Szadzko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w woj. zachodniopomorskim. Zobacz też: Szadzko – jezioro.
Szadzko
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat stargardzki
Gmina Dobrzany
Liczba ludności (2008) 405
Strefa numeracyjna (+48) 91
Tablice rejestracyjne ZST
SIMC 0774486
Położenie na mapie gminy Dobrzany
Mapa lokalizacyjna gminy Dobrzany
Szadzko
Szadzko
Położenie na mapie powiatu stargardzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu stargardzkiego
Szadzko
Szadzko
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Szadzko
Szadzko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szadzko
Szadzko
Ziemia53°20′30″N 15°23′49″E/53,341667 15,396944

Szadzko (niem. Saatzig) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Dobrzany, położona 2,5 km na południowy zachód od Dobrzan (siedziby gminy) i 23 km na wschód od Stargardu (siedziby powiatu). Wieś leży nad południowo-zachodnim brzegiem jeziora Szadzko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

W Szadzku miał kiedyś siedzibę ziemski powiat stargardzki.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj]

  • Ruiny kamienno-ceglanego kościoła z XV w. Obiekt zabytkowy [1]. Podczas walk w 1945 roku kościół uległ uszkodzeniu, niestety nie został wyremontowany, wyposażenie przeniesiono do kościoła w Odargowo. Od początku lat 50. kościół zaczął popadać w ruinę. Pod kościołem krypta grobowa rodziny Dewitzów – książęcych administratorów zamku. Planowana odbudowa po 2009 r. [2]
  • Na placu przed kościołem żeliwny pomnik – obelisk upamiętniający poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Szadzka. Wśród wymienionych nazwisk również polskie – Karl Czerwanski.
  • Rozległe grodzisko pierścieniowate z okresu kultury łużyckiej, z doskonale zachowanymi wałami ziemnymi.
  • Pozostałość obronnego zamku nad Jeziorem Szadzkim z dobrze czytelnymi bastionami, głębokimi fosami i wałami ziemnymi. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z roku 1336 i wspomina o rodzie von Steglitz, jako właścicielach Szadzka. Z. Radacki sugeruje czas budowy zamku na jakiejś czterdzieści lat wcześniej, po 1290 r., jednak regularny, prostokątny rzut warowni i istnienie w narożniku wieży o kwadratowej podstawie i cylindrycznej górnej części nawiązuje do zamków zakonu joannickiego - Łagowa, Swobnicy czy Pęzina, powstających od drugiej połowy XIV w. Nie można więc wykluczyć istnienia w Szadzku drewniano-ziemnej warowni, zastąpionej przez murowany zamek. W 1395 roku na zamku został zamordowany książę Warcisław VII. Widok zamku po renesansowej przebudowie przedstawia rycina z mapy Lubinusa (1618 r.). W średniowieczu Szadzko, jako jedna z najpotężniejszych warowni Księstwa Pomorskiego była szczególnym celem dla Brandenburczyków. Dwukrotnie - w 1445 r. oraz 1478 r. był przez nich zdobywany. Odbudowany przez księcia Bogusława X w końcu XV w. Zamek pozostawał istotną twierdzą dla Księstwa Pomorskiego także później. Przed rokiem 1533 bramę wzmocnił bastion, a mimo pożaru i renesansowej przebudowy po roku 1588 warowność zamku nadal była wysoka - powstał dodatkowy pierścień obwałowań o rzucie pięcioboku. Mimo to, w wyniku wojen szwedzkich Szadzko zostało opuszczone, a późniejsze próby odbudowy - ze względu na koszty - zostały przerwane. Od roku 1766 trwała powolna rozbiórka zamku, a po pożarze Dobrzan w roku 1781 materiał budowlany z zamku posłużył do odbudowy. Do odbudowy wykorzystano cegły z rozbieranych murów zamku w Szadzku[3]. Ludwig Wilhelm Brüggemann w roku 1784 pisze o jeszcze widocznych potężnych murach, ale zaznacza, że nie nadają się już do zamieszkania. Do dzisiaj zachowały się potężne, trzynastometrowej wysokości obwałowania zamku i relikty murów.
  • Dwór z XIX wieku;
  • Wzgórze Czarownic (przy drogą z Szadzka do Ognicy).
  • Lipa olbrzym św. Ottona (obok ruiny kościoła).

Turystyka[edytuj]

Przez Szadzko prowadzi czerwony Szlak Hetmana Stefana Czarnieckiego.

Przypisy