Władysław Konopczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Konopczyński
Władysław Konopczyński.png
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1880
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 12 lipca 1952
Młynnik k. Ojcowa, Polska
Poseł na Sejm I kadencji (II RP)
Okres od 1 grudnia 1922
do 27 listopada 1927
Przynależność polityczna Związek Ludowo-Narodowy
Odznaczenia
Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Komandor Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja)

Władysław Konopczyński, pseud. Dantyszek, Korzonek (ur. 26 listopada 1880 w Warszawie, zm. 12 lipca 1952 w Młynniku koło Ojcowa) – historyk polski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i Polskiej Akademii Umiejętności, członek Koła Krakowskiego Towarzystwa Historycznego[1], współtwórca i pierwszy redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego, erudyta i poliglota, poseł na Sejm I kadencji w II RP.

Życie osobiste i rodzinne[edytuj]

Władysław Konopczyński urodził się 26 listopada 1880 r. w Warszawie. Mszę świętą w dniu 15 grudnia 1880 r. w kościele św. Aleksandra w Warszawie, na której otrzymał imiona Władysław Aleksander nawiązujące do rodzinnej tradycji, celebrował ks. Ksawery Rogowski. Rodzicami chrzestnymi zostali Zofia Strumiłło i Aleksander Konopczyński. Ojciec Ignacy w momencie narodzin syna miał 31 lat, a matka Ludwika 27 lat[2].

Jego dziadek Stanisław Konopczyński był nauczycielem ludowym. Z kolei jego ojciec Ignacy po wczesnym osieroceniu przez ojca wychowywał się u wuja Szulza. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Rypinie, następnie do gimnazjum w Warszawie, zaś studia odbył w Petersburskim Instytucie Inżynierów Dróg i Komunikacji. Jak większość członków rodziny wykazywał zainteresowania techniczno-matematyczne. Pracował początkowo u bankiera Blocha, a potem jako kierownik ruchu w Kolei Nadwiślańskiej[3].

Jego dziadek Stanisław Konopczyński był nauczycielem ludowym. Z kolei jego ojciec Ignacy po wczesnym osieroceniu przez ojca wychowywał się u wuja Szulza. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Rypinie, następnie do gimnazjum w Warszawie, zaś studia odbył w Petersburskim Instytucie Inżynierów Dróg i Komunikacji. Jak większość członków rodziny wykazywał zainteresowania techniczno-matematyczne. Pracował początkowo u bankiera Blocha, a potem jako kierownik ruchu w Kolei Nadwiślańskiej[4].

Matka pochodził z rodziny o tradycjach inteligencji technicznej. Jej ojciec – Erazm Obrąpalski – był wpływowym inżynierem kolejnictwa w Rosji. W młodości była jako feministka miała krótko obcięte włosy i ładną buzię. Amatorsko zajmowała się śpiewem i malarstwem. Zajęcia z malarstwa odbierała od Wojciecha Gersona. Wyjeżdżała wraz z ojcem do Petersburga, aby tam kopiować Ermitażu dzieła van Dycka. Już po ślubie kopiowała obrazy Henryka Siemiradzkiego, z którym była spokrewniona. Z kolei lekcje języka włoskiego, niezbędnego dla śpiewaczki, pobierała od Marii Siemiradzkiej, która potem została drugą żoną jej ojca[5]. Jego matka miała dwie siostry Józefę i Zofię. Wszystkie trzy siostry brały ślub jednego dnia. Józefa wyszła za mąż za Franciszka Ostromęckiego, a Zofia za Władysława Strumiłłę. Józefa miała czworo dzieci: Michalinę, Marię, Gabrielę i Ludwika, a Zofia troje: Tadeusza, Zofię i Władysława. Rodzina była zaprzyjaźniona z ks. Leskim, który mawiał, że ich pradziadek zmienił nazwisko z Konopka na Konopczyński[6].

