SS Kraków (1919)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z SS Kraków (1920))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kraków
Poprzednie nazwy

Fredrikshavn (1919)

Bandera  Polska
Armator Towarzystwo Żeglugowe Sarmacja
Dane podstawowe
Typ Masowiec
Historia
Stocznia Frederikshavn Vaerft, Frederikshavn
Data wodowania 1919
Data oddania do eksploatacji 1920
Data zatonięcia 7 lutego 1922
Dane techniczne
Nośność (DWT) 550
Długość całkowita (L) 58 m
Szerokość (B) 7,5 m
Pojemność brutto: 426, netto: 240 RT
Napęd mechaniczny
Silnik 1 maszyna parowa podwójnego rozprężania (compound) 2-cyl.
Moc silnika 300 KM
Liczba śrub napędowych 1
Prędkość maks. 8 w.

SS Krakówmasowiec o napędzie parowym o nośności 600 ton, w polskiej służbie w latach 1920-1922. Był pierwszym polskim parowcem handlowym na Bałtyku, zatonął w 1922.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany w 1919 w Frederikshavn w Danii, był małym masowcem z nadbudówką, kotłownią i maszyną parową na rufie. Z powodu braków surowców po I wojnie światowej, poszycie kadłuba było z drewna. Służył najpierw u duńskiego armatora A.O. Andersen pod nazwą "Frederikshavn"[1].

2 lutego 1920 został zakupiony w Kopenhadze przez dyrektora polskiego Towarzystwa Żeglugowego "Sarmacja", Bogumiła Nowotnego, jako pierwszy i przez dwa lata jedyny statek "Sarmacji". Z powodu niewielkiej ilości wykwalifikowanych polskich kadr, Nowotny zamustrował załogę z oficerów byłej marynarki austro-węgierskiej (dzięki swoim kontaktom z czasów służby w tej marynarce) oraz niemieckich gdańszczan, skutkiem czego początkowo na statku używany był język niemiecki i w takim języku prowadzony był też początkowo dziennik pokładowy. Pierwszym kapitanem był Austriak Oskar Doleżal, krótko związany z polską marynarką[1].

Przez pierwsze pół roku, z powodu braku polskiej infrastruktury żeglugowej, statek był wyczarterowany firmie brytyjskiej i pływał z węglem z Newcastle do Francji. Z powodu problemów stwarzanych w Wielkiej Brytanii w związku z pochodzeniem członków jego załogi z byłych państw centralnych, załoga została zmuszona do formalnego przyjęcia obywatelstwa polskiego. W drugiej połowie 1920 statek przybył na Bałtyk, gdzie nastąpiła częściowa wymiana i stopniowa polonizacja załogi. Kapitanem został Austriak Adolf Münzel, pierwszym oficerem także Austriak Fryderyk von Poten, a drugim oficerem Polak Zygmunt Tuleja[1]. W dalszym ciągu pływał m.in. eksportując polskie drewno, a także transportując węgiel z Wielkiej Brytanii do portów zachodnioeuropejskich. Trzykrotnie był też w portach łotewskich[1].

28 stycznia 1922 "Kraków" wyszedł z Hull z węglem do Helsingborgu, docelowo płynąc do Gdańska. Nocą 1/2 lutego statek utknął jednak w polu lodowym w Kattegacie, na wysokości szwedzkiej latarni Vinga. Płynąc za mocniejszym statkiem zdołał dopłynąć pod Nidingen, tam jednak w nocy 3/4 lutego utknął na dobre w lodzie i razem z nim zaczął dryfować na południe. Statek nie był wyposażony w radiostację, aby wezwać pomoc. 5 lutego statek w lodzie zaczął się przechylać i załoga opuściła go na dwóch łodziach. Statek zatonął 7 lutego zgnieciony przez lody w u wybrzeży Danii. 14-osobowa załoga, ciągnąc łodzie po lodzie, dotarła do odległego o 10 mil brzegu Danii w rejonie wsi Gaar. Bandera zabrana ze statku przez Zygmunta Tuleję jest w zbiorach Centralnego Muzeum Morskiego, jako najstarsza polska zachowana bandera handlowa[1].

Sąd morski w Kopenhadze uznał, że załoga nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenie i przyczyną była siła wyższa. Towarzystwo "Sarmacja" otrzymało ubezpieczenie, za które zakupiło starszy, ale większy statek SS "Wawel"[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f J. Miciński, Księga..., s. 134-138

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]