Przejdź do zawartości

Kopytne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ssaki kopytne)
Kopytne
Ungulata
Linneusz, 1766
Ilustracja
lama
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

(bez rangi) Ungulatomorpha
Nadrząd

kopytne

Kopytne[1] (Ungulata) – nadrząd ssaków łożyskowych pochodzących od prakopytnych. Tradycyjnie do kopytnych zalicza się zwierzęta, których kończyny zakończone są kopytami. Dawniej klasyfikowane były jako gromada Ungulata (kopytne), a obecnie w rzędach:

oraz wymarłe:

Obecnie do grupy kopytnych zalicza się również, oprócz wyżej wymienionych, blisko spokrewnione z nimi rzędy pochodzące od wspólnego przodka, choć nie posiadające kopyt. Są to: trąbowce, rurkozębne, góralkowce, brzegowce i walenie[2].

Współcześnie ich pokrewieństwo (w szczególności pokrewieństwo wszystkich grup) jest wątpliwe. Uproszczony kladogram jednej z hipotez zakładających je za Mikko's Phylogeny Archive[3]:

o Ungulatomorpha
|== †Zhelestidae
`--o Ungulata
   |?- Tubulidentata (rurkozębne)
   |?- †Dinocerata
   |--o Altungulata (Paenungulata)
   |  |--o „Perissodactylomorpha”
   |  |  |-- †Meniscotheriidae
   |  |  `--+-- †Phenacodontidae
   |  |     `-- Perissodactyla (nieparzystokopytne)
   |  `--o Altungulata sensu stricto
   |     |-- †Loxolophidae
   |     `--+-- †Phenacolophidae
   |        `--o Uranotheria
   |           |-- †Embrithopoda
   |           `--+-- Hyracoidea (góralkowce)
   |              `--o Tethytheria
   |                 |-- Sirenia (brzegowce)
   |                 `--o Behemota
   |                    |-- †Desmostylia
   |                    `-- Proboscidea (trąbowce)
   `--o Eparctocyona
      |== †Procreodi
      `--+--o †Bulbulodentata
         |  |-- †Apheliscidae
         |  |?- †Tricuspiodontidae
         |  `--+-- †Periptychidae
         |     `--+-- †Hyopsodontidae
         |        `--o †Panameriungulata
         |           `--o †Mioclaenidae
         |              |-- †Pleuraspidotheriinae
         |              `--o †Meridiungulata
         |                 |?- †Amilnedwardsiidae
         |                 |-- †Kollpaniinae
         |                 `--+?- †Xenungulata (w tym †Pyrotheria)
         |                    |?- †Astrapotheria
         |                    |?- †Notoungulata
         |                    `--o †Didolodontidae
         |                       |...
         |                       `-- †Litopterna
         `--+-- †Arctostylopida
            `--o "Paraxonia"
               `--+--o †Triisodontidae
                  `--+-- †Mesonychia
                     `-- Cetartiodactyla (parzystokopytne i walenie)
Ewolucja ssaków kopytnych
Ewolucja ssaków kopytnych

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  2. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  3. Ungulatomorpha. Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 2009-05-30]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło, Ssaki kopytne – przewodnik, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, ISBN 83-01-13806-8, OCLC 749423644.