Władysław miał brata Zygmunta (ur. 29 czerwca 1878 r.) i Adama (ur. 16 lipca 1885 r.). Wychowywał się pod okiem matki, zaś ojciec praktycznie nie zajmował się dziećmi wychodząc z założenia, że jego obowiązkiem było zapewnienie maksimum środków finansowych dla żony i dzieci[7]. Bracia wychowywali się wspólnie i ćwiczyli gimnastykę w zakładzie M. Olszewskiego. Na wakacje wyjeżdżali wspólnie z matką na wczasy do Iwonicza, Szczawnicy i Sopotu. Rodzina była zżyta i często odwiedzano wujostwo Ostromęckich w Rogolinie, stryjostwo Strumiłłów w Książniczkach i dziadków Obrąpalskich w Dziepułci. Dom rodzinny przyszłego historyka wypełniony był atmosferą pozytywistyczną, zaś zamiłowania humanistyczne rozbudził w Władysławie jego wuj – Emilian Konopczyński (1839–1911) – warszawski pedagog, założyciel gimnazjum męskiego[8]. Przyszły historyk spędził dzieciństwo w Łodzi i Radomiu. Uczęszczał wraz z bratem Zygmuntem do Szkoły Realnej Wojciecha Górskiego w Warszawie. Potem do IV Gimnazjum w Warszawie (1891–1899), w którym był najlepszym uczniem. W szkole zaprzyjaźnił się z Juliuszem Kowalczykiem, Wacławem Wróblewskim, Tadeuszem Korniłowiczem, Ignacym Fonbergiem i Jackiem Woronieckim. Od szóstej klasy należał do tajnego kółka samokształceniowego, będąc w nim bibliotekarzem, wykładowcą i egzaminatorem z historii Polski. Kółko liczyło powyżej 40 osób i ponad 400 tomów zakazanych książek, których część kupował w antykwariatach Konopczyński. Wspominał o tej działalności: Przeprowadziłem kurs historii polskiej w grupie koleżeńskiej w ten sposób, że przerabialiśmy prawie wyłącznie podręcznik Bobrzyńskiego i jakoś długo nikt nie próbował nam zlecić żadnej odtrutki na te mądre, ale mrożące wywody. Z kolei jego brat Zygmunt stwierdzał: pisanie historii i sprawy kółka najwięcej go obchodziły i absorbowały. Do kółka należeliśmy obaj, ale ja, w swej skromnej roli kasjera, stałem zawsze na uboczu, podczas gdy on, choć później ode mnie przyjęty, szybko się wysunął na czoło, był spirytus movens. Zdał maturę ze srebrnym medalem[9].

Stryj Emilian zapoznawał go z dziełami dotyczącymi historii starożytnej. Przyszły badacz wykazywał szczególne zamiłowanie do wojen grecko-rzymskich. Po latach na jego seminarium także powstawały tematy dotyczące historii starożytnej, jak np. „Przemiany rzymskiej taktyki bojowej w ciągu II wojny punickiej”, „Kleomenes III”, „Stosunki wewnętrzne w Atenach”, „Walki Rzymian z Luzytami”, „Sulpicjusz Galba”. Pierwsze kroki badawcze stawiał nad Iliadą Homera. Następnie studiował wojny tebańskie, messeńskie, grecko-perskie, podboje Filipa Macedońskiego (tego władcy nie lubił) i Aleksandra Wielkiego, kończąc zapoznawanie się z diadochami, przeszedł do historii Rzymu i Kartaginy. Pisząc od 1896 r. pamiętnik zawierał w nim m.in. zestawienia chronologiczne, drzewa genealogiczne m.in. Achemenidów, Prometeuszy, Antagonidów i Seleukidów oraz obszerne wypracowania dotyczące historii starożytnego Izraela, Rzymu, Grecji, Persów, Egipcjan i Babilończyków. Notatki prowadził na czym tylko mógł: rachunkach kwestury, zaproszeniach ślubnych, rewersach bibliotecznych czy starych rękopisach i na zlepianych świstkach papieru. Notatki były pełne różnych wężyków, podkreśleń, strzałek, kreślonych ołówkami w różnych kolorach, bez żadnej stałej metody[10]. Po zakończeniu studiowania starożytności, badacz zajął się średniowieczem, wspominając: Stryj Emilian, śledząc z zadowoleniem moje klasyczne gusta i upodobania do historii, pożyczał kolejno różne tomy Schlossera. Ale cóż miałem robić, gdy mi pod rokiem 476 naszej ery zdezerterował Romulus Augustulus? Wlazłem nie bez wstrętu w wieki średnie, miedzy Teodoryki i Rekkerady, Childeryki i Abderrahmany, Kopronimy i Porfirogenety. Takie to było na wschodzie niewolnicze, na Zachodzie nieokrzesane, kudłate, rogate, bezprogramowe[11].

