Turzyca patagońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Turzyca patagońska
Ilustracja
C. magellanica subsp. irrigua
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd wiechlinowce
Rodzina ciborowate
Rodzaj turzyca
Gatunek turzyca patagońska
Nazwa systematyczna
Carex magellanica Lam.
Encycl. 3:385. 1792
Synonimy
  • Carex paupercula Michx. (= C. magellanica subsp. irrigua)

Turzyca patagońska (Carex magellanica) – gatunek byliny z rodziny ciborowatych. Podgatunek irrigua występuje na obszarach wokółbiegunowych na półkuli północnej, podczas gdy podgatunek typowy magellanica rośnie w południowej części Ameryki Południowej. W południowej części zasięgu występuje w górach na torfowiskach i młakach. W Polsce w sumie kilkadziesiąt okazów rośnie w dwóch miejscach w Karkonoszach: koło Wielkiego Stawu i pod Szrenicą.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina trwała, wysokości 20-30 cm z płożącymi rozłogami.
Łodyga
Łodyga cienka, w górze szorstka.
Liście
Liście jasnozielone, wiotkie, do 3 (4) mm szerokości, słabo szorstkie.
Kwiaty
Wyrastają w kątach lancetowatych, czerwonobrunatnych przysadek z zielonym grzbietem, zebrane w kłosy. Kłos męski szczytowy, pojedynczy, prosto wzniesiony. Poniżej niego znajdują się 2-3 podłużnie jajowate kłosy żeńskie. Kwiaty męskie z 3 pręcikami, kwiaty żeńskie ze słupkiem zakończonym trzema znamionami. Kwitnie od połowy lipca do końca sierpnia.
Owoce
Orzeszek otoczony pęcherzykiem. Pęcherzyk jasnozielony, jajowaty, do 3 mm długości, zakończony bardzo krótkim dzióbkiem.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje na torfowiskach przejściowych, na młakach i źródliskach. Rozmnaża się głównie wegetatywnie za pomocą rozłogów.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane są dwa podgatunki:

  • Carex magellanica ssp. irrigua (Wahlenb.) Hiitonen (syn. Carex paupercula Michx. – występuje na półkuli północnej (m.in. w Polsce).
  • Carex magellanica ssp. magellanica – znany z południowych krańców Ameryki Południowej.

Tworzy mieszańce z turzycą bagienną (Carex limosa).

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek w Polsce zagrożony z powodu bardzo nielicznego występowania. Bezpośrednimi zagrożeniami jest wpływ sąsiedztwa szlaku turystycznego (związane z tym zmiany warunków hydrologicznych) oraz konkurencja bardziej ekspansywnych gatunków, głównie traw. Gatunek umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2011) w kategorii CR (krytycznie zagrożony); w wydaniu z roku 2014 posiada kategorię EN (zagrożony)[3]. Umieszczony także w czerwonej księdze Niemiec. Objęty prawną ochroną gatunkową od 2004 r. Umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski w kategorii V (narażony)[4]. W wydaniu z 2016 roku otrzymał kategorię EN (zagrożony)[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-14] (ang.).
  3. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  4. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ​ISBN 83-89648-38-5​.
  5. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 83-7073-444-8.
  2. Jerzy Fabiszewski: Carex magellanica W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.