Tylkowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

53°38′09″N 20°44′36″E

- błąd

38 m

WD

53°39'N, 20°46'E, 53°38'4.60"N, 20°44'32.32"E

- błąd

20707 m

Odległość

2328 m

Tylkowo
wieś
Ilustracja
Brukowana droga do Tylkowa, od strony południowej
Państwo

 Polska

Województwo

 warmińsko-mazurskie

Powiat

szczycieński

Gmina

Pasym

Liczba ludności (2004)

560

Strefa numeracyjna

89

Tablice rejestracyjne

NSZ

SIMC

0485919

Położenie na mapie gminy Pasym
Mapa konturowa gminy Pasym, po lewej znajduje się punkt z opisem „Tylkowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Tylkowo”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Tylkowo”
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego
Mapa konturowa powiatu szczycieńskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Tylkowo”
Ziemia53°38′09″N 20°44′36″E/53,635833 20,743333
Tylkowo – głaz pamiątkowy

Tylkowo (niem. Scheufelsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Pasym. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Tylkowo znajduje się na trasie OlsztynSzczytno, nad rzeczką Tylkówką (inna nazwa to Kalwa), ok. 4 km na zachód od Pasymia. We wsi znajdują się dwa sklepy, przystanek autobusowy, szkoła i elektrownia wodna. Według danych z 2005 roku wieś obejmowała obszar 1556 ha gruntów rolnych i leśnych. Obecnie we wsi mieszka 397 mieszkańców[1]. Budynki mieszkalne i gospodarcze ulokowane są wzdłuż trzech ulic (jedna jest asfaltowa, dwie gruntowe). Domy stoją frontem do drogi, wieś ma charakter ulicówki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu Tylkowa odkryto cmentarzysko typu kurhanowego, pochodzące z epoki brązu (m.in. kurhan o średnicy 14 m, otoczony rozbudowanym wieńcem kamiennym). Wieś lokowana w 1384 przez wielkiego mistrza krzyżackiego Konrada Zöllnera von Rotenstein, na 30 włókach z 10 latami wolnizny. Nadanie otrzymał Ditryk Schewnpflugk (brat Tyla z Tylkówka). W dokumentach podatkowych z 1542 r. wymieniany jest młyn wodny a wieś określana jest jako własność ziemska.

W 1855 roku mieszkańcy wsi napisali skargę na tutejszego nauczyciela Sterna, który surowo karał dzieci za najmniejsze przewinienie. Kary cielesne wzburzyły mieszkańców Tylkowa – „my naszych dziatków więcej do niego słać nie będziem”. List podpisany słowami „ludzie pokój miłujące tak w miłości i w pokoju jako bracia pomiędzy sobą żyjemy” napisany był w języku polskim, z elementami gwary mazurskiej.

W 2005 roku we wsi były 84 domy z 390 mieszkańcami.

Ludzie związani z Tylkowem[edytuj | edytuj kod]

  • W Tylkowie urodził się Marcin Nikuta (1741–1812) doktor filozofii Uniwersytetu Królewieckiego, profesor Szkoły Rycerskiej w Warszawie. Pedagog i filantrop zajmujący się opieką i wychowaniem młodzieży.
  • w Tylkowie urodził się August Kiwicki (17 września 1879 – 4 marca 1950 w Dłużku), bojownik o polskość Warmii i Mazur w okresie plebiscytowym, prześladowany przez niemieckie władze, opisany przez Melchiora Wańkowicza w reportażu „Na tropach Smętka”

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Budownictwo murowane głównie XIX-wieczne.
  • Szkoła murowana z czerwonej cegły na fundamencie z kamieni polnych, z przełomu XIX i XX wieku.
  • Przy drodze do Tylkówka dawny zespół młyński na rzece Kośna z XIX w. (obecnie elektrownia wodna): młyn, spichlerz, urządzenia hydrotechniczne oraz młynarzówka z początku XX wieku[2].
  • W kierunku na Łajs i Małszewo zabytkowa brukowana droga, długości ok. 10 km, jest częścią szlaku rowerowego Pasym – NarajtyTylkówko.
  • W pobliżu wsi znajdują się dwa stanowiska archeologiczne (kurhany).
  • Przez Tylkowo przebiega pomarańczowy szlak rowerowy PasymNarajtyTylkówek – Pasym.
  • Głaz pamiątkowy poświęcony pobytowi w Tylkowie i okolicach Karola Wojtyły, który pływał kajakiem po okolicznych jeziorach i rzeczkach. Głaz znajduje się nad rzeczką Kalwa. Odsłonięcia kamienia dokonał proboszcz parafii w Pasymiu ks. Józef Grażul, a ufundowała społeczność Tylkowa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tylkowo – Szkoła Podstawowa w Tylkowie.
  2. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ISBN 83-7200-631-8 s. 311

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]