Uherský Brod

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta Uherský Brod w kr. zlińskim. Zobacz też: inne pojęcia z nazwą Brod.
Uherský Brod
Ilustracja
Uherský Brod, plac Tomáša Masaryka
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj zliński
Powiat Uherské Hradiště
Zarządzający Patrik Kunčar
Powierzchnia 52,06 km²
Wysokość 251 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności

16522
Kod pocztowy 687 34, 688 01, 688 02
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Uherský Brod
Uherský Brod
Ziemia49°01′29″N 17°38′47″E/49,024722 17,646389
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Uherský Brod (niem. Ungarisch Brod) – miasto w Czechach, w kraju zlińskim, w powiecie Uherské Hradiště, 14 km na południowy wschód od miasta Uherské Hradiště. W 2018 liczba mieszkańców wynosiła 16 522[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze pisemne wzmianki o mieście pochodzą z roku 1140. Wymieniane jest jako osada Brod czy Na brodzie, ponieważ znajdował się tutaj bród na rzece Olšava. W roku 1272 król Przemysł Ottokar II wyniósł Brod do rangi miasta królewskiego i przyznał mu wiele przywilejów, czym zapewnił mu dobrobyt. Podczas wojen husyckich miasto było punktem oparcia wypraw wojennych do Górnych Węgier.

XVI wiek i wojna trzydziestoletnia[edytuj | edytuj kod]

Dnia 18 czerwca 1506 roku król Władysław II Jagiellończyk podarował miasto Janowi z Kunovic, zatem Brod przestał być miastem królewskim. W XVI wieku zażył dużego rozwoju - został wybudowany ratusz i Panský dům. Okres rozkwitu skończył się na początku XVII wieku, kiedy miasto zaczęli atakować Węgrzy. Upadek postępował także w czasie wojny trzydziestoletniej, która przyczyniła się do znacznego zniszczenia Brodu. Zagłada oznaczała także wygnanie protestantów, którzy tworzyli większość obywateli.

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny przy byłym klasztorze dominikanów był do obecnej postaci przebudowany w latach 1636-1670. Tutejsza Czarna Madonna jest celem wielu pielgrzymów, zwłaszcza podczas Pielgrzymki Różańcowej (Růžencová pouť) w pierwszą sobotę i niedzielę października.[2]

XVIII i XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie miasto się powoli odbudowywało. Między nowymi osadnikami byli także Niemcy, a przeważnie mówiący po niemiecku Żydzi.

Niemcy byli w XVIII wieku nacją dominującą i rządzili radą miasta. Znaczenie czeskich obywateli zaczęło rosnąć w XIX wieku. Niemcy tworzyli w mieście mniejszość, byli jednak wspierani przez społeczność żydowską. W roku 1890 samorząd przeszedł w ręce Czechów. Zaczął się rozwijać przemysł - w roku 1894 został założony Browar Janáček (Pivovar Janáček, obecna nazwa Pivovar Uherský Brod). Powstawały także firmy przemysłu spożywczego i drzewnego.

Pomimo obecności licznej mniejszości niemieckiej i żydowskiej w samym mieście, okoliczne wsie były przeważnie czeskie. W XIX wieku miasto dzieliło się socjalnie i ekonomicznie na trzy części - miasto (centrum), miasto żydowskie i przedmieście. W centrum żyli przeważnie rzemieślnicy, kupcy, urzędnicy - czeskiej i niemieckiej narodowości. Żydowską dzielnicę zamieszkiwali głównie obywatele pochodzenia żydowskiego. Przedmieście miało czeski i wyraźnie rolniczy charakter. Około roku 1850 w mieście żyło 3000 ludzi.

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

W przeciągu jednego wieku liczba mieszkańców podwoiła się i wynosiła 6000 w 1945 roku, pomimo że w trakcie II wojny światowej okupanci zlikwidowali społeczność żydowską. Żydzi, którzy przeżyli, w większości do miasta już nie wrócili i osiedlili się zagranicą.

