Sejm grodzieński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Po prawej stronie budynek Batorówki należący do Sapiehów, który mieścił rezydencję króla Augusta II Mocnego, na którego tyłach wznosił się Pałac Sapiehów (Sapieżyński) mieszczący Izbę Poselską i Izbę Senatorską.
Nowy Zamek w Grodnie w XVIII wieku

Sejm grodzieński – zbiorcza nazwa dla sejmów I Rzeczypospolitej, odbywających się w Grodnie. Sejm odbywający się w Warszawie w 1673 zdecydował, że co trzeci sejm (z wyłączeniem tych, które wiązały się z elekcją królakonwokacyjnych, elekcyjnych i koronacyjnych) będzie odbywał się w Grodnie[1]. Miało to zaakcentować fakt, że Rzeczpospolita składa się z Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego (alternata). Miasto Grodno zyskało tym samym obok Warszawy status Miasta Sejmowego Rzeczypospolitej, natomiast w świadomości ówczesnych stolicami w dalszym ciągu były Kraków i Wilno. W Grodnie odbyło się jedynie 11 sejmów. Pierwsze w latach: 1678-1679, 1688, 1693. Potem nastąpiła przerwa związana z elekcją Augusta II Mocnego, wielką wojną północną i walkami wewnętrznymi w kraju. Kolejne sejmy grodzieńskie, już w czasach saskich, odbyły się w latach: 1718, 1726, 1729, 1730, 1744, 1752.

W czasie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego w Grodnie odbyły się jedynie dwa sejmy: w roku 1784 oraz sejm grodzieński z 1793, który potwierdził II rozbiór Polski i okazał się ostatnim sejmem I Rzeczypospolitej[2].

Sejmy w Grodnie
Od Do Król Miejsce Marszałek Sejmu
15 grudnia 1678 3 kwietnia 1679 Jan III Sobieski Stary Zamek w Grodnie Franciszek Stefan Sapieha koniuszy wielki litewski
27 stycznia 1688 5 marca 1688 Jan III Sobieski Stary Zamek w Grodnie Andrzej Giełgud pisarz wielki litewski
9 stycznia 1693 11 lutego 1693 Jan III Sobieski Stary Zamek w Grodnie Michał Kryszpin-Kirszensztein pisarz polny litewski
3 października 1718 14 listopada 1718 August II Mocny Batorówka i Pałac Sapiehów w Grodnie Krzysztof Zawisza starosta miński
28 września 1726 9 listopada 1726 August II Mocny Batorówka i Pałac Sapiehów w Grodnie Stefan Potocki referendarz koronny
22 sierpnia 1729 27 sierpnia 1729 August II Mocny Batorówka i Pałac Sapiehów w Grodnie zerwany przed obiorem
2 października 1730 14 października 1730 August II Mocny zerwany przed obiorem
5 października 1744 19 listopada 1744 August III Sas Nowy Zamek w Grodnie Tadeusz Ogiński oboźny litewski
2 października 1752 26 października 1752 August III Sas Nowy Zamek w Grodnie Józef Adrian Massalski starosta grodzieński
4 października 1784 13 listopada 1784 Stanisław August Poniatowski Nowy Zamek w Grodnie Ksawery Chomiński starosta piński
17 czerwca 1793 23 listopada 1793 Stanisław August Poniatowski Nowy Zamek w Grodnie Stanisław Kostka Bieliński cześnik koronny

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Volumina Legum tom 5 s. 67 Seym trzeci w Wielkim Xięstwie Litewskim
  2. Rangę Grodna jako sejmowej stolicy potwierdził Sejm Wielki w ustawie Seymy z 28 maja 1791 (Volumina Legum tom 9 s. 250)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Kołodziej, Sejm z 1718 roku na tle pierwszych sejmów grodzieńskich. Uwagi na temat wybranych elementów procedury sejmów w Grodnie, [w:] W podróży przez wiek osiemnasty... Studia i szkice z epoki nowożytnej, red. nauk.A. Perłakowski, M. Wyszomirska, M. Zwierzykowski, Kraków–Poznań–Toruń, 2015, s. 41–50
  • W. Kriegseisen, Sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej (do 1763 roku). Geneza i kryzys władzy ustawodawczej, Warszawa 1995, s. 139–140
  • Markiewicz M., Rzeczpospolita bez sejmu. Funkcjonowanie państwa, [w:] Między barokiem a oświeceniem. Nowe spojrzenie na czasy saskie, praca zbiorowa, red. K. Stasiewicz, S. Achremczyk, Olsztyn 1996
  • Gordziejew J., Socjotopografia Grodna w XVIII w., Toruń 2009