W czasie nauki w gimnazjum po raz pierwszy zakochał się. Wiosną 1897 r. zapisał w swoim pamiętniku: Pewna panna, daleka kuzynka, zrazu sympatyzowała ze mną (żeby nie powiedzieć za dużo), potem gdy poznała mego sympatycznego przyrodniego wuja, poczęła wzdychać do niego. Ja ze wszystkimi swymi Szyllerami i Payotami zostałem odstawiony, zdystansowany, czemu się trudno dziwić, bo byłem wtedy zarozumiałym sensatem, pozerem, a kuzyn miły, wesoły, miał większą wprawę w rozmowach w pensjonarkami. Partia była przegrana – czy miałem dawać widowisko zazdrości, czy może zrywać z przyjacielem? Dla kogo? Dla kobiety?[12]

W. Konopczyński w czasie studiów odbył jednoroczną służbę wojskową w III brygadzie artylerii gwardii (14 IX 1903 – 14 IX 1904). Brygadę wybrał ze względu na jej chlubny udział w bitwie pod Ostrołęką w 1831 r. Nie zrezygnował ze służby wojskowej, aby nie naciągać ojca na wydatek 1000 rubli tzw. odstępnego. Nie zdecydował się także na wyjazd z kraju, gdyż nie pozwalał mu na to honor oficera. Po wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej symulował chorobę, co pozwoliło mu na uniknięcie wyjazdu na front i możliwą śmierć za carat, którego nienawidził. W szpitalu wojskowym oddawał się lekturze Sejmu Czteroletniego Waleriana Kalinki, a następnie pracował na monografią: Polska w dobie wojny siedmioletniej. Okres służby wojskowej zaliczał do najbardziej bezprodukcyjnych w życiu, gdyż stwierdzał: Zmarnowało się w życiu summa summarum jakieś trzy lata na wydziale prawnym, wojsku, w sejmie, w więzieniu[13]. W marcu 1908 r. poznał na seminarium Szymona Askenazego Marię Jarosiewiczównę, z którą przekładał na język polski Umowę społeczną Jana Jakuba Rousseau. W początkach 1910 r. nastąpiły zaręczyny. Ostatecznie zostały zerwane w maju 1910 r., bowiem ojciec Marii – wytknął młodemu historykowi niski status materialny uniemożliwiający utrzymanie rodziny na odpowiednim poziomie materialnym[14].

22 lipca 1911 r. poślubił w Kościele świętych Piotra i Pawła w Warszawie Jadwigę Lutostańską (8 VII 1887 – 28 I 1961), córkę nieżyjącego już Seweryna sędziego warszawskiej Izby Sądowej i Marii z Chmielewskich. Jadwiga była siostrą Jana (inżyniera mechanika), Aleksandry zamężnej z Józefem Rząśnickim i Karola – wieloletniego przyjaciela W. Konopczyńskiego i przyszłego profesora Uniwersytetu Warszawskiego[15]

Uczony miał trzy córki: Halinę (17 IX 1912 – 18 VII 1995), zamężną z Marianem Heitzmanem (1937), a następnie z Antonim Wójcickim (lata 60.); Marię (26 VIII 1917 – II 1995) zamężną z Henrykiem Wieczorkiewiczem (1939), z którym rozstała się po wojnie i Wandę (18 X 1922 – po 1999 ) zamężną z Jerzy Mrozowskim (1949)[16].

W. Konopczyński często przebywał w Młynniku koło Ojcowa. Majątek ten zakupił jego ojciec w 1901 r. za kwotę 23 000 rubli od Nawrockiego[17]. Uczony łowił ryby, odbywał piesze lub rowerowe wycieczki. Nigdy się nie upijał i nie grywał w karty, zaś do swoich seminarzystów mówił: Nie sztuka się uczyć – powiadał nam jeszcze w czasach uniwersyteckich – sztuka się uczyć i bawić się[18]. Natomiast Władysław Czapliński wspominał: Był zamiłowanym myśliwym, chodził na wycieczki w góry, pasjonował się sportem tenisowym, kochał muzykę i sam grywał na fortepianie, dogłębnie wreszcie kochał przyrodę, zwłaszcza uroczy zakątek ziemi podkrakowskiej, okolice swego Młynnika[19].

