Odbytnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Odbytnica
Rectum
Ilustracja
Przewód pokarmowy z zaznaczoną odbytnicą
2. Ilustracja
Odbytnica w widoku od tyłu, wyeksponowana przez usunięcie kości krzyżowej i guzicznej
Narządy układ pokarmowy
Tętnice t. krezkowej dolna, t. biodrowa wewnętrzna, t. sromowa wewnętrzna
Żyły ż. główna dolna, ż. wrotna
Nerwy włókna części krzyżowej układu przywspółczulnego, nerwy współczulne splotów brzucha i miednicy

Odbytnica, prostnica (łac. rectum), jelito proste (łac. rectum intestinum), dawniej lub potocznie kiszka stolcowa – końcowa część jelita grubego ssaków łożyskowych. Od góry łączy się z esicą na granicy 2 i 3 kręgu krzyżowego, od dołu natomiast otwiera się do środowiska zewnętrznego odbytem. W warunkach prawidłowych nie zawiera kału, służąc wyłącznie do jego przejścia (defekacja).

Stosunki[edytuj | edytuj kod]

Odbytnicę podzielić można na dwie części: odcinek górny, miedniczny (łac. pars pelvina recti) i dolny, odbytowy (łac. pars analis recti), także kanał odbytowy, łac. canalis analis). Dolny, rozszerzony fragment odcinka miednicznego nosi nazwę bańki odbytnicy. Obie części są od siebie oddzielone włóknami dźwigacza odbytu.

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

  • Grubość odbytnicy jest wartością pośrednią między grubością jelita cienkiego a grubego.
  • Długość części miednicznej waha się od 12 do 15 cm.
  • Wymiar poprzeczny w stanie opróżnienia wynosi od 3 do 6 cm.
  • Długość części kroczowej wynosi w przybliżeniu 3 cm.

Stosunek do otrzewnej[edytuj | edytuj kod]

Odbytnica nie ma krezki. Otrzewna obejmuje wyłącznie górny fragment części miednicznej na jej powierzchni przedniej i bocznej. U mężczyzn przechodzi na tylną powierzchnię pęcherza moczowego, wyściełając zagłębienie odbytniczo-pęcherzowe (łac. excavatio rectovesicalis), u kobiet zaś dotyka tylnej ściany macicy i pochwy, formując zagłębienie odbytniczo-maciczne (łac excavatio recto-uterina). Po bokach odbytnicy powstają kieszonki otrzewnej zwane zachyłkami przyodbytniczymi (łac. recessus s. fossae pararectales). Otrzewna nie obejmuje kanału odbytowego.

Budowa ściany odbytnicy[edytuj | edytuj kod]

Pod względem budowy ściana odbytnicy jest bardzo podobna do reszty układu pokarmowego. Składa się z trzech warstw:

  • zewnętrznej, u góry utworzonej przez otrzewną, poniżej przez tkankę łączną
  • mięśniowej, o wiele grubszej niż w pozostałych częściach jelita, utworzonej przez dwie warstwy:
    • zewnętrzną – podłużną
    • wewnętrzną – okrężną, wytwarzającą w części odbytowej sięgający aż do skóry mięsień zwieracz wewnętrzny odbytu
  • błony śluzowej, u góry wytwarzającej 3-5 fałdów poprzecznych, z których jeden z nich – największy, zwany jest zwieraczem trzecim odbytu (fałdem poprzecznym Kohlrauscha). U dołu obecne są fałdy podłużne, czyli tak zwane słupy odbytowe w liczbie 5-10; dolnymi końcami łączą się ze sobą tworząc zastawki odbytowe, ograniczające drobne, otwarte od góry zagłębienia – zatoki odbytowe. Słupy zawierają więcej pasm mięśniówki i obfite sploty żylne.

Kanał odbytowy jest u dołu i z zewnątrz objęty przez prążkowany zwieracz zewnętrzny odbytu.

Unaczynienie i unerwienie[edytuj | edytuj kod]

Tętnicze:

Żyły powstają z żylnego splotu odbytniczego i w dalszym przebiegu odpowiadają tętnicom.

Naczynia chłonne prowadzą:

  • z części miednicznej do węzłów krzyżowych
  • z części odbytowej do węzłów biodrowych wewnętrznych
  • z okolicy odbytu do węzłów pachwinowych powierzchownych.

Unerwienie:

  • nerwy przywspółczulne z części krzyżowej układu autonomicznego
  • nerwy współczulne ze splotu krezkowego dolnego i odbytniczych

Badania endoskopowe[edytuj | edytuj kod]

Zależnie od zakresu wziernikowania dolnego odcinka przewodu pokarmowego i zastosowanego sprzętu rozróżnia się następujące badania endoskopowe:

  • anoskopia – wziernikowanie kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy
  • rektoskopia – wziernikowanie odbytnicy
  • sigmoidoskopia – wziernikowanie końcowego odcinka jelita grubego z esicą włącznie
  • kolonoskopia – wziernikowanie całego jelita grubego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.