STS-51-F

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
STS-51-F
Emblemat STS-51-F
Dane misji
Indeks COSPAR 1985-063A
Zaangażowani Stany Zjednoczone NASA
Oznaczenie kodowe STS-51-F
Pojazd
Wahadłowiec Challenger
Załoga
Zdjęcie STS-51-F
Rząd z przodu L-P: England, Henize, Fullerton, Bridges. Z tyłu L-P: Musgrave, Acton, Bartoe
Dowódca C. Gordon Fullerton
Start
Miejsce startu  Stany Zjednoczone, KSC, LC39-A
Początek misji 29 lipca 1985, 21:00:00 UTC
Orbita okołoziemska
Apogeum 320 km
Lądowanie
Miejsce lądowania Edwards AFB, Pas startowy 23
Lądowanie 6 sierpnia 1985, 19:45:26 UTC
Czas trwania misji 7 dni, 22 godz, 45 min, 26 sek
Przebyta odległość 5 284 350 km[1]
Liczba okrążeń Ziemi 127
Program lotów wahadłowców
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

STS-51-F (ang. Space Transportation System) (Spacelab 2) – dziewiętnasta wyprawa w ramach programu lotów amerykańskich wahadłowców. W misji wziął udział wahadłowiec kosmiczny Challenger, był to ósmy lot tego wahadłowca. Był to jednocześnie pięćdziesiąty lot załogowy USA.

Załoga[edytuj | edytuj kod]

Załoga rezerwowa[edytuj | edytuj kod]

(liczba w nawiasie oznacza liczbę lotów odbytych przez każdego z astronautów)

Parametry misji[1][edytuj | edytuj kod]

Cel misji[edytuj | edytuj kod]

Prowadzenie obserwacji astronomicznych i astrofizycznych w laboratorium Spacelab-2. Większość jego oprzyrządowania naukowego służyła do obserwacji Słońca i wiatru słonecznego. Prowadzenie badań z dziedziny biomedycyny kosmicznej.

Przebieg misji[edytuj | edytuj kod]

Start[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza próba startu 12 lipca 1985 roku nie powiodła się, gdyż komputer wkrótce po zapłonie silników wyłączył je[2].

Ostatecznie start odbył się 29 lipca. Przez 5 minut i 45 sekund przebiegał prawidłowo. Po tym czasie został wyłączony jeden z trzech silników głównych – SSME. Gdyby wyłączenie nastąpiło 33 sekundy wcześniej, Challenger nie byłby w stanie osiągnąć trwałej orbity wokółziemskiej. Po skoku nad Atlantykiem musiałby lądować awaryjnie w Saragossie w Hiszpanii. Pozostałe silniki pracowały nadal i szansa na powodzenie misji rosła. By odciążyć prom, wyrzucono około 2000 kg z zapasu 11 000 kg materiałów pędnych dla silników OMS. Dodatkowy nieplanowany manewr tymi silnikami pochłonął dalsze 750 kg paliwa i utleniacza. Ostatecznie Challenger znalazł się na orbicie, lecz przebiegającej 71 km niżej (311÷301 km), niż planowano. Nachylenie orbity wyniosło 49,5°. Jak się później okazało przyczyną kłopotów była nie awaria silnika SSME nr 1, a czujników temperatury w pompie turbinowej podającej ciekły wodór do komory spalania. Wadliwie działające czujniki sygnalizowały wzrost temperatury turbiny powyżej 1071°C, co groziłoby jej uszkodzeniem, a w konsekwencji także całego pojazdu.

Misja[edytuj | edytuj kod]

Tymczasem rozpoczęto wysiłki, by uratować naukowy charakter misji. W związku z mniejszą wysokością orbity trzeba było zaktualizować program badań i przeprogramować komputery. Przesłano w tym celu na pokład wahadłowca rekordową w historii wypraw STS ilość 12 932 instrukcji zmieniających programy komputerowe oraz zapełniono poleceniami dla załogi 140 m papieru dalekopisowego. Z kolei dane naukowe napływające ze Spacelaba 2 zostały zarejestrowane na około 430 km taśm magnetycznych. Za pomocą teleskopu słonecznego zarejestrowano w ciągu 16 godzin (pierwotnie planowano 50 godzin) planowane 12 000 obrazów Słońca o wysokiej rozdzielczości. Zebrano więcej informacji niż podczas trwających 171 dni obserwacji prowadzonych przez załogi stacji orbitalnej Skylab.

Z kolei teleskop sprzężony ze spektrografem dostarczył 4150 zdjęć metodą fotograficzną. Zebrano je w ciągu 20 okrążeń Ziemi. W ciągu poprzednich lat za pomocą rakiet sondażowych przeprowadzono podobne badania, lecz ich łączny czas obserwacji wyniósł zaledwie 16 minut.

Niestety, nie wszystkie doświadczenia i pomiary przebiegały pomyślnie. Część danych miała mniejszą dokładność, w związku z mniejszą wysokością orbity. Szereg przyrządów odmawiało posłuszeństwa – system pozycjonowania przyrządów astronomicznych IPS udało się uruchomić dopiero w ostatniej dobie – przedłużonej z siedmiu do ośmiu dni – wyprawy. Okazało się, że w programach komputerowych były błędy, które stopniowo wykrywano i korygowano.

Ostatecznie NASA i współpracujące z nią instytucje naukowe USA i innych krajów oceniły misję Spacelaba 2 wieńczącą ośmioletni okres przygotowań pozytywnie. W międzynarodowych badaniach Słońca, których częścią była misja Spacelaba 2 brały udział – wśród około 50 placówek na całym świecie – także Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego i Centrum Badań Kosmicznych PAN, prowadząc badania porównawcze.

Lot STS-51-F zakończył się po 127 okrążeniach Ziemi lądowaniem w Kalifornii. Dla zmniejszenia prędkości w czasie powrotu na Ziemię Challenger zużył resztki materiałów pędnych. Powrót przez atmosferę odbywał się szerokimi zakosami, by zniwelować odchylenia płaszczyzny orbity od lądowiska, wynoszące około 1120 km.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Mark Wade: STS-51-F (ang.). Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2013-11-22].
  2. Andrzej Marks: Baza satelitarna Alfa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1997, s. 90. ISBN 83-204-2203-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Wierzbowski. „Astronautyka”. 144 (2), s. 20-21, 1986. Wrocław: Ossolineum. ISSN 0004-623X. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]