Rybno (powiat sochaczewski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rybno
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Bartłomieja
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

sochaczewski

Gmina

Rybno

Wysokość

88 m n.p.m.

Liczba ludności (2013)

586[2]

Strefa numeracyjna

46

Kod pocztowy

96-514[3]

Tablice rejestracyjne

WSC

SIMC

0736907[4]

Położenie na mapie gminy Rybno
Mapa konturowa gminy Rybno, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rybno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rybno”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rybno”
Położenie na mapie powiatu sochaczewskiego
Mapa konturowa powiatu sochaczewskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Rybno”
Ziemia52°14′34″N 20°06′08″E/52,242778 20,102222[1]
Strona internetowa

Rybnowieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Rybno[4][5]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa skierniewickiego.

Sołectwo liczy 586 mieszkańców (stan na 31 grudnia 2013 r.)[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

XIV–XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Rybnie pochodzi z 1368 roku z dokumentu wystawionego przez Siemowita III, w którym napisano o konieczności płacenia dziesięciny.

Pierwotnymi właścicielami wsi była rodzina Rybińskich, tytułująca się herbem Radwan i Sulima. Jednym z pierwszych jej przedstawicieli był niejaki Gotarda Rybenio gente Radvanio, kasztelan sochaczewski. Jan Długosz posądził go o otrucie książąt mazowieckich Siemowita VI i Władysława II. Ponoć miał być to akt zemsty Gotarda za to, że został pozbawiony kasztelanii[6].

Inne wzmianki o Rybińskich dotyczą: Jana, który był w 1512 r. kanonikiem gnieźnieńskim, Pawła Klemensa, pierwszego proboszcza parafii Świętego Ducha w Łowiczu oraz Macieja, który był generałem podczas powstania listopadowego.

XVII–XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec XVII wieku, w 1672 r., Rybno zostało nabyte przez rodzinę Zabłockich herbu Łada. Następnie w 1789 r. cześnik gostyniński Stanisław Zabłocki sprowadził we wsi kolonistów niemieckich. Natomiast nowi właściciele osiedlili się dopiero pod koniec XVIII w. Do Rybna przybył wtedy dziedzic Antoni Łączyński, podstoli sochaczewski, chorąży gostyniński oraz krewny Zabłockich. Po jego śmierci wszelkie dobra ziemskie przeszły na bliżej nieznaną Łączyńską, która poślubiła Stanisława Zabłockiego[6].

Łączyńscy prawdopodobnie wybudowali w Rybnie pierwszy murowany kościół w stylu klasycystycznym. Według lokalnej tradycji, Napoleon Bonaparte podczas marszu na Moskwę w 1812 r. modlił się w tym kościele. Notabene Maciej Łączyński był ojcem Marii Walewskiej, która była kochanką Cesarza Francuzów[7].

Kolejnym dziedzicem był Cyprian Franciszek Zabłocki. Jego żoną od 1830 r. była belgijka Matylda de Proft. Po ich przyjeździe z Brukseli zaczęli gospodarować majątkiem. Od ich imion założono wsie: Cypriany oraz Matyldów, gdzie zamieszkali niemieccy koloniści. Ponadto kiedy Zabłoccy przybyli do Rybna, budowa ich dworu była dopiero na ukończeniu[6].

Sam Cyprian jest głównie kojarzony z historią o mydle. Lokalna tradycja głosi, iż to właśnie ten Zabłocki zrobił kiepski interes. Aby uniknąć opłat celnych, przywiązał mydło do spodu tratwy i płynął nią przez Bzurę i Wisłę do Gdańska. Po dotarciu na miejsce, okazało się, że cały towar się rozpuścił. Od tego wydarzenia pochodzi powiedzenie: „Wyszedł jak Zabłocki na mydle”[8][9]. Jednakże nie ma rzeczywistych śladów funkcjonowania fabryki mydła w okolicy. Jedynie na miejscowym cmentarzu znajduje się żelazna kadź, która jest kojarzona z Zabłockim i jego produktem.

Po śmierci Cypriana kolejnym właścicielem został jego syn Karol, który ożenił się z córką Tertuliana Karczewskiego i Franciszki Bnińskiej – Marią. Mieli syna Stanisława. W związku ze ślubem nasadzono trzy rzędy kasztanowców, które dzisiaj tworzą aleję Kasztanową. Karol założył browar, wznosząc budynek wytwórni wódek[6].

Ostatnim męskim przedstawicielem Zabłockich w Rybnie był syn Stanisława – Karol, który zmarł 27 stycznia 1881 r. w wieku zaledwie 18 lat, trwoniąc majątek w Monte Carlo.

XIX–XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Karola nowym właścicielem został Józef Koczorowski, który poślubił córkę Zabłockiego - Izabelę. Następnie ich syn Karol został kolejnym dziedzicem. Poślubił on Emilię z Kurnatowskich[6].

W dwudziestoleciu międzywojennym gościem w Rybnie był archeolog Konrad Jażdżewski, który w 1935 r. prowadził prace wykopaliskowe grobowca neolitycznego i przypadkowo odkrył wczesnośredniowieczny pochówek całopalny. Natomiast w dworze znajdował się bogaty księgozbiór gromadzony od czasów Cypriana Zabłockiego i jego szwagra Baltazara Dannenberg. Niestety uległ od dewastacji po 1945 r.