W okresie międzywojennym w domu Konopczyńskich, najpierw przy ulicy Sobieskiego, a od 1931 r. al. Słowackiego odbywały się tzw. "drugie niedziele", kiedy mieszkanie nawiedzali liczni goście, nawet siedemdziesiąt osób. Pito czarną kawę, herbatę,likier własnoręcznej roboty gospodarza, jedli małe kanapki, zakąski i ciasteczka, a gości obsługiwały dwie służące. Wśród obecnych pojawiali się Piwarscy, Feldmanowie, Wereszyccy, Sobiescy, Birkenmajerowie, Weyssenhoffowie, Piotrowiczowie, Surzyccy, Szaferowie, Semkowiczowie, Kutrzebowie i inni. Co roku w dniu 27 czerwca odbywały się huczne imieniny historyka, a 15 października jego żony. Uczony żył historią i swoją pracą, bowiem także porze posiłków opowiadał rodzinie o swoich uczniach, przeczytanych książkach i życiu akademickim[20]. Historyk znał biegle 14 języków: angielski, niemiecki, włoski, francuski, rosyjski, szwedzki, duński, czeski, ukraiński, serbsko-chorwacki, norweski, holenderski, łacinę i grekę[21].

W Konopczyński przez większość swojego życia prowadził dziennik, a mianowicie w latach 1895–1952. Łącznie ma on około 7 000 stron tekstu w formacie 10 x 16 cm. Uczony pisał dziennik w formie krótkich lakonicznych zdań i niezwykle rzadko historyk zawierał odautorskie oceny. Dzienny zapis liczy od 15 do 20 wierszy i zajmuje zazwyczaj pół strony. Nader często zapiski były pisane z pewnym opóźnieniem (czasami i miesięcznym), przez co zdarzają się w nim błędy i nieścisłości, które dotyczą dat poszczególnych zdarzeń. Każdy zapis zaczyna się od podania dnia tygodnia i daty dziennej. Przede wszystkim dziennik zawiera informacje dotyczące życia rodzinnego i zarządu majątku w Młyniku – około 90%. Pozostałe zapiski dotyczą pracy naukowo-dydaktyczna oraz prowadzonej przez niego działalności politycznej i społecznej. Odnośnie działalności naukowo-dydaktycznej W. Konopczyński opisywał zagadnienia związane z prowadzonymi kwerendami archiwalnymi, czytanymi książkami, opracowywanymi fragmentami rozpraw, prowadzonymi seminariami i wykładami. Swoje miejsce ma też działalność w krakowskim Oddziale Polskiego Towarzystwa Historycznego, Komisji Historycznej Polskiej Akademii Umiejętności i redakcji Polskiego Słownika Biograficznego[22].

Studia i praca naukowa[edytuj]

Za namową rodziców i przyjaciela Karola Lutostańskiego podjął studia prawnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Decyzja ta była spowodowana także względami materialnymi, gdyż jako absolwent historii nie mógłby liczyć na dobrze płatną pracę. Studia odbył w latach 1899–1904, kończąc je stopniem kandydata nauk prawnych i politycznych na podstawie pracy Przyczynki do kwestyi powstania liberi veto[23]. Ukończył także historię na Uniwersytecie Lwowskim (1907–1908, 1908 doktorat pod kierunkiem Szymona Askenazego na podstawie pracy Polska w dobie wojny siedmioletniej (opublikowanej później jako t. 1 dzieła). Był nauczycielem historii w IV Gimnazjum w Warszawie, wykładał także w Towarzystwie Kursów Naukowych tamże. Na podstawie kontynuacji pracy Polska w dobie wojny siedmioletniej (przygotowanej pod kierunkiem Wacława Tokarza, opublikowanej później jako t. 2 dzieła) habilitował się w 1911 na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W 1913 został docentem w Katedrze Historii Powszechnej Uniwersytetu Jagiellońskiego; lata 1914–1916 spędził w Szwecji. Był członkiem Ligi Narodowej od 1915 roku[24]. W 1917 mianowany profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Historii Polski Nowożytnej i Najnowszej, profesorem zwyczajnym został w 1921. W 1939 objął funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego, zachowując ją formalnie przez cały okres wojny. Znalazł się w gronie pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego, zatrzymanych w ramach Sonderaktion Krakau; był więziony w Krakowie, Wrocławiu i obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie organizował wykłady i dyskusje naukowe. Po zwolnieniu w lutym 1940 brał udział w tajnym nauczaniu, wykładając historię nowożytną na Tajnym Uniwersytecie Jagiellońskim. Po wojnie powrócił do pracy na uniwersytecie; w 1948, oskarżany przez komunistyczne władze o publikacje "szowinistycznie obciążone" i przepojone "furią rasistowską", został zmuszony do rezygnacji z pracy. Ostatnie lata życia spędził w posiadłości w Młynniku, chorując na niewydolność serca.

