Teodor Gaza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teodor Gaza
Θεόδωρος Γαζής
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia ok. 1398
Tesalonika
Data i miejsce śmierci 1476
San Giovanni a Piro
Język grecki
Ważne dzieła

Adversus Plethonem pro Aristotele de substantia i Antirrhetikon

Teodor Gaza lub Gazes (ok. 1398 - 1476; gr.: Θεόδωρος Γαζῆς, Theodoros Gazes ; wł.: Teodoro Gaza , łac.: Theodorus Gazes, gen: Theodori Gazae) – grecki filolog i humanista, tłumacz Arystotelesa.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Teodor Gaza urodził się w Tesalonice, stąd przydomek Tesalonicki (łac.: Thessalonicensis, gr.: Thessalonikeus). Był profesorem w Konstantynopolu. Na soborze florenckim (1439) wypowiadał się za unią Kościołów[1]. W sporze, który wybuchnął w trakcie soboru pomiędzy greckimi delegatami na temat pierwszeństwa Arystotelesa lub Platona w wykładzie wiary chrześcijańskiej zajął stanowisko proarystotelesowskie, wspólnie z Jerzym Scholarem i Jerzym z Trapezuntu, przeciw Jerzremu Gemistowi-Pletonowi i kardynałowi Bessarionowi[2]. Po zakończeniu soboru pozostał we Włoszech. Współpracował z kardynałem Bessarionem, redagował między innymi jego In calumniatorem Platonis. W 1446 roku został rektorem i wykładowcą języka greckiego na uniwersytecie w Ferrarze. W 1449 roku przeniósł się do Rzymu, gdzie z nominacji papieża Mikołaja V został profesorem filozofii, podjął się też tłumaczenia dzieł pisarzy greckich na łacinę. W 1463 roku otrzymał zarząd kalsztoru w San Giovanni a Piro, gdzie zmarł w 1476 roku[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Teodor Gaza napisał pierwszą na Zachodzie gramatykę języka greckiego Grammatike eis mere tessara (wyd. w Wenecji w 1495 roku), w której podjął pionierską próbę krytycznego opracowania tekstów. Tłumaczył z greki między innymi Iliadę, oczyszczał z terminologii scholastycznej i awerroistycznej już istniejące przekłady Arystotelesa. Przełożył na łacinę De partibus i De natura animalium Arystotelesa, De historia plantarum Teofrasta, Problemata Aleksandra z Afrodyzji. Napisał przeciwstawiając się Pletonowi, w obronie Arystotelesa: Adversus Plethonem pro Aristotele de substantia i Antirrhetikon[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Kazimierz Kupiec: Gaza Theodoros. W: Encyklopedia katolicka. T. 6. s. 903.
  2. Ivan Cloulas: Wawrzyniec Wspaniały. s. 77.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ivan Cloulas: Wawrzyniec Wspaniały. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 250-252. ISBN 83-06-01455-3.
  • Kazimierz Kupiec: Gaza Theodoros. W: Encyklopedia katolicka. T. 6. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1993, s. 903.