Tan Sitong

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Tan.
Tan Sitong
Tan Sitong
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 谭嗣同
Pismo tradycyjne 譚嗣同
Hanyu pinyin Tán Sìtóng
Wade-Giles T’an Ssu-t’ung
Wymowa (IPA) [tʰǎn sɨ̂tʰʊ̌ŋ]

Tan Sitong (ur. 10 marca 1865, zm. 28 września 1898) – chiński publicysta, poeta, pisarz i filozof. Antymandżurski rewolucjonista, zwolennik liberalnych reform i okcydentalizacji Chin.

Wcześnie stracił matkę i był wychowywany przez macochę; w młodości odbył podróże po chińskich prowincjach (m.in. Xinjiangu), w trakcie których napisał ponad 200 wierszy o społecznej wymowie[1]. Od 1896 roku wraz z Liang Qichao prowadził działalność publicystyczną, nawołując do reform. Został dostrzeżony przez reformatorsko nastawionego gubernatora prowincji Hunan, Chen Baozhena, który zaangażował go do pracy przy projektach modernizacyjnych[1]. Był uczniem Yanga Wenhui.

Był jednym z czołowych działaczy okresu znanego jako sto dni reform; 20 czerwca 1898 roku został mianowany przez cesarza Guangxu jednym z czterech członków Wielkiej Rady[1]. Po upadku stu dni reform jako jeden z nielicznych nie zdecydował się na emigrację i pozostał w kraju. 28 września 1898 roku z rozkazu cesarzowej Cixi został stracony wraz z pięcioma innymi reformatorami[2].

Tan Sitong był autorem traktatu Nauka o humanitarności (仁學, Renxue), w którym próbował dokonać syntezy filozofii neokonfucjańskiej z pojęciami zaczerpniętymi z nowoczesnej nauki zachodniej, zwłaszcza z zakresu fizyki i chemii[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Tang Sitong - An Eminent Chinese Revolutionist (ang.). history.cultural-china.com. [dostęp 16 czerwca 2010].
  2. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 29. ISBN 83-88542-68-0.
  3. Feng Youlan: Krótka historia filozofii chińskiej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 366. ISBN 83-01-13421-6.