W 1908 został członkiem rzeczywistym, a w 1929 członkiem czynnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego; w latach 1925–1926 wchodził w skład Zarządu towarzystwa. W 1922 został członkiem-korespondentem, w 1933 członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. Pełnił funkcję sekretarza (1917–1921), później przewodniczącego (1945–1949) Komisji Historycznej PAU, w latach 1931–1949 przewodniczył Komitetowi Redakcyjnemu Polskiego Słownika Biograficznego, wydawanego przez PAU. Należał również do Towarzystwa Historycznego we Lwowie (1913 członek-założyciel Oddziału Krakowskiego), Polskiego Towarzystwa Historycznego (w latach 1946–1952 przewodniczący Oddziału Krakowskiego, 1947 prezes Zarządu Głównego), Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Związku Inteligencji Polskiej, Szwedzkiej Akademii Literatury, Historii i Archeologii, Towarzystwa Naukowego w Lund, Królewskiego Towarzystwa dla Wydawania Źródeł do Dziejów Skandynawii w Sztokholmie, Towarzystwa Żeglugi Polskiej.

Był także aktywny politycznie. W 1918 był członkiem Organizacji Narodowej. Był ekspertem delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku zajmującym się zagadnieniami historycznymi i prawnymi[25] W latach 1922–1927 pełnił mandat poselski z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. Krytykował politykę Józefa Piłsudskiego (m.in. na łamach "Trybuny Narodu"). Domagał się docenienia roli Romana Dmowskiego w historii Polski (O miejsce dla Dmowskiego w historii). W czasie wojny polsko-bolszewickiej był instruktorem artylerii. Został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim szwedzkiego Orderu Gwiazdy Polarnej oraz Krzyżem Oficerskim francuskiej Legii Honorowej.

Zainteresowania naukowe Władysława Konopczyńskiego obejmowały historię Polski XVII i XVIII wieku, historię państwa i prawa polskiego, historię parlamentaryzmu europejskiego, edytorstwo i biografistykę. Jest uważany za współtwórcę (obok Wacława Sobieskiego) tzw. nowej historycznej szkoły krakowskiej. Prowadził wieloletnie badania archiwalne (w Wiedniu, Dreźnie, Paryżu, Londynie, Kopenhadze, Berlinie), gromadząc liczne materiały do dziejów politycznych Polski w połowie XVIII wieku. Badał genezę i znaczenie konfederacji barskiej. Zainicjował prace nad utworzeniem polskiego ośrodka dokumentacyjno-informacyjnego. Przygotował do wydania m.in. Dyaryusze sejmowe z wieku XVIII (1911–1937, 3 tomy), Pamiętniki Stanisława Augusta Poniatowskiego (1915, ze Stanisławem Ptaszyckim), Materiały do dziejów wojny konfederackiej 1768–1774 r. (1931), Reforma elekcji czy naprawa Rzeczypospolitej (1949, wybór tekstów politycznych z XVIII wieku). Współpracował z Wielką Encyklopedią Powszechną Ilustrowaną (1902–1914), "Biblioteką Warszawską", "Gazetą Polską", "Kwartalnikiem Historycznym", "Przeglądem Historycznym", "Przeglądem Polskim".

W 1921 zgłosił projekt wydania Polskiego Słownika Biograficznego. Po dziesięciu latach idea doczekała się realizacji i Konopczyński został pierwszym redaktorem naczelnym wydawnictwa (1931), publikując do wybuchu wojny cztery tomy (do początku litery "D"); po przerwie wojennej słownik wznowiono i pod redakcją Konopczyńskiego ukazały się kolejne dwa tomy (do połowy litery "F"). W 1948, wraz z przymusową emeryturą redaktora, nastąpiła kolejna przerwa w wydawaniu; tom VII ukazał się już po śmierci Konopczyńskiego w 1958.

Uczniowie[edytuj]

W gronie studentów Konopczyńskiego byli przyszli redaktorzy Polskiego Słownika BiograficznegoKazimierz Lepszy i Emanuel Rostworowski, a także m.in. Czesław Chowaniec, Aleksander Codello, Władysław Czapliński, Jan Dihm (historyk), Józef Feldman, Józef Andrzej Gierowski, Lech Haydukiewicz, Jadwiga Krasicka, Eugeniusz Latacz, Zygmunt Lorentz, Tadeusz Mączyński, Michał Nycz, Julian Nieć, Jan Pachoński, Jan Perdenia, Adam Przyboś, Przemysław Smolarek, Jan Szwarc, Franciszek Szymiczek, Stefan Truchim, Adam Tyran, Helena Waniczkówna-Wereszycka, Anna Wnorowska-Lepszyna[26], Aleksander Codello[27].

