Józef Białynia Chołodecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Białynia Chołodecki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 sierpnia 1852
Stawiki
Data i miejsce śmierci 30 stycznia 1934
Lwów
Miejsce spoczynku Cmentarz Łyczakowski we Lwowie
Miejsce zamieszkania Lwów
Narodowość  Polska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Józef Dominik „Kresowiec” Bartłomiej Chołodecki herbu Białynia (ur. 15 sierpnia 1852 w Stawikach w Austro-Węgrzech, zm. 30 stycznia 1934 we Lwowie) – polski szlachcic, urzędnik, pisarz i historyk.

Życiorys[edytuj]

Syn Celestyna. Jako uczeń gimnazjalny uczestniczył w organizacji powstania styczniowego 1863 działając jako goniec[1]. Był dyrektorem poczty. W 1895 był radcą C. K. Dyrekcji Poczt i Telegrafów[2]. W 1911 był członkiem komisji kontrolującej Ligi Pomocy Przemysłowej we Lwowie[3]. Do 1915 sprawował też stanowisko naczelnego dyrektora izby obrachunkowej[4][5]. W tym roku podczas I wojny światowej po inwazji rosyjskiej 20 czerwca 1915 został przymusowo wywieziony do Kijowa w grupie zakładników[6][4]. 18 sierpnia 1915 odzyskał wolność[7]

Był literatem i publicystą, autorem licznych rozpraw i artykułów z przeszłości Lwowa, w tym upamiętniających obronę Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej 1918/1919. chodzil także za znawcę historii poczty polskiej[8]. Łącznie opublikował ok. 100 książek i broszur oraz 100 felietonów i felietonów[1]. Publikował pod pseudonimem Walenty Ćwik oraz pod nazwiskiem Bela Rębowicz[9].

Był członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego. Należał do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Literatów i Artystów Polskich we Lwowie, w ramach którego w 1907 został członkiem wydziału[10]. Działał w Towarzystwie Miłośników Przeszłości Lwowa. Pełnił funkcję członka wydziału, wiceprezesa wojewódzkiego Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów we Lwowie[11]. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum[12]. W lipcu 1905 wraz z Aleksandrem Czołowskim odkrył grobowiec Gertrudy Potockiej w podziemiach kościoła w Witkowie, w następnym roku wydał publikację temu poświęconą[13].

2 maja 1923 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[14].

2 lutego 1934 został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie[15].

W 1951 jego praca Bohaterska dziatwa w obronie Lwowa: opowieść o Tadeuszu, Janie i Halinie Grabskich poległych w walkach o Lwów została wycofana z polskich bibliotek oraz objęta cenzurą[16].

Publikacje[edytuj]

Przypisy

  1. a b Józef Białynia Chołodecki. „Panteon Polski”, s. 3, Nr 38 z listopada 1927. 
  2. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895, s. 203.
  3. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 1035.
  4. a b c Z dziejów inwazji rosyjskiej w dobie wielkiej wojny. „Gazeta Lwowska”, s. 6, Nr 1 z 1 stycznia 1931. 
  5. Józef Białynia Chołodecki: Zakładnicy miasta Lwowa w niewoli rosyjskiej 1915-1918 (z odbitką fotograficzną zakładników. Lwów: 1930, s. 10.
  6. Józef Białynia Chołodecki: Zakładnicy miasta Lwowa w niewoli rosyjskiej 1915-1918 (z odbitką fotograficzną zakładników. Lwów: 1930, s. 8-10.
  7. Józef Białynia Chołodecki: Zakładnicy miasta Lwowa w niewoli rosyjskiej 1915-1918 (z odbitką fotograficzną zakładników. Lwów: 1930, s. 42.
  8. Łucja Charewiczowa: Historiografia i miłośnictwo Lwowa. Lwów: Towarzystwo Miłośników Przeszłości Lwowa, 1938, s. 154.
  9. Łucja Charewiczowa: Historiografia i miłośnictwo Lwowa. Lwów: Towarzystwo Miłośników Przeszłości Lwowa, 1938, s. 153.
  10. Kronika. Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Literatów i Artystów Polskich. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 292 z 19 grudnia 1907. 
  11. Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów (Towarzystwa Polskiego Żałobnego Krzyża) Zarządu Oddziału Wojewódzkiego we Lwowie. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów, 1927, s. 3.
  12. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 80 z 6 kwietnia 1935. 
  13. Literatura i sztuka. Józef Białynia Chołodecki. Gertruda z Komorowskich Szczęsnowa Potocka i odkrycie jej grobowca. „Słowo Polskie”, s. 5, Nr 498 z 2 listopada 1906. 
  14. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 23.
  15. Pogrzeb ś. p. J. Białyni Chołodeckiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 32 z 4 lutego 1934. 
  16. Cenzura PRL : wykaz książek podlegających niezwłocznemu wycofaniu 1 X 1951 r.. posł. Zbigniew Żmigrodzki. Nortom: Wrocław, 2002, s. 5. ISBN 8385829881.
  17. Wiadomości bieżące. „Słowo Polskie”, s. 2, Nr 9 z 7 stycznia 1904. 

Linki zewnętrzne[edytuj]