Prywatność: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 4399 bajtów ,  1 rok temu
merytoryczne, redakcyjne
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 178.216.105.182) i przywrócono wersję 60911193 autorstwa KrzychuV3)
Znacznik: Ręczne wycofanie zmian
(merytoryczne, redakcyjne)
'''Prywatność''' (z [[łacina|łac.]] ''privatus'' 'osobisty, dotyczący osoby, zwyczajny, nie dotyczący państwa'<ref>M. Kuryłowicz, ''Słownik terminów, zwrotów i sentencji prawniczych łacińskich oraz pochodzenia łacińskiego'', Kraków 2002, s. 74.</ref>) – prawo jednostki do życia własnym życiem układanym według własnej woli z ograniczeniem do minimum wszelkiej ingerencji zewnętrznej<ref>A. Kopff, ''Koncepcja praw do intymności i do prywatności życia osobistego (zagadnienia konstrukcyjne)'', Studia Cywilistyczne 1972, t. XX.</ref>. Prywatność to autonomia jednostki zarówno w relacji do państwa i władz publicznych, jak i przy kształtowaniu własnego życia osobistego, sfera wolna od zewnętrznych ingerencji, w której każdy ma prawo schronić się przed innymi<ref>M. Safjan, ''Refleksje wokół konstytucyjnych uwarunkowań rozwoju ochrony dóbr osobistych'', Kwartalnik Prawa Prywatnego 2002, z. 1, s. 233).</ref>. Prywatność jest dobrem samoistnym, przyrodzonym i stałym, wyrażającym się przez sferę odosobnienia przysługującej każdej jednostce, w obrębie której jednostka korzystając z prawa do prywatności kreuje własną osobowość, decyduje o sprawach osobistych – fizycznych i psychicznych – wtedy, gdy sobie tego życzy, a także chroni prywatność, gdy ta jest naruszona<ref>A. Sakowicz, ''Prywatność jako samoistne dobro prawne (per se)'', Państwo i Prawo 2006, Nr 1, s. 27.</ref>.
'''Prywatność''' (z [[łacina|łac.]] ''prīvātus'' 'oddzielony') – zdolność jednostki lub grupy osób do utrzymania swych danych oraz osobistych zwyczajów i zachowań nieujawnionych publicznie.
 
== PrawoKształtowanie się prawa do prywatności ==
Początków pojęcia prywatności upatruje się w [[starożytność|starożytności]]. Jako pierwszy sferę życia domowego, rodzinnego – ''oikos'' – od sfery życia publicznego politycznego – ''polis'' – oddzielił [[Arystoteles]]. W późniejszych epokach kontynuatorami sposobu myślenia opartego na rozdziale sfer prywatnej i publicznej byli [[Benjamin Constant|B. Constant]] oraz [[John Stuart Mill|J.S. Mill]], którzy swoje idee, dotyczące sfery prywatności człowieka, łączyli z innym prawem podstawowym, a mianowicie z [[wolność|prawem do wolności]]. Sednem myśli J.S. Milla była pewność, że szacunek dla prywatności jest podstawą wolności, a o [[człowieczeństwo|człowieczeństwie]] ludzi stanowi ich zdolność wyboru. J.S. Mill nie przyznawał prawu do prywatności charakteru bezwzględnego, gdyż przewidywał, że w niektórych przypadkach, dotyczących np. bezpieczeństwa społecznego czy też sprawiedliwości, istnieje dopuszczalność ingerencji państwa w sferę życia prywatnego. W [[1888]] sędzia Sądu Najwyższego w stanie [[Michigan]], Thomas M. Cooley, analizując orzeczenia ówczesnych sądów amerykańskich, doszedł do wniosku, że istnieje ochrona "prawa do pozostawienia w spokoju”. Sformułowanie "prawo do prywatności" użyte zostało po raz pierwszy w [[1890]] przez S.D. Warrena oraz L.D. Brandeisa, którzy na łamach Harvard Law Review, powołując się na refleksje T. Cooleya określili granice tego prawa. Odpowiedzią na koncepcję [[liberalizm|liberalną]] prawa do prywatności był projekt [[komunitaryzm|komunitarystów]]. Ich zdaniem liberalnie pojmowany system praw i wolności stanowi apologię ludzkiego indywidualizmu i egoizmu, który ignoruje jedną z najbardziej podstawowych potrzeb: bycia z innymi<ref>E. Milczarek, ''Prywatność wirtualna. Unijne standardy ochrony prawa do prywatności w internecie'', Warszawa 2020, Rozdział II.§ 1.</ref>.
 