Wybrane publikacje[edytuj]

pośmiertne (pierwodruki):

Biogramy w Polski Słowniku Biograficznym[edytuj]

Tom I[edytuj]

  • Abazyn (zm. 1702), s. 4.
  • Abramowicz Andrzej (zm. 1763), s. 11-12.
  • Albrecht Kazimierz (1738-1822), s. 54-55.
  • Aleksandrowicz Tomasz Walerian (zm. 1794), s. 72.
  • d’Aloy Jan Baptysta (zm. 1786), s. 80-81.
  • August III (1696-1763), s. 183-185.
  • Bachowski Jan (XVIII w.), s. 201-202.
  • Bagniewski Bartłomiej (zm. 1748), s. 217-218.
  • Barczewski Wojciech (zm. 1769), s. 302.
  • Beck Jan (zm. 1759), s. 390.
  • Bekierski Dominik (zm. 1750), s. 402-403.
  • Belcour Franciszeki August Thesby (XVIII w.), s. 403-404.
  • Benoe Paweł (zm. 1755), s. 437-439.
  • Bernacki (XVIII w.), s. 455.

Tom II[edytuj]

  • Bęklewski Onufry Gniewomir (XVIII w.), s. 3-4.
  • Białłozor Jerzy (zm. 1783), s. 9.
  • Biernacki Paweł (1740-1826), s. 82-83.
  • Biernacki Władysław (zm. po 1788), s. 83-84.
  • Bierzyński Józef (XVIII w.), s. 85-87.
  • Biesiekierski Antoni Dezydery (1743-1818), s. 88-89; razem z Andrzejem Wojtkowskim.
  • Billewicz Tadeusz (zm. 1790), s. 100-101.
  • Błeszyński Kazimierz (XVIII w.), s. 134.
  • Boelcke Józef Ignacy (zm. 1785 lub 1786), s. 184-185.
  • Bogdanowicz Łukasz (XVIII w.), s. 189-190.
  • Bohomolec Piotr Tadeusz (XVIII w.), s. 226.
  • Bohusz Ignacy (zm. 1778), s. 230-232.
  • Borch Jan Jędrzej (zm. 1780), s. 311-313.
  • Borzysławski Antoni Marcin (XVIII w.), s. 371.
  • Boscamp-Lasopolski Karol (zm. 1794), s. 372-374.
  • Branicka Izabella (1730-1808), s. 396-397.
  • Branicki Franciszek Ksawery (zm. 1819), s. 398-401.
  • Branicki Jan Klemens (1689-1771), s. 404-407.
  • Bronicki Jakób Ignacy (zm. 1769), s. 459.
  • Bronikowski Adam (1714-1778), s. 465-466.

Tom III[edytuj]

  • Brühl Henryk (1700-1763), s. 16-19.
  • Brzostowska Genowefa (zm. 1737), s. 45-46.
  • Brzostowski Adam (1722-1790), s. 46-47.
  • Brzostowski Michał (1722-1784), s. 52-53.
  • Brzostowski Stanisław (1733-1769), s. 56-57.
  • Buchowiecki Antoni Stanisław (zm. po 1790), s. 77-78.
  • Bukowski Michał Ozoriusz (XVIII w.), s. 122-123.
  • Bystry Józef (zm. 1783), s. 172-173.
  • Cetner Dominik (zm. 1804), s. 238.
  • Cetner Ignacy (1728-ok. 1800), s. 238-239.
  • Cetner Jan (zm. 1734), s. 240.
  • Chodkiewicz Jan Mikołaj (1738-1781), s. 368-369.
  • Choisy Klaudiusz Gabriel de (1723-ok. 1800), s. 390-391.
  • Chojecki Karol (ur. ok. 1740), s. 395-396.
  • Chomętowski Józef (XVIII w.), s. 411.
  • Chomętowski Stanisław (1673-1728), s. 412-414.
  • Chomiński Franciszek Ksawery (zm. 1809), s. 416-417.
  • Chrapowicki Eustachy (zm. 1791), s. 436.
  • Chrapowicki Józef (1731-1801), s. 439.
  • Chrapowicki Mikołaj Sabba (zm. 1760), s. 439-440.
  • Chreptowicz Karol Litawor (zm. 1750), s. 443-444.
  • Chrzanowski Kajetan (zm. 1793), s. 460.