Dnia 27 czerwca 1936 była tu założona filia firmy Česká zbrojovka Praha, dzisiejsza Česká zbrojovka Uherský Brod. W roku 1951 powstało przedsiębiorstwo przemysłowe Slovácké strojírny, jako pierwsza duża firma w mieście w sektorze przemysłu ciężkiego. Do przedsiębiorstwa była później wybudowana bocznica kolejowa ze stacji Uherský Brod na linii kolejowej Brno - Trenčianska Teplá (po czesku zwana Vlárská dráha).

Rozwój gałęzi przemysłowej, ale także średnio-dużych przedsiębiorstw, przejawił się wyraźnie we wzroście liczby mieszkańców. W latach 1945-1990 liczba mieszkańców potroiła się i dosięgnęła 18000. Ten wzrost spowodowany był przyrostem naturalnym, migracją ludności a także przyłączeniem do miasta gmin Havřice, Maršov, Újezdec i Těšov.

Wzrost liczby mieszkańców oznaczał także możliwość rozwoju miasta na polu kultury. Zaczęły powstawać organizacje kulturowe. Już w roku 1951 została założona folklorystyczna grupa Olšava. Jej założycielami byli przede wszystkim pracownicy Slováckich strojírn. W roku 1960 został zlikwidowany powiat Uherský Brod, co utrudniło dalszy rozwój miasta. Negatywny wpływ miał rozpad Czechosłowacji 31 grudnia 1992 roku, ponieważ miasto znalazło się na pograniczu.

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Dnia 24 lutego 2015 we wtorek od 12:30 uzbrojony sześćdziesięciotrzyletni mieszkaniec miasta Zdeněk Kovář w restauracji Družba zastrzelił osiem osób a jedną ciężko ranił. Po niecałych dwóch godzinach od masakry, przy akcji policyjnej jednostki interwencyjnej, popełnił samobójstwo. Jest to drugi największy masowy mord w historii Republiki Czeskiej.[3]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z roku 1930 żyło tutaj 5936 ludzi w 1099 domach. Swoją narodowość jako czechosłowacką określiło 5445 mieszkańców, jako niemiecką 42. Żyło tutaj 4268 katolików, 79 ewangelików, 998 członków Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego i 493 żydów.

Zmiany liczby mieszkańców i domów w mieście Uherský Brod
Rok 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1930 1950 1961 1970 1980 1991 2001 2011
Liczba mieszkańców 5 855 6 492 6 935 7 399 8 014 8 384 8 821 9 856 12 565 14 406 17 459 17 721 17 592 16 758
Liczba domów 959 1055 1120 1221 1344 1452 1739 2076 2223 2334 2472 2744 2854 3017

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Części miasta[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Największymi przemysłowymi przedsiębiorstwami w mieście i okolicy są Česká zbrojovka, Slovácké strojírny i Pivovar Uherský Brod.

Szkolnictwo, kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się osiem przedszkoli i pięć szkół podstawowych. Znajdują się tutaj trzy szkoły średnie - Liceum J. A. Komeńskiego, Przemysłowa Szkoła Średnia i Akademia Handlowa Uherský Brod i zasadnicza szkoła zawodowa.

Spośród instytucji kulturalnych wymienić można Muzeum Jana Amosa Komeńskiego, Bibliotekę Františka Kožíka, Dom kultury Uherský Brod, Obserwatorium astronomiczne i Kino Máj.[5]

Miasto prowadzi aquapark Delfín, Stadion atletyczny Lapač, Stadion Orelský, Halę sportową TJ SPARTAK Uherský Brod, odkryty basen, lodowisko, ośrodek narciarski "Mikulčin Vrch" i strzelnicę sportową "Maršov". [6]

Osoby urodzone w mieście[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Český statistický úřad, 1 stycznia 2018.
  2. Uherský Brod, www.ado.cz [dostęp 2018-11-24].
  3. Střelba v Uherském Brodě, Wikipedie, 20 listopada 2018 [dostęp 2018-11-24] (cz.).
  4. Autor: Daniel Baránek, licencja: CC BY-SA 4.0, źródło: Wikimedia Commons
  5. Město Uherský Brod - Příspěvkové organizace, www.ub.cz [dostęp 2018-11-24].
  6. Město Uherský Brod - Město Uherský Brod, sport.ub.cz [dostęp 2018-11-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]