Rotunda PKO w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda widziana z Pałacu Kultury i Nauki
Rotunda widziana z Pałacu Kultury i Nauki
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Marszałkowska 100/102
Architekt Jerzy Jakubowicz
Rozpoczęcie budowy 1960
Ukończenie budowy 1966
Zniszczono 1979 (wybuch gazu)
Odbudowano 1979
Właściciel PKO BP
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda PKO w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda PKO w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda PKO w Warszawie
Ziemia52°13′49,67″N 21°00′44,43″E/52,230464 21,012342
Rotunda
Budowa w 1964
Rotunda o zmroku, 1968
Rotunda po wybuchu 15 lutego 1979
Odbudowany budynek (1981)
Rotunda od strony ul. Marszałkowskiej
Rotunda jako słup ogłoszeniowy
Budynek widziany nocą od strony ul. Marszałkowskiej
Tablica upamiętniająca ofiary wybuchu 15 lutego 1979
Rozbiórka budynku w marcu 2017
Szkielet Rotundy w marcu 2017

Rotunda PKO – budynek banku PKO BP znajdujący się przy ul. Marszałkowskiej 100/102 w Warszawie.

Opis[edytuj]

Rotunda PKO znajduje się w miejscu, w którym do 1944 znajdowała się narożna kamienica Pinkusa Lothego. Jej ruiny zostały rozebrane po wojnie do poziomu parteru[1].

Budynek jest częścią wybudowanej w latach 1960–1969 Ściany Wschodniej. Zaprojektował go Jerzy Jakubowicz[2], a jego stalową konstrukcję – Stanisław Więcek i Włodzimierz Wojnowski[3]. Budowa zakończyła się w 1966[3].

W elewacji budynku umieszczono przezroczyste szyby[3]. Z powodu kształtu, w szczególności dachu o charakterystycznym ząbkowaniu, był on nazywany „czapką generalską”[4][5].

15 lutego 1979 budynek został zniszczony w ok. 70% w wyniku wybuchu gazu, w którym zginęło 49 osób a 110 zostało rannych.

Odbudowy dokonano w szybkim tempie – pod koniec października 1979 Rotunda została ponownie oddana do użytku. Jedną z głównych zmian w stosunku do pierwowzoru było zastosowanie W elewacji przyciemnianego szkła. 27 października 1979 pod północną ścianą budynku (od strony ul. Widok) odsłonięto tablicę z brązu upamiętniająca ofiary wybuchu[6].

W 2010 właściciel budynku, bank PKO BP, rozpoczął prace zmierzające do wybudowania w miejscu obecnego budynku nowego obiektu – Nowej Rotundy[7]. Projekt nie został jednak zrealizowany.

W 2014 PKO BP otrzymał tytuł „Miastoszpeciciela 2014” za częste zasłanianie Rotundy wielkoformatowymi reklamami, co uznano za rażący przykład oszpecania przestrzeni miejskiej w jednym z najbardziej reprezentacyjnych punktów Warszawy[8].

Pomimo wpisu do rejestru zabytków konserwator Piotr Brabander wydał 20 stycznia 2015 decyzję zezwalającą na rozbiórkę w związku z tym, że konstrukcja budynku nie jest oryginalna i z powstała w trakcie remontu po wybuchu. 10 marca 2017 rozpoczęła się rozbiórka Rotundy. Na jej miejscu za dwa lata ma powstać Nowa Rotunda. 16 marca 2017 Stołeczny konserwator zabytków Michał Krasucki wydał nakaz zatrzymania prac rozbiórkowych gdyż okazało się, że poprzednia decyzja została wydana w oparciu o błędne przesłanki. Po zdemontowaniu elewacji okazało się, że konstrukcja jest oryginalna[9]

Przypisy

  1. Al. Jerozolimskie 34/36 róg Marszałkowska 100. Kamienica Lothego. warszawa1939. [dostęp 2017-03-24].
  2. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 108. ISBN 83-908950-8-0.
  3. a b c Dariusz Bartoszewicz. Ściana Wschodnia. Specerownik. „Dodatek do Gazety Wyborczej”, s. 6, 12 grudnia 2013. 
  4. Leszek Wysznacki: Warszawa od wyzwolenia do naszych dni. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1977, s. 98.
  5. Jerzy S. Majewski: Spacerownik. Warszawa śladami PRL.. Warszawa: Agora, 2010, s. 161. ISBN 978-83-268-0280-5.
  6. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 130. ISBN 83-01-06109-X.
  7. Powstanie Nowa Rotunda dla Warszawy. W: PKO Bank Polski [on-line]. pkobp.pl, 28 stycznia 2010. [dostęp 2014-09-30].
  8. Warszawska Rotunda szpeci. W: „Rzeczpospolita” [on-line]. rp.pl, 12 sierpnia 2014. [dostęp 2014-09-30].
  9. Tomasz Urzykowski: Rotunda. Konserwator wstrzymuje rozbiórkę. wyborcza.pl, 2017-03-16. [dostęp 2017-03-16].

Linki zewnętrzne[edytuj]