Tom IV[edytuj]

  • Cielecki Andrzej (XVIII w.), s. 45.
  • Cieński Kazimierz (zm. 1818), s. 52.
  • Corticelli Szymon (XVIII w.), s. 96.
  • Crutta Antoni Łukasz (1727-1812), s. 109-110.
  • Czachorowski Józef (zm. 1772), s. 137.
  • Czacki Feliks (1723-1790), s. 140-142.
  • Czaplic Celestyn (1723-1804), s. 167-168.
  • Czarnecki Jan Antoni (1700-1774), s. 201-202.
  • Czarnocki Michał (XVIII w.), s. 229-230.
  • Czartoryska Maria Zofia (1699-1771), s. 248-249.
  • Czartoryski Aleksander August (1697-1782), s. 272-275.
  • Czartoryski Michał Fryderyk (1696-1775), s. 288-294.
  • Czartoryski Stanisław (zm. 1766), s. 297.
  • Czartoryski Teodor Kazimierz (1704-1768), s. 297-299.
  • Czerny-Schwarzenberg Franciszek (zm. 1775), s. 344.
  • Czerny-Schwarzenberg Joachim (zm. 1771), s. 345.
  • Darewski Franciszek (ok. 1700-ok. 1768), s. 435-436.

Tom V[edytuj]

  • Dąmbski Jan Chrzciciel (1731-1812), s. 33.
  • Dąmbski Jan Ignacy (1740-1826), s. 33.
  • Dembiński Stanisław Kostka (1708-1781), s. 75.
  • Dembowski Antoni Sebastian (1682-1763), s. 83-85.
  • Dembowski Stefan (zm. 1757), s. 97-98.
  • Dembowski Stefan Florian (1728-1802), s. 98.
  • Dębicki Marcin Michał (zm. 1705), s. 139-140.
  • Dłuski Sebastian (zm. 1807), s. 197.
  • Dłuski Tomasz (ok. 1713-1800), s. 197-198.
  • Dmowski Roman (1864-1939), s. 213-225; razem z Ignacym Chrzanowskim.
  • Dogiel Maciej (1715-1760), s. 280-282.
  • Domański Jakub (XVIII w.), s. 300.
  • Domański Michał (XVIII w.), s. 301-302.
  • Drohojowski Józef (ok. 1694-1770), s. 385-386.
  • Drost Jan Ksawery (XVIII w.), s. 391.
  • Dubanowicz Edward (1881-1943), s. 425-426.
  • Duclos (zm. 1772), s. 444.
  • Duhamel de Prècourt (XVIII w.), s. 451-452.
  • Dunin Jakub (zm. 1730), s. 474-475.

Tom VI[edytuj]

  • Dwernicki Faustyn (1745-1803?), s. 19.
  • Działyński Augustyn (1715-1759), s. 78-79.
  • Dzieduszycki Jerzy Stanisław (1670-1730), s. 109-111.
  • Dzierzbicki Szymon (1720-1787), s. 142-143.
  • Dzierzbicki Teodor (XVIII w.), s. 144.
  • Dzierżanowski Andrzej (zm. 1748), s. 155-156.
  • Dzierżanowski Michał (ok. 1725-1808), s. 157-159.
  • Elżbieta (1736-1818), s. 265-266.
  • Engeström Wawrzyniec (1751-1826), s. 272-274.
  • Eperyaszy Antoni (1689-1747), s. 279-281.
  • Eperyaszy Michał (zm. 1747), s. 281.
  • Essen August Franciszek (1720-1792), s. 297-298.

Tom VII[edytuj]

  • Flemming Jakub Henryk (1667-1728), s. 32-35.
  • Flemming Jan Jerzy (1699-1771), s. 35-36.
  • Frank Jakub Józef (1726-1791), s. 82-84.
  • Frezer Jan (zm. po 1744), s. 136.
  • Fryczyński Jakub (XVIII w.), s. 156.
  • Fryderyk Chrystian (1722-1763), s. 169-170.
  • Gadomski Stanisław Kostka (1718-1797), s. 200-202.
  • Gałecki Ignacy (zm. zapewne 1778), s. 243.
  • Garczyński Stefan (zm. 1756), s. 275-277.
  • Garlicki Tomasz (XVIII w.), s. 283-284.
  • Gartenberg Sadogórski Piotr Mikołaj (ok. 1720-ok. 1780), s. 289-290.
  • Giedroyć Mateusz (zm. 1560- lub 1561), s. 430.
  • Gietulewicz Antoni Jan (ur. ok. 1720), s. 458-459.

