Stroszek (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stroszek
Gatunek Dramat
Rok produkcji 1976/1977
Data premiery 12 stycznia 1977
Kraj produkcji  RFN
Czas trwania 108 min.
Reżyseria Werner Herzog
Scenariusz Werner Herzog
Główne role Bruno S.
Eva Mattes
Clemens Scheitz
Muzyka Chet Atkins
Sonny Terry
Zdjęcia Thomas Mauch
Montaż Beate Mainka-Jellinghaus
Produkcja Werner Herzog Filmproduktion
Budżet 905 000 DEM

Stroszek – dramat niemiecki z 1976 roku w reżyserii Wernera Herzoga, wyprodukowany przez jego firmę Werner Herzog Filmproduktion w koprodukcji z niemiecką telewizją ZDF. Budżet filmu wyniósł 905 000 marek. Film miał światową premierę 20 maja 1977 w Monachium. Stroszek zdobył Specjalną Nagrodę na festiwalu w Taorminie w 1977[1].

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja filmu osadzona jest w pierwszej jego części w Berlinie lat 70. XX w., co było nowością jeżeli chodzi o filmy fabularne tego reżysera, bowiem Herzog osadzał je wcześniej w raczej trudnej do jednoznacznego sprecyzowania przeszłości (był to najczęściej okres romantyzmu). Bohaterami opowieści są: uliczny grajek Bruno Stroszek (w tej roli naturszczyk Bruno S., który wcześniej wystąpił w tytułowej roli w filmie Herzoga Zagadka Kaspara Hausera), jego przyjaciółka Eva (w tej roli Eva Mattes nagrodzona Złotą Palmą na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes za jej drugoplanową rolę w Woyzecku) oraz sąsiad Bruna, staruszek zainteresowany zwierzęcym magnetyzmem Scheitz (Clemens Scheitz znany z Zagadki Kaspara Hausera, Szklanego serca oraz Nosferatu wampira).

Bruno wychodzi z więzienia, do którego trafił za rozboje spowodowane m.in. nadużywaniem alkoholu. Wcześniej prawie całe swoje dzieciństwo spędził w różnego rodzaju zakładach poprawczych, co spowodowało, że nie potrafi odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Będzie to tym trudniejsze, że Stroszek musi pomóc poniżanej prostytutce Evie i stawić czoła jej sutenerom. Z pomocą przychodzi sąsiad Scheitz, który proponuje wyjazd do Ameryki - do Wisconsin, gdzie mieszka jego rodzina.

Druga część filmu ukazuje zmagania bohaterów w nowym kraju. Bruno zostaje mechanikiem u kuzyna Scheitza (w tej roli prawdziwy mechanik Clayton Szlapinski), Eva otrzymuje pracę w przydrożnej restauracji. Niestety ucieczka od wcześniejszego życia bohaterów okazuje się niemożliwa. Dom zakupiony dzięki kredytowi zostaje (po niespłaceniu należności) zlicytowany (w roli licytatora występuje znany z filmu dokumentalnego Herzoga Ile drzewa naciąłby świstak. Uwagi na temat nowego języka Ralph Wade). Staruszek Clemens oznajmia że to międzynarodowy spisek.

Każdy z bohaterów wchodzi ponownie w społeczne role od których chciał uciec: Eva odjeżdża z kierowcą samochodowym, Bruno i Scheitz okradają miejscowego fryzjera. Policja zatrzymuje towarzysza Stroszka, a on sam wyrusza w swoją ostatnią podróż skradzionym samochodem. Gdy jego samochód się psuje, Bruno ustawia go tak, by ten kręcił się w kółko, sam wypija ostatni toast i - po uruchomieniu wyciągu narciarskiego - strzela sobie w głowę. Film kończy długa sekwencja przedstawiająca tańczące zwierzęta (m.in. kurczaki) porażane w tym celu prądem. Polski krytyk filmowy Jacek Szczerba napisał w "Gazecie Wyborczej" : "No i przede wszystkim finałowa sekwencja samotnej wędrówki Stroszka, wędrówki po śmierć. Ta jest najzwyczajniej w świecie porażająca. Wesołe miasteczko, gdzie Stroszek strzela sobie w głowę, tamtejsze "gry automatyczne" ze zwierzętami porażanymi prądem i samochód ustawiony przez Stroszka tak, by jeździł w kółko, mogą śnić się po nocach"[2].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacje

Film kręcono w Berlinie i okolicach (pierwsza jego część) oraz w Plainfield i w Madison w stanie Wisconsin (druga część). Reżyser skorzystał z pomocy miejscowej ludności, aby wcieliła się w niektóre postaci z jego filmu (w filmie grają prawdziwi sutenerzy, mechanicy, bankowcy itd.).

Obsada

Herzog spotkał mechanika Claytona Szlapinskiego, gdy zepsuł się mu samochód w miasteczku gdzie pracował Szlapinski. Potem reżyser poprosił go o zagranie w filmie. Ciekawostkę stanowi fakt, że Herzog przebywał tam, by filmowiec Errol Morris pokazał mu grób matki seryjnego mordercy Eda Geina.

Ciekawostki

  • W filmie wykorzystano instrumenty naprawdę należące do Bruna S., który zakupił je za pieniądze otrzymane za rolę w Zagadce Kaspara Hausera.
  • Werner Herzog wyznał w komentarzu do amerykańskiego wydania DVD, że nikt z członków jego ekipy nie chciał patrzeć na porażane prądem zwierzęta. Dlatego to Herzog sam nakręcił ostatnie ujęcia przedstawiające tańczące kurczaki[3].
  • Herzog wyznał, że obiecał Brunowi S. tytułową rolę w filmie Woyzeck, ale powierzył ją Klausowi Kinskiemu. Dlatego aby pocieszyć Bruna, napisał w kilka dni scenariusz do Stroszka[4].
  • Ian Curtis, wokalista Joy Division, 18 maja 1980 roku, po obejrzeniu Stroszka popełnił samobójstwo we własnym domu, wieszając się na sznurze od suszarki.

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

W filmie wykorzystano następujące utwory muzyczne: On My Way Down to Phoenix Cheta Atkinsa, Old Lost John Sonny'ego Terry, The Last Thing on My Mind Toma Paxtona, utwory Ludwiga van Beethovena: Arioso i Mondscheinsonate, oraz walc anonimowego autora z ok. 1890 roku[5].

Recepcja[edytuj | edytuj kod]

Niezwykle szanowany amerykański krytyk Roger Ebert nazwał Stroszka "jednym z najbardziej zwariowanych filmów" a także "jednym z największych" jakie według niego powstały[6]. Film otrzymał 100% pozytywnych recenzji na stronie Rotten Tomatoes, zajmującej się zamieszczaniem recenzji z najbardziej opiniotwórczych gazet jakie wydawane są na terenie Stanów Zjednoczonych.

Przypisy

  1. Wszystkie dane za: oficjalna strona Wernera Herzoga
  2. Cytat za: recenzja Jacka Szczerby zamieszczona w "Gazecie Wyborczej"
  3. Wszystkie dane w tym dziale za: anglojęzyczna wersja Wikipedii
  4. Przytoczone tu dane pochodzą z: filmweb - polski portal filmowy
  5. Lista utworów muzycznych wykorzystanych w filmie znajduje się na oficjalnej stronie internetowej Wernera Herzoga
  6. Cytat pochodzi z książki Rogera Eberta, patrz: Bibliografia

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]