Przedruk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Reprint)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Przedruk (ang. reprint) – dosłowne lub tylko nieznacznie zmienione, ponowne opublikowanie utworu.

Z reguły przedruk jest objętościowo większy niż cytat, i obejmuje cały utwór lub z niewielkimi skrótami. W formie przedruku publikowane są książki lub całe artykuły, także artykuły internetowe. Czasem przedruk artykułu polega na jego przetłumaczeniu i wydaniu w innym języku.

W przypadku przedruku konieczne jest zamieszczenie nazwiska autora (autorów) oraz danych pierwotnego druku (nazwa czasopisma, i inne dane bibliograficzne). Jeżeli z tego uprawnienia będzie chciał skorzystać inny podmiot, konieczne jest uzyskanie zgody wydawcy (lub samego autora). W przeciwnym razie twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia. Niektóre wydawnictwa i czasopisma automatycznie zezwalają na bezpłatne przedruki, z różnymi zastrzeżeniami technicznymi lub formalnymi.

Prawo przedruku w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Tak zwane prawo przedruku zostało uregulowane w art. 25 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych[1]. Ta regulacja służy szybkiemu i szerokiemu dostępowi do informacji. Odpowiednikami tego przepisu w dyrektywie 2001/29/WE są art. 5 ust. 3 lit. c) oraz f)[2].

Na ten przepis mogą powoływać się podmioty prowadzące działalność prasową, radiową i telewizyjną[3]. Ze względu na treść ust. 4 wymienione pojęcia odnoszą się także do mediów internetowych[4]. Niektórzy prawnicy opowiadają się za poszerzeniem kręgu beneficjentów[5].

Przedmiotem tej postaci dozwolonego użytku publicznego są szczegółowo określone kategorie rozpowszechnionych utworów poświęconych tematom, którymi w danym momencie interesuje się opinia publiczna[6]. Są to: sprawozdania o aktualnych wydarzeniach, artykuły prasowe na określone aktualne tematy, krótkie wyciągi z tych sprawozdań i artykułów, aktualne wypowiedzi i fotografie reporterskie, tłumaczenia tych sprawozdań, artykułów, wypowiedzi i fotografii, przeglądy publikacji i rozpowszechnionych utworów oraz krótkie streszczenia rozpowszechnionych utworów. Długość okresu, w którym temat pozostaje aktualny, zależy od prędkości obiegu informacji[7].

Wyjątkowo (na tle innych postaci dozwolonego użytku) twórcy mogą zabronić korzystania z pewnych kategorii utworów, a także mają prawo do wynagrodzenia z tytułu korzystania z określonych kategorii utworów. Część prawników twierdzi, że jedno zbiorcze zastrzeżenie podmiotu praw autorskich o wyłączeniu utworów z zakresu tej regulacji jest skuteczne[8]. Inni zajmują przeciwne stanowisko. Ich zdaniem zastrzeżenie dotyczące całego czasopisma, np. umieszczone w stopce redakcyjnej, nie jest wyraźne[9]. W przypadku, gdy podmiotowi praw autorskich przysługuje wynagrodzenie, użytkownik powinien zawrzeć stosowną umowę. W braku takiej umowy w imieniu uprawnionego może występować organizacja zbiorowego zarządzania. Zdaniem niektórych specjalistów przepis art. 25 ust. 4 pr. aut. został błędnie zredagowany, ponieważ sugeruje, że działalność organizacji zbiorowego zarządzania jest ograniczona do spraw dotyczących przedruku w Internecie[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1191), dalej jako: pr. aut.
  2. Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 maja 2001 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz. U. UE L z 22 czerwca 2001).
  3. Pojęcie prasy zostało zdefiniowane w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 1984 – Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 1914), a radia i telewizji – w art. 1a ustawy z 29 grudnia 1992 o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2019 r. poz. 361).
  4. Szerzej na temat zakresu pojęcia prasy w odniesieniu do podmiotów publikujących w Internecie: Brzozowska-Pasieka, Olszyński i Pasieka 2013 ↓, s. 133 i nn.
  5. Traple 2012 ↓, s. 19.
  6. Gienas 2016 ↓, s. 278.
  7. Wyrok SA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2005 r., VI ACa 330/05, LEX nr 189671, cyt. za: Barta i Markiewicz 2016 ↓, s. 255.
  8. Stanisławska-Kloc 2015 ↓.
  9. Traple 2011 ↓, s. 259.
  10. Traple 2011 ↓, s. 261.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]