą po ogonku i zaokrąglony wierzchołek. Od spodu jest pokryta zielonkawoszarym owłosieniem z gwiaździstymi włoskami dłuższymi niż u podgatunku typowego (o długości 200–250 μm). Ma 8–14 par żyłek drugorzędnych. Ogonek liściowy jest nagi, smukły, o niemal obłym kształcie i długości 5–14 mm. Kwiaty żeńskie osadzone są na szypułkach z białym owłosieniem. Okwiat składa się z 6 owłosionych płatków. Słupek zwieńczony jest 3 znamionami o łyżeczkowatym kształcie. Żołędzie osiągają 25–30 mm długości, otulone są w jedwabistych miseczkach z wypukłymi łuskami. Stylopodium jest owłosione[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-03-08].
  2. a b c Quercus faginea Lam. (ang.). The Plant List. [dostęp 8 marca 2017].
  3. a b c d e f g h i j Quercus faginea (ang.). Oaks of the World. [dostęp 8 marca 2017].
  4. Quercus faginea (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 8 marca 2017].
  5. http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-84872-synthese (fr.). Tela Botanica. [dostęp 8 marca 2017].
  6. a b c T. Russell, C. Cutler & M. Walters: Ilustrowana encyklopedia – Drzewa Świata. Kraków: Universitas, 2008, s. 357. ISBN 97883-242-0842-5. (pol.)
  7. M. Blamey, C. Grey-Wilson: Toutes les fleurs de Méditerranée. Paris: Delachaux & Niestlé, 2009, s. 32. ISBN 978-2-603-01657-2. (fr.)
  8. O. Johnson, D. More: Przewodnik Collinsa. Drzewa. 1600 gatunków i odmian drzew rosnących w Europie. Multico Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 228. ISBN 978-83-7073-643-9. (pol.)