Michigan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michigan
State of Michigan
stan
26. stan od 26 stycznia 1837
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Si quaeris peninsulam amoenam circumspice
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Lansing

Kod ISO 3166-2

US-MI

Gubernator

Gretchen Whitmer (D)

Powierzchnia

250 487 km²[1]

Populacja (2020)
• liczba ludności


10 077 331[2]

• gęstość

68,7 os./km²

Strefa czasowa

UTC-05:00
UTC-04:00

Języki urzędowe

de iure brak
de facto angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone
Wodospad Tahquamenon w Upper Peninsula.

Michigan (wymowa:/ˈmɪʃɪɡən/ i) – stan Stanów Zjednoczonych, leżący w części regionu Midwest nazywanej regionem Wielkich Jezior.

Nazwa pochodzi od nazwy jeziora Michigan, poprzez język francuski wywodzącej się od słowa misshikama („wielkie jezioro”) z języka odżibwe.

Michigan leży na dwóch półwyspach – Półwysep Dolny ma większą powierzchnię i gęstość zaludnienia, Półwysep Górny, oddzielony od Półwyspu Dolnego cieśniną Mackinac łączącą jezioro Huron z jeziorem Michigan, jest ważny ze względu na turystykę i zasoby naturalne.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

W stanie obowiązują dwie strefy czasowe: w większości hrabstw UTC-05:00, a w 4 hrabstwach Upper Peninsula UTC-06:00.

Granice stanu[edytuj | edytuj kod]

Stan Michigan składa się z dwóch półwyspów położonych między 82°30′ a 90°30′W: Półwyspu Górnego i Dolnego, oddzielonych cieśniną Mackinack. Na południu graniczy ze stanami Ohio i Indiana – część granic z tymi stanami to granice wodne. Zachodnia granica stanu to prawie całkowicie granice wodna na jeziorze Michigan ze stanami Illinois i Wisconsin. Dalej na północ przebiega granica lądowa części stanu Michigan położonej na Półwyspie Górnym, wyznaczona częściowo przez rzeki Menominee i Montreal ze stanem Wisconsin. Dalej następuje granica wodna na jeziorze Górnym, kolejno ze stanem Wisconsin, stanem Minnesota i kanadyjską prowincją Ontario. Od wyspy Isle Royale granica wodna między Michigan a Ontario przebiega prostoliniowo przez jezioro Górne, a od Sault Ste. Marie skręca na południe, przebiegając przez jezioro Huron. W okolicach Detroit przebiega lądowa granica Michigan i Ontario, a następnie granica wodna Michigan i Ontario na jeziorze Erie.

Powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia lądowa stanu wynosi 150 504 km², powierzchnia wodna tworzona przez położoną na terenie stanu część Wielkich Jezior 99,909 km², pozostała powierzchnia wodna 3380 km². Jedynym stanem amerykańskim o większej powierzchni wodnej jest Alaska. Z powierzchnią całkowitą wynoszącą 253 793 km², Michigan jest największym stanem amerykańskim na wschód od Missisipi (uwzględniając powierzchnię wodną) i 10. ze wszystkich stanów pod względem całkowitej powierzchni.

Ukształtowanie fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Półwysep Górny jest silnie zalesiony, a na zachodzie dość górzysty. Góry Porcupine Mountains, najstarsze góry Ameryki Północnej, osiągają wysokość niemal 670 m (2000 stóp) n.p.m. i formują dział wodny między ciekami uchodzącymi do Jeziora Górnego a ciekami uchodzącymi do Jeziora Michigan. Znajduje się tu najwyższy punkt stanu, Mount Arvon, o wysokości 602 m[3]. W 2010 roku na półwyspie mieszkało 311 361 mieszkańców[4].

Półwysep Dolny, rozciągający się z północy na południe przez 446 km i ze wschodu na zachód przez 314 km, a zajmuje prawie 2/3 powierzchni lądowej stanu.