Po II wojnie światowej dwór został przejęty przez armię radziecką, a po opuszczeniu przez ostatnią dziedziczkę popadł w ruinę. Dopiero po przejęciu przez Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie kompleks odzyskał dawny blask[6].

Na początku XXI wieku został założona Wspólnota Sióstr Służebnic Bożego Miłosierdzia, której duchową założycielką była św. Faustyna Kowalska[10].

W Rybnie znajduje się także Ośrodek Zdrowia, którego nowa siedziba została wybudowana w 2023 r.[11]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny[edytuj | edytuj kod]

Obecna świątynia została wybudowana w latach 1804–1817 w stylu klasycystycznym. Wzmianki o niej pochodzą z okresu 1818–1820 w związku z procesem o dziesięcinę pomiędzy proboszczem a biskupem poznańskim. Jest to kościół jednonawowy, z dobudowaną zakrystią z 1909 r. Wewnątrz są trzy drewniane ołtarze, pochodzące z I połowy XIX wieku. W bocznych ołtarza znajdują się obrazy Przemienienia Pańskiego i Niepokalanego Poczęcia. Natomiast w głównym umieszczona rzeźba Pana Jezusa Ukrzyżowanego oraz obraz na zasuwie św. Józefa namalowany przez Franciszka Ejsmonda[12].

Dzwonnica[edytuj | edytuj kod]

Przed kościołem stoi piętrowa XIX-wieczna klasycystyczna dzwonnica. Niegdyś w niej zawieszone były dwa duże dzwony, ufundowane przez Wojciecha Wojciechowskiego w 1899 r. Zostały one zabrane przez Niemców 15 lutego 1951 r. W 2023 r. został przeprowadzony generalny remont dzwonnicy[13][14].

Figura Najświętszej Maryi Panny[edytuj | edytuj kod]

Figura posadowiona na schodkowym cokole z tablicą, całość opasana metalowym ażurowym ogrodzeniem, na którego narożach metalowe słupki podtrzymujące baldachim złożony o formie sklepienia krzyżowego, zdobionego w podłuczu metalowymi aplikacjami w kształcie gwiazd, czoła łuków dekorowane imitacją gzymsu kostkowego i spięte w szczycie kartuszami herbowymi z wizerunkiem putta. Od frontu dwie latarnie zwieńczone krzyżami. Bogata dekoracja balustrady i słupków podtrzymujących baldachim i latarnie, złożona z metalowych esownic.

Dworek[edytuj | edytuj kod]

Pałac murowany z cegły i otynkowany, wybudowany na planie prostokąta na początku XIX wieku[15][16][17].

Aleja kasztanowców[edytuj | edytuj kod]

Zespół trzech kasztanowców, powstały w XIX wieku jako element założenia ogrodowego[18].

Cmentarz parafialny oraz kwatera wojenna żołnierzy z września 1939 r.[edytuj | edytuj kod]

Nekropolia została założona prawdopodobnie w 1829 r. W kwaterze wojskowej spoczywa 1586 żołnierzy z armii „Poznań” i „Pomorze”, którzy polegli w walkach nad Bzurą, oraz wojskowi z 55 Pułku Piechoty Leszna Wielkopolskiego zamordowani przez Niemców w szpitalu polowym[19].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Rybno[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0736913 Nowe Rybno część wsi
0736936 Rybno Poduchowne część wsi
0736920 Rybno-Ląd część wsi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 119000
  2. a b Wykaz sołectw i sołtysów. Liczba mieszkańców w dniu 31.12.2013, rybno.e-sochaczew.pl [dostęp 2015-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1112 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. a b c d e f Historia - Gmina Rybno, powiat sochaczewski, woj. mazowieckie, gminarybno.com [dostęp 2024-01-19].
  7. Adam Boniecki: Herbarz polski. T. 15: Liwscy – Łopuscy. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1912, s. 1-396.
  8. Ile Zabłocki zarobił na mydle?, Kurier Historyczny [dostęp 2020-09-18].
  9. Historia - Gmina Rybno, www.gminarybno.com [dostęp 2020-09-18].
  10. + Wspólnota Sióstr Służebnic Bożego Miłosierdzia +, misericordiadei.pl [dostęp 2024-01-19].
  11. Zakończyła się budowa nowego ośrodka zdrowia — uroczyste otwarcie już we wrześniu 2023 roku - Gmina Rybno, powiat sochaczewski, woj. mazowieckie, gminarybno.com [dostęp 2024-01-20].
  12. https://gminarybno.com/pliki/plik/8768rybno-kosciol-1489491777.pdf
  13. Zakończył się remont elewacji wraz z wykonaniem odwodnienia wokół dzwonnicy przy kościele parafialnym w Rybnie, e-Sochaczew.pl, 15 czerwca 2023 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
  14. https://gminarybno.com/pliki/plik/8509rybno-dzwonnica-1489491776.pdf
  15. Patrycja Grygoruk, Dwór Rybno, Dwory i Pałace Polski dipp.info.pl [dostęp 2024-01-19] (pol.).
  16. Rybno, Polskie Zabytki [dostęp 2024-01-19].
  17. https://gminarybno.com/pliki/plik/1837rybno-palac-1489491773.pdf
  18. https://gminarybno.com/pliki/plik/3787rybno-aleje-1489491774.pdf
  19. https://gminarybno.com/pliki/plik/6608rybno-cmentarz-parafialny-1489491776.pdf

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]