Twierdzenie Cayleya

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Twierdzenie Cayleya – twierdzenie mówiące, że dowolna abstrakcyjna grupa jest w rzeczywistości pewną grupą przekształceń zbioru, na którym została ona określona. Jest to więc podgrupa grupy symetrycznej tego zbioru. Twierdzenie to pozwala przełożyć wszystkie wyniki dotyczące grup symetrycznych na grupy abstrakcyjne. Autorem twierdzenia jest Arthur Cayley

Twierdzenie[edytuj]

Każda grupa zanurza się izomorficznie w grupie symetrycznej pewnego zbioru[1]. W szczególności, każda grupa skończona rzędu zanurza się izomorficznie w grupie symetrycznej [2].

Dowód[edytuj]

Wykażemy, że każda grupa jest izomorficzna z pewną podgrupą grupy permutacji zbioru .

Niech będzie dowolnym elementem grupy i niech , będzie odwzorowaniem takim, że: , gdzie .

Odwzorowanie jest przekształceniem różnowartościowym, bowiem . Ponadto dla dowolnego istnieje element taki, że . Takim elementem jest . Czyli jest przekształceniem grupy na siebie tzn. .

Zauważmy jeszcze, że dla zachodzi dla dowolnego .

Stąd i zbiór odwzorowań jest grupą, w której jest elementem neutralnym oraz .

Określmy teraz odwzorowanie w następujący sposób:

, dla .

Jest ono iniektywne, bowiem , a z udowodnionej wcześniej własności wynika, że jest homomorfizmem, bo .

Stąd jest zanurzeniem izomorficznym grupy w grupę .

q.e.d.[3]


Zdefiniowany w dowodzie izomorfizm nazywa się niekiedy reprezentacją regularną . Powyższe rozumowanie jest dowodem na to, iż działanie grupy na sobie przez mnożenie z lewej strony jest wierne.

Historia[edytuj]

Burnside[4] przypisuje to twierdzenie Jordanowi[5], jednak Eric Nummela[6] uważa, że nazwa "twierdzenie Cayleya" jest właściwsza. Dziś sens twierdzenia wydaje się oczywisty, jednak to dopiero Cayley’owi udało się zunifikować dwa różne – jak wówczas uważano – pojęcia tzn. pojęcie grupy i pojęcie grupy permutacji. I mimo że sam Cayley w swojej pracy[7] nie wykazał homomorfizmu, jego zasługi w upowszechnieniu tych pojęć na 16 lat przed Jordanem są niepodważalne.


Przypisy

  1. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s.258, Twierdzenie 13.1
  2. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s.259, Wniosek 13.1
  3. Bolesław Gleichgewicht, Algebra, Oficyna Wydawnicza GiS, Wrocław 2004, ISBN 978-83-89020-35-2; s.258-259, Twierdzenie 13.1 - Dowód
  4. Burnside, William, Theory of Groups of Finite Order (2 ed.), Cambridge, [[Specjalna:Książki/0486495752|ISBN 0-486-49575-2]], 1911.
  5. Jordan, Camille, Traite des substitutions et des equations algebriques, Paris: Gauther-Villars, 1870.
  6. Nummela, Eric, "Cayley's Theorem for Topological Groups", American Mathematical Monthly (Mathematical Association of America) 87 (3): 202–203, doi:10.2307/2321608, JSTOR 2321608, 1980.
  7. Cayley, Arthur, "On the theory of groups as depending on the symbolic equation θn=1", Philosophical Magazine 7 (42): 40–47, 1854.

Bibliografia[edytuj]

  • A. Bojanowska, P. Traczyk, Algebra I, Skrypt WMIM, 2005