Rotunda PKO w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rotunda PKO w Warszawie
Ilustracja
Rotunda widziana z Pałacu Kultury i Nauki (2006)
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Marszałkowska 100/102
Architekt Jerzy Jakubowicz
Rozpoczęcie budowy 1960
Ukończenie budowy 1966
Zniszczono 1979 (wybuch gazu)
Rozebrano 2017
Odbudowano 1979, 2018
Pierwszy właściciel PKO Bank Polski
Obecny właściciel PKO Bank Polski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda PKO w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda PKO w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rotunda PKO w Warszawie
Rotunda PKO w Warszawie
Ziemia52°13′49,67″N 21°00′44,43″E/52,230464 21,012342

Rotunda PKO – budynek banku PKO BP znajdujący się w latach 1966–2017 przy ul. Marszałkowskiej 100/102 w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rotunda PKO znajdowała się w miejscu, w którym do 1944 znajdowała się narożna kamienica Pinkusa Lothego. Po II wojnie światowej ruiny tej kamienicy zostały rozebrane do poziomu parteru[1].

Budynek był częścią Ściany Wschodniej wybudowanej w latach 1960–1969. Zaprojektował go Jerzy Jakubowicz[2], a jego stalową konstrukcję – Stanisław Więcek i Włodzimierz Wojnowski[3]. Budowa zakończyła się w 1966[3]. W elewacji budynku umieszczono przezroczyste szyby[3]. Z powodu kształtu, w szczególności dachu o charakterystycznym ząbkowaniu, był on nazywany „czapką generalską”[4][5].

15 lutego 1979 budynek został zniszczony w ok. 70% w wyniku wybuchu gazu, w którym zginęło 49 osób, a 110 zostało rannych.

Odbudowy dokonano w szybkim tempie – pod koniec października Rotunda została ponownie oddana do użytku. Jedną z głównych zmian w stosunku do pierwowzoru było zastosowanie w elewacji przyciemnianego szkła. 27 października pod północną ścianą budynku, od strony ul. Widok, odsłonięto tablicę z brązu upamiętniającą ofiary wybuchu[6].

W 2010 właściciel budynku, bank PKO BP, rozpoczął prace zmierzające do wybudowania w miejscu obecnego budynku nowego obiektu – Nowej Rotundy[7].

W 2014 bank PKO BP otrzymał tytuł „Miastoszpeciciela 2014” za częste zasłanianie Rotundy wielkoformatowymi reklamami, co uznano za rażący przykład oszpecania przestrzeni miejskiej w jednym z najbardziej reprezentacyjnych punktów Warszawy[8].

20 stycznia 2015 stołeczny konserwator zabytków Piotr Brabander, pomimo wpisu Rotundy do rejestru zabytków, wydał decyzję zezwalającą na rozbiórkę budynku w uwagi na fakt, że jego konstrukcja nie jest oryginalna i powstała w trakcie remontu po wybuchu. 23 grudnia 2016 budynek został zamknięty dla klientów banku[9]. 10 marca 2017 rozpoczęto rozbiórkę Rotundy, na której miejscu, według planów, w ciągu dwóch lat miałaby powstać Nowa Rotunda. 16 marca stołeczny konserwator zabytków, Michał Krasucki, wydał nakaz zatrzymania prac rozbiórkowych, uznając, że poprzednia decyzja została wydana w oparciu o błędne przesłanki (po zdemontowaniu elewacji okazało się, że konstrukcja jest oryginalna)[10].

W miejscu zburzonego budynku ma powstać nowy budynek o takim samym kształcie[11]. Ma zostać oddany do użytku w IV kwartale 2018[9].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Al. Jerozolimskie 34/36 róg Marszałkowska 100. Kamienica Lothego. warszawa1939. [dostęp 2017-03-24].
  2. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 108. ISBN 83-908950-8-0.
  3. a b c Dariusz Bartoszewicz. Ściana Wschodnia. Specerownik. „Dodatek do Gazety Wyborczej”, s. 6, 12 grudnia 2013. 
  4. Leszek Wysznacki: Warszawa od wyzwolenia do naszych dni. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1977, s. 98.
  5. Jerzy S. Majewski: Spacerownik. Warszawa śladami PRL. Warszawa: Agora, 2010, s. 161. ISBN 978-83-268-0280-5.
  6. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 130. ISBN 83-01-06109-X.
  7. Powstanie Nowa Rotunda dla Warszawy. W: PKO Bank Polski [on-line]. pkobp.pl, 28 stycznia 2010. [dostęp 2014-09-30].
  8. Warszawska Rotunda szpeci. W: „Rzeczpospolita” [on-line]. rp.pl, 12 sierpnia 2014. [dostęp 2014-09-30].
  9. a b Rotunda w częściach zjeżdża do Warszawy. „Rzeczpospolita (dodatek Życie Mazowsza)”, s. R6, 27 grudnia 2017. 
  10. Tomasz Urzykowski: Rotunda. Konserwator wstrzymuje rozbiórkę. wyborcza.pl, 2017-03-16. [dostęp 2017-03-16].
  11. Tomasz Urzykowski. Stop rozbieraniu Rotundy. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 17 marca 2017. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]