Liang Qichao

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Liang.
Liang Qichao
Liang Qichao
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 梁启超
Pismo tradycyjne 梁啟超
Hanyu pinyin Liáng Qǐchāo
Wade-Giles Liang Ch’i-ch’ao
Wymowa (IPA) [ljǎŋ tɕʰìʈʂʰáu]

Liang Qichao (grzecznościowo Zhuoru 卓如; pseudonimy: Rengong 任公, Yinbingshi 饮冰室; ur. 23 lutego 1873, zm. 19 stycznia 1929) – chiński pisarz, krytyk literacki, polityk i reformator. Twórca nowoczesnej chińskiej prasy[1]. Najwybitniejszy uczeń Kang Youweia[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Liang Qichao urodził się w małej wiosce w Xinhui (新會) w prowincji Guangdong. W 1889 roku zdał egzamin drugiego stopnia (juren 舉人), rok później został uczniem i następnie współpracownikiem Kang Youweia. Wraz ze swoim mistrzem zakładał na południu Chin sieć szkół, w których propagowane były zdobycze nauki zachodniej. Sam Liang inspirował się myślą Kanta, Spencera, Darwina, Milla i Rousseau. Opracował metodę badawczą nazwaną później „metodą Lianga”, polegającą na czytaniu jak największej ilości dzieł, bez względu na ich wartość merytoryczną.

W 1895 roku, na fali wzburzenia po upokarzającym dla Chin traktacie kończącym przegraną wojnę wziął udział w antyjapońskich demonstracjach i współredagował memoriał do cesarza Guangxu. Rok później założył w Szanghaju niskonakładowe czasopismo adresowane do urzędników pt. Shiwubao (Wiadomości na czasie), w którym propagowano naukę zachodnią. W 1897 roku podjął pracę wykładowcy na uniwersytecie w Changsha; wydał wówczas pracę Sixue shumuzhi (Katalog książek o zachodnich naukach).

W 1898 roku wyjechał do Pekinu, gdzie wziął udział w realizacji zapoczątkowanych przez cesarza Guangxu tzw. Stu dni reform. Po ich fiasku uciekł do Japonii[3]. Na emigracji wraz z Kang Youweiem stał na czele Stowarzyszenia Obrony Cesarza, nawołującego do przywrócenia Guangxu na tron i wprowadzenia w Chinach monarchii konstytucyjnej[4]. Swoje idee propagował w gazetach Qingyi bao (Wiadomości Dyskusyjne, 1898-1902) i Xinmin congbao (Gazeta Nowych Obywateli, Yokohama 1902-1905). Był politycznym przeciwnikiem Sun Jat-sena, uważając że planowana przezeń rewolucja doprowadzi do chaosu w kraju i zagranicznej interwencji[5].

Po upadku monarchii powrócił w 1912 roku do Chin. Rozpoczął krótkotrwałą karierę polityczną. Był członkiem rządu Yuana Shikaia[6] i kierował proprezydencką Partią Postępową (Jinbudang)[7]. Szybko rozczarował się polityką Yuana i zerwał z nim gdy ten w 1916 roku postanowił przywrócić monarchię ze sobą na czele. Organizował opozycję antyyuanowską, a po jego śmierci został ministrem finansów w rządzie Duan Qirui.

W 1918 roku wyjechał do Europy i uczestniczył w paryskiej konferencji pokojowej. Rozczarowany ideami zachodniej demokracji po powrocie do Chin w 1920 roku wycofał się z polityki, poświęcając się pracy naukowej i literackiej.

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Myśl Lianga ewoluowała w poszczególnych okresach jego życia. Był zdecydowanym krytykiem Konfucjusza i podobnie jak Kang Youwei uważał używane przez neokonfucjanistów „starotekstowe” wersje pism za falsyfikaty. Obwiniał ideologię konfucjańską o zastój w Chinach, a jako zwolennik ewolucjonizmu wierzył w konieczność nieustannych zmian, do których inspirację czerpał z filozofii zachodniej. Stąd wyprowadzał swoje poglądy polityczne na sytuację panującą w Państwie Środka, głosząc konieczność reform które – jego zdaniem – można zrealizować jedynie w warunkach monarchii konstytucyjnej.

Opracował koncepcję historiozoficzną dzielącą dzieje świata na trzy okresy: władzy grupowej i wodzów plemiennych, epokę władzy jednoosobowej oraz demokrację. Wraz z przechodzeniem społeczeństwa w kolejne epoki również natura człowieka miała zmieniać się stopniowo ze złej w dobrą. Wraz z postępem dziejowym następować ma również unifikacja świata, zanik państw i narodów oraz powstanie ogólnoświatowej, żyjącej w harmonii społeczności.

Na emigracji w Japonii zmienił swoje podejście do konfucjanizmu na bardziej przychylne, inspirując się filozofią Wang Yangminga. Ostatecznie doszedł do wniosku, że nieustanne spory wokół interpretacji Konfucjusza i prawdziwości pism „starotekstowych” są jałowe. Postulował zatem ich odrzucenie, a wraz z nimi całej przeszłości oraz potrzebę budowy nowej kultury. Wpływ na tę zmianę poglądów wywarło zetknięcie się Lianga z filozofią japońskiego uczonego Katō Hiroyukiego (1836-1916). Za nim Liang przejął koncepcję agresywnego darwinizmu społecznego i nieustannego parcia w kierunku postępu, dla których tradycja i historia są jedynie balastem.

Po powrocie z emigracji Liang odrzucił głoszone wcześniej przez siebie poglądy i skupił się na szukaniu inspiracji w starożytnej myśli chińskiej. Powrócił do wcześniejszych twierdzeń na temat rozwoju społeczeństwa w granicach zakreślonych przez przestrzeń i czas. Odrzucił także cechujące go wcześniej uwielbienie dla kultury zachodniej na rzecz twierdzenia o potrzebie wydobycia wyższości kultury chińskiej. W późnym okresie swojej twórczości coraz bardziej inspirował się buddyzmem, z którego przejął twierdzenie o ułudzie otaczającego świata i sile serce oraz umysłu. Przyrównywał je do kantowskiej idei czystego rozumu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 28. ISBN 83-88542-68-0.
  2. John K. Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Gdańsk: Wyd. Marabut, 1996, s. 209. ISBN 83-85893-79-2.
  3. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 29. ISBN 83-88542-68-0.
  4. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 52. ISBN 83-88542-68-0.
  5. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 55. ISBN 83-88542-68-0.
  6. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 401. ISBN 83-88542-68-0.
  7. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 67. ISBN 83-88542-68-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]