Orientacja geograficzna półwyspów stanu Michigan sprawia, że odległość między jego najbardziej oddalonymi punktami jest duża: Ironwood na zachodzie Górnego Półwyspu leży 1015 km od Lambertville na południowo-wschodnim krańcu Dolnego Półwyspu. Geograficzna izolacja Górnego Półwyspu od demograficznych i politycznych ośrodków stanu czyni go odrębnym gospodarczo i kulturowo – na górnym półwyspie istnieją nawet aspiracje utworzenia nowego stanu o nazwie „Superior”.

Wody[edytuj | edytuj kod]

W granicach stanu leży część czterech spośród Wielkich Jezior Amerykańskich – jeziora Michigan, Jeziora Górnego, jeziora Huron i jeziora Erie, a także należące do tego samego systemu duże jezioro Saint Claire. Michigan posiada najdłuższą śródlądową linię brzegową spośród wszystkich stanów amerykańskich i najdłuższą po Alasce całkowitą linię brzegową (włączając wyspy). Najbardziej oddalony od Wielkich Jezior punkt na terenie stanu jest od nich oddalony o 137 km, najbardziej oddalony od naturalnych źródeł wody punkt stanu jest od nich oddalony o 10 km. Na obu półwyspach jest wiele jezior i mokradeł, a wybrzeże jest bardzo rozczłonkowane – główne zatoki Półwyspu Górnego to Keweenaw, Whitefish, Big Bay De Noc i Little Bay De Noc, a Półwyspu Dolnego Grand Traverse, Little Traverse, Thunder i Saginaw.

Największą rzeką stanu jest Grand River o długości 406 km[5], jednak rzeki zlokalizowane na terenie stanu są na ogół małe, krótkie i nie niosą dużo wody. Niewiele spośród nich to rzeki żeglowne.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie stanu znajduje się park narodowy Park Narodowy Isle Royale. Inne chronione strefy przyrody na terenie stanu to: Keweenaw National Historical Park, Pictured Rocks National Lakeshore, Sleeping Bear Dunes National Lakeshore i Father Marquette National Memorial. Przez Michigan przechodzi także The North Country National Scenic Trail.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

83 hrabstwa stanu Michigan

Aglomeracja Detroit/Ann Arbor/Flint/Windsor jest największym regionem metropolitalnym świata położonym w więcej niż jednym kraju. Stan podzielony jest na 83 hrabstwa. Podział w niewielkim stopniu uwzględnia ukształtowanie powierzchni.

Większe miasta[edytuj | edytuj kod]


Detroit
Detroit
Grand Rapids
Grand Rapids

Lp. Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców (2017)[6]

Ann Arbor
Ann Arbor
Lansing
Lansing

1 Detroit Wayne 673 104
2 Grand Rapids Kent 198 829
3 Warren Macomb 135 022
4 Sterling Heights Macomb 132 631
5 Ann Arbor Washtenaw 121 477
6 Lansing Ingham 116 986
7 Flint Genesee 96 448
8 Dearborn Wayne 94 491
9 Livonia Wayne 94 105
10 Troy Oakland 83 813

W 2018 roku obszar metropolitalny Detroit liczył 5,7 mln mieszkańców[potrzebny przypis].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku
Gęstość zaludnienia w Michigan.

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Michigan liczy 10 077 331 mieszkańców, co oznacza wzrost o 193 691 (2,0%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,7% populacji, 21,5% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 17,7% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,7% ludności stanu stanowią kobiety[7].

Język[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są[8]:

Grupy etniczne i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2019 roku, 78,2% mieszkańców stanowiła ludność biała (74,7% nie licząc Latynosów), 13,7% to ludność czarna lub Afroamerykanie, 3,3% to Azjaci, 3,0% miało pochodzenie mieszane, 0,6% to rdzenna ludność Ameryki i 0,02% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 5,3% ludności stanu[9].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (18,0%), irlandzkiego (10,0%), angielskiego (8,6%), polskiego (8,0%), francuskiego lub francusko–kanadyjskiego (5,2%) i amerykańskiego (5,1%). Obecne są także duże grupy osób pochodzenia włoskiego (419,6 tys.), holenderskiego (410,6 tys.), meksykańskiego (366,4 tys.), szkockiego lub szkocko–irlandzkiego (278,8 tys.), arabskiego (221,6 tys.), europejskiego (214 tys.), szwedzkiego (121,7 tys.) i hinduskiego (116,6 tys.)[10].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Bezdenominacyjny megakościół Woodside Bible Church w Troy.
Islamskie Centrum Ameryki w Dearborn jest największym meczetem w Ameryce Północnej.

