Szwajcarski nóż oficerski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
SNO marki Victorinox, model Mountaineer, z otwartymi narzędziami
Szwajcarski nóż oficerski, złożony
Wenger The Giant (87 narzędzi)

Szwajcarski nóż oficerski (niem. Schweizer Offiziersmesser, ang. Swiss Army Knife) – wielofunkcyjny scyzoryk produkowany w różnych odmianach przez dwa szwajcarskie przedsiębiorstwa rodzinne: Victorinox i Wenger[1]. Początkowo był wyposażony w ostrze, szydło, otwieracz do puszek oraz śrubokręt. Nóż, który został opatentowany 12 czerwca 1897 miał dwa ostrza (długie i krótkie), otwieracze do puszek, szydło, śrubokręt oraz jako nowość – ostrze do ścierania atramentu z papieru i korkociąg[2].

W ciągu ponadstuletniej historii szwajcarskiego noża oficerskiego stworzono wiele różnych modeli zawierających dodatkowe narzędzia, takie jak piłka do drewna, nożyczki, otwieracz do butelek, specjalizowane ostrza i śrubokręty, czy nawet tak wymyślne dodatki jak latarka, lupa, zegar z budzikiem, wysokościomierz, a nawet pamięć flash czy odtwarzacz MP3. Większość współczesnych modeli szwajcarskiego noża oficerskiego zawiera dodatkowe drobne akcesoria jak plastikowa wykałaczka, pęseta czy prosty długopis ukryte w wycięciach okładek rękojeści. Najbardziej złożony model (Wenger, wyprodukowany w 2007) miał 87 różnych narzędzi i 141 funkcji[3]. Zmiany nie ominęły okładek rękojeści. Początkowo drewniane, z czasem w większości modeli zostały zastąpione tworzywami sztucznymi (celidor) bądź aluminium.

Większość modeli szwajcarskiego noża oficerskiego ma okładki rękojeści w kolorze czerwonym.

W ciągu ostatnich dziesięcioleci powstały liczne noże i narzędzia wywodzące się ze szwajcarskiego noża oficerskiego, np. większe noże składane z blokadą, miniaturki w formie breloczka do kluczy[4], czy Swisscard – szwajcarski nóż oficerski w formie karty kredytowej. Katalog przedsiębiorstwa Victorinox obejmuje kilkaset modeli i wariantów szwajcarskiego noża oficerskiego i pokrewnych narzędzi[5].

Jedyne oryginalne (używane przez armię szwajcarską) szwajcarskie noże oficerskie produkowane były przez dwa przedsiębiorstwa: Victorinox i Wenger. W 2005 Victorinox przejął przedsiębiorstwo Wenger, zachowując jednak jego markę[6]. Ze względu na popularność i jakość wykonania szwajcarskich noży oficerskich powstało wiele ich kopii i imitacji (np. polski Gerlach NK-624[potrzebny przypis]), zazwyczaj gorszej jakości.

Szwajcarski nóż oficerski stał się produktem znanym na całym świecie. Poza armią szwajcarską wykorzystywany jest np. w NASA.

W kulturze masowej[edytuj]

  • Szwajcarski nóż oficerski jest głównym narzędziem Angusa MacGyvera – bohatera amerykańskiego serialu MacGyver.
  • Określenie „szwajcarski scyzoryk” stało się synonimem niezawodnego wielozadaniowego narzędzia.

Przypisy[edytuj]

  1. Victorinox Swiss Army Knives Info (ang.)
  2. Stephen Halbrook: Szwajcaria i naziści. Jak alpejska republika przetrwała w cieniu III Rzeszy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2015.
  3. Największy szwajcarski scyzoryk
  4. Victorinox AG
  5. Victorinox AG
  6. Victorinox acquires rival Wenger (ang.)