Rodopsyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Model struktury przestrzennej rodopsyny

Rodopsyna (purpura wzrokowa[1], czerwień wzrokowa[2]) – wielkocząsteczkowy związek chemiczny, światłoczuły barwnik występujący w narządzie wzroku (dokładniej w siatkówce) głowonogów, stawonogów i kręgowców.

Rodopsyna składa się z białka opsyny, które wiązaniem kowalencyjnym łączy się z kofaktorem 11-cis-retinalem (retinenem), który pełni rolę chromoforu. Wiązanie łączy ε-aminową grupę lizyny w pozycji 296 łańcucha białkowego z grupą aldehydową retinalu. Żaden inny stereoizomer retinalu, z wyjątkiem 9-cis, nie wykazuje takiej właściwości łączenia się z opsyną.

Pod wpływem światła docierającego do znajdującej się w pręcikach rodopsyny (wystarczy 1 foton) dochodzi do izomeryzacji formy 11-cis retinalu w drugi izomer – formę całkowicie-trans. Rodopsyna jest białkiem transbłonowym złożonym z 7 helikalnych łańcuchów i zmiana konformacyjna rodopsyny, powoduje aktywację związanego z nią białka G, transducyny, a następnie inicjację sygnału komórkowego.

Metarodopsyna II pod wpływem witaminy A powraca do formy 11-cis, łączy się z powrotem z opsyną w cząsteczkę rodopsyny gotową do rozpadu – jest to tak zwany cykl widzenia. Istotny wydaje się sposób pobudzenia neuronów w siatkówce.

Za odkrywcę rodopsyny uważa się Franza Bolla, który zaobserwował ją w roku 1876 u żaby. Nazwę purpura wzrokowa nadał mu w roku 1877 Wilhelm Kühne[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. purpura wzrokowa. W: Słownik terminów biologicznych [on-line]. PWN. [dostęp 2015-12-23].
  2. Wzrok. W: Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna. T. 18, Victor-Żyżmory. Wydawnictwo Gutenberga, 1929–1938, s. 231-232.
  3. MF Marmor, LJ Martin. 100 years of the visual cycle. „Survey of Ophthalmology”. 22 (4), s. 279–285, 1978. DOI: 10.1016/0039-6257(78)90074-7. PMID: 345511.