Tom VIII[edytuj]

  • Giżycki Bartłomiej (1682-1768), s. 20-21.
  • Giżycki Kajetan (ok. 1720-1785), s. 23.
  • Glinka Antoni (ok. 1710-ok. 1772), s. 54-55.
  • Głębocki Antoni (2. poł. XVIII w.), s. 106.
  • Głębocki Józef (ok. 1700-ok. 1780), s. 107-108.
  • Goltz August Stanisław (zm. po 1788), s. 232-234.
  • Goltz Jerzy Wilhelm (zm. 1767), s. 235-236.
  • Gołębiowski Piotr (zm. 1748), s. 252-253.
  • Gomoliński Karol (1696-1784), s. 270-271.
  • Gomoliński Karol (XVIII w.), s. 271-272.
  • Gozdzki Stanisław (zm. 1771), s. 392-393.
  • Grabowski Jan Jerzy (zm. 1789), s. 494-495.
  • Grabowski Maciej (zm. 1750), s. 501-502.
  • Grabowski Paweł (zm. 1780), s. 506.
  • Granowski Kazimierz (1721-1774), s. 548-550.

Tom IX[edytuj]

  • Gurowski Andrzej (zm. 1752), s. 167-168.
  • Gurowski Władysław Roch (ok. 1715-1790), s. 171-173.
  • Horain Jan Antoni (1686-1777), s. 611-612.

Tom XII[edytuj]

  • Karwicki Stanisław (1640-1724), s. 154-156.

Tom XIV[edytuj]

  • Korzon Tadeusz Sylwester (1839-1918), s. 178-181.
  • Kossakowski Szymon Marcin (1741-1794), s. 288-293.

Tom XVII[edytuj]

  • Lubomirska Zofia (1718-1790), s. 636-638.

Tom XXII[edytuj]

  • Mostowski Paweł Michał (ok. 1721-1781), s. 68-71.

Przypisy

  1. Teofil Emil Modelski, Towarzystwo Historyczne 1914-1924, w: Kwartalnik Historyczny, rocznik LI, zeszyt 1-2, Lwów 1937, s. 81.
  2. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 85.
  3. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 85.
  4. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 85.
  5. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 85.
  6. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 85–86.
  7. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 86.
  8. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 86.
  9. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 23–24;.P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowych i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z Posiedzenia Naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 87.
  10. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 22
  11. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 22–23
  12. Cyt. za: P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowych i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z Posiedzenia Naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 87.
  13. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowym i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z posiedzenia naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 88.
  14. P. Biliński, Lwowskie lata Władysława Konopczyńskiego, „Wrocławskie Studia Historyczne” 2014, nr 18, s. 99–100.
  15. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 37; P. Biliński, Władysław Konopczyński i jego dzieło Geneza i ustanowienie Rady Nieustającej, [w:] W. Konopczyński, Geneza i ustanowienie Rady Nieustającej, Kraków–Warszawa 2014, s. X.
  16. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 37, 40, 78, 101, 102, 118, 131, 132.
  17. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 37, 74.
  18. W. Czapliński, Wspomnienie o Władysławie Konopczyńskim, Tygodnik Powszechny 1952, nr 36, s. 7; P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 37, 74.
  19. W. Czapliński, Wspomnienie o Władysławie Konopczyńskim, Tygodnik Powszechny 1952, nr 36, s. 5.
  20. P. Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880–1952), Warszawa 1999, s. 79–80.
  21. Piotr Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880-1952), Warszawa 1999, s. 25.
  22. P. Biliński, Okupacyjne losy Władysława Konopczyńskiego, „Kwartalnik Historii Nauki i Kultury” 2016, R. LXI, nr 1, s. 7.
  23. P. Biliński, Władysław Konopczyński w kręgu naukowych i rodzinnym, [w:] Władysław Konopczyński 1880–1952. Materiały z Posiedzenia Naukowego PAU w dniu 21 czerwca 2002 r., zebrał i opracował J. A. Gierowski, Kraków 2005, s. 87–88.
  24. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 576.
  25. Eugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918-1919. przypisy Andrzej Garlicki, Ryszard Świętek, t. I Wrocław 2010, s. 25.
  26. Piotr Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880-1952), Warszawa 1999, s. 69-70.
  27. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 94-95.

Bibliografia[edytuj]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O, Wrocław 1984.
  • Piotr Biliński, Władysław Konopczyński: historyk i polityk II Rzeczypospolitej (1880-1952), Warszawa 1999

Linki zewnętrzne[edytuj]