Kościół katolicki początkowo nie zawarł prawa do prywatności w katalogu praw człowieka, który wymienia encyklika papieża Jana XXIII ''Pacem in terris'' (1963), jest ono jednak uwzględnione w konstytucji ''Gaudium et spes''<ref>II Sobór Watykański, ''Gaudium et spes'', 26. [http://www.nonpossumus.pl/encykliki/sobor_II/gaudium_et_spes/I.php Zob. tekst online]</ref>. Poparcie dla tego prawa można też odnaleźć pośrednio, na zasadzie pełnego poparcia [[Powszechna deklaracja praw człowieka|Powszechnej deklaracji praw człowieka]]<ref>Powszechna deklaracja praw człowieka, ONZ, przyjęta 10 grudnia 1948 r. [http://amnesty.org.pl/uploads/media/Powszechna_Deklaracja_Praw_Czlowieka_01.pdf Zob. tekst online] (artykuł 12)</ref><ref>Orędzie Papieża Jana Pawła II na XXXII Światowy Dzień Pokoju, 1 stycznia 1999 r., 12.</ref> w pierwszej encyklice ''Redemptor hominis'' pontyfikatu Jana Pawła II. Zostało ono też wyrażone wprost w dokumencie Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu<ref>''Pornografia i przemoc w środkach masowego przekazu'', 7 maja 1989 r., pkt 21. [http://www.nonpossumus.pl/encykliki/PRSSP/pip/III.php Zob. tekst online]</ref> W temacie ochrony informacji prywatnych i tajemnic wypowiada się też [[Katechizm Kościoła Katolickiego]]<ref>Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallotinum 1994, fragmenty 2491-2492. [http://www.katechizm.opoka.org.pl/rkkkIII-2-2.htm Tekst źródłowy on-line]</ref>.
 
Zgodnie z obowiązującym § 1035 [[Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch|austriackiego kodeksu cywilnego z 1811 r.]] nikt bez wyraźnej lub dorozumianej umowy, albo bez udzielonej sobie przez sąd lub przez ustawę władzy, nie może w ogólności mieszać się do spraw cudzych; w przeciwnym razie odpowiedzialnym jest za wszystkie skutki<ref>''Księga ustaw cywilnych wszystkim niemiecko-dziedzicznym kraiom Monarchyi Austryackiey powszechna'', Cz. 2, Wiedeń 1811, s. 321.</ref>. W [[Polska|polskim]] [[kodeks cywilny (ustawa z 1964)|kodeksie cywilnym]] nie ma dosłownego odpowiednika § 1035 ABGB, ale z treści przepisów o [[prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia|prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia]] (art. 752-757 k.c.) wynika, że [[system prawny Polski|polski system prawa]] zawiera analogiczną [[norma prawna|normę prawną]]. Jak wskazywał [[Adam Szpunar|A. Szpunar]] przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia stanowią zaporę przed niepożądaną ingerencją<ref>A. Szpunar, w: ''System prawa cywilnego'', t. III, cz. 2, ''Prawo zobowiązań - część szczegółowa'', red. S. Grzybowski, Ossolineum 1976, s. 684.</ref>.
 