Dane z 2014 r.[11]:

Około 70% populacji identyfikuje się z chrześcijaństwem, a największą grupą wśród nich są ewangelikalni protestanci (25%)[11].

Według The ARDA w 2010 roku pod względem członkostwa do największych denominacji należały: Kościół katolicki (1 717 tys. członków), Zjednoczony Kościół Metodystyczny (228,5 tys.), Kościół Luterański Synodu Missouri (219,6 tys.), Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce (120,6 tys.) i Narodowa Konwencja Baptystyczna USA (115,2 tys.). Lokalne bezdenominacyjne zbory ewangelikalne zrzeszały 422,9 tys. członków[13].

Islam został wprowadzony w XX wieku, przez imigrantów z Bliskiego Wschodu[14]. W 2010 roku stan posiada ósmą co do wielkości populację muzułmańską w Stanach Zjednoczonych, liczącą ponad 120 tys. wyznawców[15]. Największa koncentracja wyznawców islamu występuje w hrabstwie Wayne, w Detroit[15].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Produkt krajowy brutto Michigan w 2015 roku osiągnął wartość 419,045 mld USD[16], co uplasowało stan na 13. miejscu w Stanach Zjednoczonych[16]. Roczny wzrost PKB w 2016 roku wyniósł 1,8% i był nieznacznie powyżej przeciętnej w Stanach Zjednoczonych (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%)[17]. W przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2016 roku wyniósł on 44 372 USD co uplasowało stan na 36. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577 USD)[18].

Michgan jest największym w Stanach Zjednoczonych regionem produkcji samochodów. Na terenie stanu swoje siedziby mają Ford Motor Company (Dearborn), General Motors Corporation (Detroit) i Chrysler LLC Corporation (Auburn Hills).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates. U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09]. (ang.).
  2. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-12-16].
  3. Feature Detail Report for: Mount Arvon. The Geographic Names Information System (GNIS). [dostęp 2015-12-18]. (ang.).
  4. Estimated Population for Michigan Counties: 2000 and 2010-2012. US Census Bureau. [dostęp 2015-12-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-18)]. (ang.).
  5. The Grand River Watershed – Michigan. Extension Michigan State University. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-16)]. (ang.).
  6. Biggest Cities in Michigan. biggestuscities.com. [dostęp 2019-01-25].
  7. U.S. Census Bureau QuickFacts: Michigan, census.gov [dostęp 2021-12-16] (ang.).
  8. Data Center Results. apps.mla.org. [dostęp 2019-01-25].
  9. DP05 ACS demographic and housing estimates, data.census.gov [dostęp 2021-12-16].
  10. DP02 Selected social characteristics in the United States, data.census.gov [dostęp 2021-12-16].
  11. a b Adults in Michigan. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-16].
  12. W nawiasie zaznaczono grupy mające ponad 100 tys. członków.
  13. a b State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-16].
  14. What explains Michigan’s large Arab American community?, Michigan Radio, 9 lipca 2014 [dostęp 2021-12-18] (ang.).
  15. a b Muslim Estimate States (2010) | QuickLists | The Association of Religion Data Archives, thearda.com [dostęp 2021-12-18].
  16. a b Lam Cao and Robert P. Tate: Gross Domestic Product by State, Annual Statistics for. U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-30]. (ang.).
  17. Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2016. U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-30]. (ang.).
  18. Per capita Real Gross Domestic Product (GDP) of the United States in 2016, by state. The Statistics Portal. [dostęp 2017-10-30]. (ang.).