Rak trzonu macicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rak błony śluzowej trzonu macicy
carcinoma endometrium
Endometrialny gruczolakorak naciekający mięsień macicy
Endometrialny gruczolakorak naciekający mięsień macicy
ICD-10 C54.1

Rak błony śluzowej trzonu macicy, rak endometrium (łac. carcinoma endometrii, ang. endometrial cancer) – najczęstszy nowotwór złośliwy trzonu macicy.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Rak endometrium jest 4. pod względem zachorowalności nowotworem złośliwym u kobiet. Największa zachorowalność przypada na przedział 55–70 lat[1].

Etiologia i czynniki ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Wpływ na rozwój tego raka ma długotrwała stymulacja endometrium przez estrogeny, szczególnie przy jednoczesnym niedoborze progestagenów. Taka sytuacja ma miejsce u otyłych kobiet w okresie około- i postmenopauzalnym. W tym okresie jajnik przestaje produkować progesteron i estrogeny, ale produkuje androstendion (tak jak nadnercza). Androstendion ulega konwersji do estronu w tkance tłuszczowej. Ciągła stymulacja błony śluzowej przez estron bez wpływu progesteronu prowadzi do niekontrolowanej proliferacji nabłonka i zablokowania czynności sekrecyjnej komórek.

Produkcja estronu u kobiet otyłych może być nawet 20 razy większa niż u młodych i szczupłych[2].

Czynniki ryzyka:

Rozrost endometrium[edytuj | edytuj kod]

Estrogeny w nadmiernym stężeniu powodują niekontrolowany rozrost endometrium. Zwiększona aktywność mitotyczna powoduje patologiczny rozrost cew gruczołowych błony śluzowej. Wyróżniamy cztery rodzaje rozrostów endometrium:

  • rozrost gruczołowy bez atypii (łac. hyperplasia glandularis simplex sine atypia)
  • rozrost gruczołowy prosty z atypią (łac. hyperplasia glandularis simplex cum atypia)
  • rozrost złożony bez atypii (łac. hyperplasia glandularis complex sine atypia)
  • rozrost złożony z atypią (łac. hyperplasia glandularis complex cum atypia).

Rozrosty bez cech atypii nie są stanami przednowotworowymi. Ryzyko występowania raka błony śluzowej trzonu macicy wzrasta w przypadku istnienia rozrostu złożonego z atypią i wynosi 30–50%.

Rak gruczołowy endometrium

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Nieprawidłowe krwawienie z dróg rodnych po okresie menopauzalnym jest najważniejszym objawem każącym poszukiwać nowotworu trzonu macicy. Może ono występować zarówno przy patologicznym rozroście endometrium jak i w raku trzonu macicy. Około 20% krwawień z dróg rodnych w wieku pomenopauzalnym jest spowodowane rakiem endometrium.

Histopatologia[edytuj | edytuj kod]

Rak endometrium histologicznie dzielony jest na dwa typy[3]:

  • Typ 1 – rak endometrioidalny, histologicznie rak płaskonabłonkowy lub śluzowy; znacznie częstszy, związany z ekspozycją na estrogeny
  • Typ 2 – histologicznie rak surowiczy lub jasnokomórkowy, rzadszy, o nieznanej etiologii i gorzej rokujący.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Tylko wynik badania histopatologicznego materiału uzyskanego po wyłyżeczkowaniu kanału szyjki i trzonu macicy może potwierdzić rozpoznanie.

Do rozpoznania bardzo przydatna jest ultrasonografia przezpochwowa. Pogrubiałe endometrium rozpoznaje się, gdy jego grubość przekroczy 4–5 mm u kobiet niestosujących hormonalnej terapii zastępczej, 8 mm u kobiet stosujących tę terapię. Gdy grubość endometrium przekroczy 12 mm, zachodzi podejrzenie nowotworu lub stanu przednowotworowego. Jest to wskazanie do abrazji macicy.

Rozpoznanie różnicowe[edytuj | edytuj kod]

W diagnostyce różnicowej należy przede wszystkim uwzględnić inne przyczyny krwawień z dróg rodnych.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Inny preparat histopatologiczny raka endometrium

Rozrosty atypowe[edytuj | edytuj kod]

U kobiet przed okresem menopauzalnym, z rozrostem atypowym endometrium, pragnących zachować płodność, leczeniem z wyboru jest terapia hormonalna. Pacjentka musi pozostawać pod kontrolą specjalisty i musi być spełniony szereg warunków by mogło być prowadzone leczenie oszczędzające.

W wieku pomenopauzalnym stosuje się leczenie operacyjne, wykonuje się proste wycięcie macicy z przydatkami.

Rak endometrium[edytuj | edytuj kod]

Leczenie raka błony śluzowej jest głównie operacyjne. Chemioterapia jest stosowana do leczenia nawrotów choroby. Zastosowanie znajduje wysokodawkowa hormonoterapia progestagenowa.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Stopień zaawansowania klinicznego wg FIGO Odsetek pięcioletnich przeżyć
I 73-95%
II 50-65%
III 20-40%
IV 9%

Klasyfikacja zaawansowania klinicznego[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja FIGO z 2009 roku[4]:

Stadium Opis
I Nowotwór ściśle ograniczony do trzonu macicy
Ia Brak nacieku lub głębokość nacieku obejmuje <50% mięśniówki
Ib Naciek obejmuje ≥50% mięśniówki
II Nowotwór nacieka podścielisko szyjki macicy, ale nie wychodzi poza macicę
III Lokalne i regionalne naciekanie
IIIa Rak nacieka surowicowkę macicy i/lub przydatki
IIIb Przerzuty do pochwy i/lub przymacicz
IIIc Przerzuty do węzłów chłonnych miedniczych i/lub węzłow okołoaortalnych
IIIc1 Zajęte węzły miedniczne
IIIc2 Zajęte węzły okołoaortalne z zajętymi lub nie węzłami miednicy
IV Naciek pęcherza moczowego i/lub śluzowki odbytnicy i/lub odległe przerzuty
IVa Naciekanie nowotworowe błony śluzowej pęcherza moczowego i/lub odbytnicy
IVb Przerzuty odległe obejmujące przerzuty do węzłów chłonnych pachwinowych i węzłów chłonnych w jamie brzusznej

Przypisy

  1. Radzisław Kordek: Onkologia : podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica, 2007, ss. 240–243 ISBN 978-83-7555-016-0.
  2. Grzegorz Bręborowicz (red.): Położnictwo i ginekologia, tom 2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 833–838 ISBN 83-200-3082-4
  3. JV Bokhman. Two pathogenetic types of endometrial carcinoma. „Gynecologic oncology”. 15 (1), s. 10-7, Feb 1983. PMID 6822361. 
  4. Polskie Towarzystwko Ginekologii Onkologicznej. Nowe zasady określania stopnia zaawansowania nowotworów ginekologicznych zatwierdzone przez Międzynarodową Federację Położników i Ginekologów (FIGO) w 2009r.. . 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.