== Regulacje prawa do prywatności ==
Ochrona życia prywatnego jest uregulowana w art. 17 [[Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych|Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych]]. Podobny zakaz zawiera [[Konwencja o prawach dziecka]] w art. 16. Prawo do prywatności jest także zawarte w [[Europejska konwencja praw człowieka|Europejskiej Konwencji Praw Człowieka]] z 1950<ref>Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, artykuł 8. [http://bip.ms.gov.pl/Data/Files/_public/bip/prawa_czlowieka/convention_pol.pdf Zob. tekst online]</ref>. Amerykańska Konwencja Praw Człowieka z 1969 w art. 11 zabrania samowolnej lub będącej nadużyciem ingerencji w życie prywatne, rodzinne, mir domowy, korespondencję oraz bezprawnych ataków na honor lub reputację. [[Międzynarodowa Organizacja Pracy]] w Konwencji nr 189 dotyczącej [[służący|pracowników domowych]] w art. 6 mówi o poszanowaniu ich prawa do prywatności<ref>[http://www.mop.pl/doc/html/konwencje/k189.html Konwencja Nr 189 z 16 czerwca 2011], [http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO:12100:P12100_INSTRUMENT_ID:2551460:NO Domestic Workers Convention]</ref>. W czasie wojny zamachów na godność osobistą zabraniają [[konwencje genewskie|protokoły genewskie]] z 1977 (I protokół w art. 75 i II protokół w art. 4).
 
Prywatność często rozpatrywana jest jako [[prawo podmiotowe|prawo przysługujące jednostce]]. Prawo do prywatności funkcjonuje w niemal wszystkich współczesnych jurysdykcjach, chociaż w wielu sytuacjach może być ograniczane. W Polsce prawo to gwarantowane jest w art. 47 [[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej|Konstytucji]] oraz w przepisach [[Prawo cywilne|prawa cywilnego]]. Prywatność nie jest dobrem samoistnym<ref>Jest to sprawą sporną.</ref> (art. 23 k.c. nie stanowi o niej wprost), wynika ona przede wszystkim z innego [[dobra osobiste]]go, jakim jest cześć ([[godność]], dobre imię). Naruszanie prywatności jest przestępstwem<ref>190a § 1 Kodeksu karnego z 1997.</ref>.
 
Kościół katolicki początkowo nie zawarł prawa do prywatności w katalogu praw człowieka, który wymienia encyklika papieża Jana XXIII ''Pacem in terris'' (1963), jest ono jednak uwzględnione w konstytucji ''Gaudium et spes''<ref>II Sobór Watykański, ''Gaudium et spes'', 26. [http://www.nonpossumus.pl/encykliki/sobor_II/gaudium_et_spes/I.php Zob. tekst online]</ref>. Poparcie dla tego prawa można też odnaleźć pośrednio, na zasadzie pełnego poparcia [[Powszechna deklaracja praw człowieka|Powszechnej deklaracji praw człowieka]]<ref>Powszechna deklaracja praw człowieka, ONZ, przyjęta 10 grudnia 1948 r. [http://amnesty.org.pl/uploads/media/Powszechna_Deklaracja_Praw_Czlowieka_01.pdf Zob. tekst online] (artykuł 12)</ref><ref>Orędzie Papieża Jana Pawła II na XXXII Światowy Dzień Pokoju, 1 stycznia 1999 r., 12.</ref> w pierwszej encyklice ''Redemptor hominis'' pontyfikatu Jana Pawła II. Zostało ono też wyrażone wprost w dokumencie Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu<ref>''Pornografia i przemoc w środkach masowego przekazu'', 7 maja 1989 r., pkt 21. [http://www.nonpossumus.pl/encykliki/PRSSP/pip/III.php Zob. tekst online]</ref> W temacie ochrony informacji prywatnych i tajemnic wypowiada się też [[Katechizm Kościoła Katolickiego]]<ref>Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallotinum 1994, fragmenty 2491-2492. [http://www.katechizm.opoka.org.pl/rkkkIII-2-2.htm Tekst źródłowy on-line]</ref>.
 
== W informatyce ==
869

edycji

Menu nawigacyjne