Stefan Buszczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Buszczyński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 grudnia 1821
Mołodkowice
Data i miejsce śmierci 20 października 1892
Kraków
Alma Mater Uniwersytet Kijowski
Dziedzina sztuki publicystyka polityczna i historyczna

Stefan Buszczyński (ur. 26 grudnia 1821 w Mołodkowicach[1] na Podolu, zm. 20 października 1892 w Krakowie) – polski publicysta i pisarz polityczny, powstaniec.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny szlacheckiej. Ukończył studia humanistyczne na Uniwersytecie Kijowskim. Od 1845 prowadził swoje dobra ziemskie. Debiutował w „Athenaeum” w 1848. Przyjaźnił się z Apollonem Korzeniowskim[2]. Zaoczny wyrok kary śmierci za udział w powstaniu styczniowym zmusił go do emigracji. W Paryżu był członkiem Towarzystwa Historyczno-Literackiego i zarządzał fundacją raperswilską (od 1867), Towarzystwem Naukowym Krakowskim (od 1869) i Akademią Umiejętności (od 1872). Do kraju, do Lwowa powrócił w 1878, a od 1887 roku zamieszkał w Krakowie. Starał się o docenturę na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak kandydaturę zablokowały środowiska konserwatywne (zwłaszcza Józefa Szujskiego). Publikował w pismach takich jak „Kraj”, „Nowa Reforma”, „Ruch Literacki”. Utrzymywał bliskie kontakty z Polonią amerykańską. Był członkiem Ligi Polskiej[3].

W młodości związany ze środowiskami radykalnymi, w późniejszym wieku przeszedł na pozycje bardziej zachowawcze, nie wierząc w powodzenie czynu zbrojnego (broszura Cierpliwość czy rewolucja, Paryż, 1862). Jego patriotyczne i demokratyczne poglądy znajdowały odbicie w jego utworach literackich. Do najważniejszych dzieł Buszczyńskiego należało La decadence de l’Europe (1867), którego czytelnikami byli m.in. Napoleon III, Jules Michelet i Wiktor Hugo. W dziele tym opisał szczegółowo wizję przyszłej zjednoczonej Europy, z parlamentem w Brukseli[4].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Podole, Wołyń i Ukraina. Prawa korony polskiej do tych krajów (1862)[5]
  • La decadence de l’Europe (Paryż, 1867)[6]
  • Rany Europy. Statystyczne fakta etnograficznemi i historycznemi notami objaśnione (pierwodruk po niemiecku jako Die Wunden Europa’s, 1875)
  • Ameryka i Europa. Studium historyczne i finansowe z krytycznym na sprawy społeczne poglądem (1876)
  • Rękopis XX wieku po Chrystusie (1881, wydana w Krakowie, 1918)[7]
  • Znaczenie dziejów Polski i walki o niepodległość (1882)[8]
  • Obrona spotwarzonego narodu (1884-1894)[9][10][11][12]
  • Pieśni Antoniego Szaszkiewicza wraz z jego życiorysem, Kraków 1890

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mołotkowce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa 1885.
  2. Zdzisław Najder: Życie Josepha Conrada Korzeniowskiego. Culture.pl. [dostęp 2011-03-13].
  3. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 571.
  4. Gazeta Wyborcza, 18.08.2011, str. 7 - Rozmowa z prof. Adamem Suchońskim
  5. Stefan Buszczyński, Podole, Wołyń i Ukraina : prawa korony polskiej do tych krajów, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  6. Stefan Buszczyński, La décadence de l'Europe, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  7. Stefan Buszczyński, Rękopis z przyszłego wieku : fantazya społeczna z r. 1881, wyd. 1918, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  8. Stefan Buszczyński, Znaczenie dziejów Polski i walk o niepodległość, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  9. Stefan Buszczyński, Obrona spotwarzonego narodu. Z. 1, Powszechny ruch ludowy przed powstaniem ; Styczniowe 1863 roku powstanie [...], wyd. 1894, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  10. Stefan Buszczyński, Obrona spotwarzonego narodu. Z. 2, Rozbiór krytyczny historycznej szkoły krakowskiej, wyd. 1894, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  11. Stefan Buszczyński, Obrona spotwarzonego narodu. Z. 3 cz. 1, Następstwa zasad historycznej szkoły krakowskiej. cz. 2, Ks. Walerjana Kalinki: Obraz Krakowa w 1850 r. , wyd. 1894, polona.pl [dostęp 2019-02-02].
  12. Stefan Buszczyński, Obrona spotwarzonego narodu. Z. 4, Cierpliwość Narodu Polskiego [...], wyd. 1894, polona.pl [dostęp 2019-02-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Fragment nagrobka Buszczyńskiego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie
  • Andrzej. Niewiadowski: Leksykon polskiej literatury fantastycznonaukowej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990, s. 49-50. ISBN 83-210-0892-5.
  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 451, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.
  • Stefan Buszczyński. Polskie Tradycje Intelektualne. [dostęp 2011-03-13].

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]