Wojny husyckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojny husyckie
Ilustracja
Jan Žižka z husyckim księdzem spogląda na Pragę po Bitwie o Witkową Górę
Czas 30 czerwca 1419 – 30 maja 1434
Miejsce Europa Środkowa, głównie Królestwo Czech
Przyczyna I defenestracja praska (30 czerwca), spalenie Jana Husa w 1415 roku
Wynik zwycięsctwo Husytów[1]
Strony konfliktu
Husyci(1419–1423)

Radykalni Husyci
(1423–1434)


Czeska szlachta wyznania husyckiego
Wielkie Księstwo Litewskie

Wspierani przez:
Królestwo Polskie

Święte Cesarstwo Rzymskie

Królestwo Węgier
Państwo Kościelne
Zakon Maltański
Zakon krzyżacki
Królestwo Anglii Despoci Serbscy na Węgrzech


Umiarkowani Husyci (Utrakwiści)(1423–1434)

Dowódcy

Husitská korouhev.png Wojny husyckie Armoiries empereur Sigismond Ier.svg

Nowy KninŽivohoštNekmierzSudomierzMelechovoBenešovoKutna HoraTaborWitkowa GóraMały BórWyszehradMostGóra VladařKutna HoraNebovidyHabrNiemiecki BródHořiceStachovy DvorHorni DubenkaCzeska SkalicaMaleszowoUścieZwettleTachovNysaKratzauStary WielisławHorkaDomažliceBitwa żorskaTrzebnicaHiltersriedLipany

Wojny husyckiewojny religijne toczone pomiędzy husytami a Luksemburgami w Królestwie Czech w latach 1419–1436. Były one prowadzone przez czeskich husytów (głównie taborytów i sierotki) przeciwko krucjatom organizowanym przez cesarza Zygmunta Luksemburskiego przy poparciu papiestwa.

Przebieg wojen[edytuj]

Początkiem wojen husyckich stało się powstanie przeciwko obwinionemu za śmierć Jana Husa, Zygmuntowi Luksemburskiemu, który po Wacławie IV odziedziczył tron czeski.

Wojskami husyckimi dowodził Jan Žižka, a po jego śmierci w 1424 roku Prokop Wielki. Po odparciu 4 krucjat:

husyci podjęli wyprawy do Bawarii, Miśni i Łużyc, Brandenburgii, na Słowację i Śląsk.

W 1431 roku Prokop Wielki odniósł zwycięstwo nad piątą krucjatą pod Domažlicami.

W wojnach husyckich mimo edyktu wieluńskiego brali udział ochotnicy polscy, a po zawarciu porozumienia z Koroną Królestwa Polskiego, w 1433 roku wyruszyła wyprawa polsko-husycka na ziemie zakonu krzyżackiego, docierając poprzez Nowej Marchię aż do wybrzeży Morza Bałtyckiego (zob. Jan Čapek z Sán, Wojna polsko-krzyżacka w latach 1431–1435).

Nowościami w dziedzinie wojskowości było masowe wykorzystanie hakownic oraz taktyki ufortyfikowanego taboru. Z początku wykorzystywane przez husytów, były później wykorzystywane przez obie strony konfliktu.

Po ugodzie umiarkowanego odłamu husytów utrakwistów z katolikami doszło do otwartego konfliktu wewnątrz obozu husyckiego.

W 1434 roku w bitwie pod Lipanami utrakwiści pokonali taborytów i zawarli porozumienie z Zygmuntem Luksemburskim. W 1436 roku ostateczną formę ugody poparł sobór bazylejski, tzw. Kompaktaty praskie (władca uznawał autonomię Kościoła czeskiego, przyjęto komunię pod dwiema postaciami). Zygmunt został królem Czech w 1436 roku. Wojny husyckie osłabiły pozycję Kościoła katolickiego i feudałów niemieckich w Czechach, przygotowały grunt dla idei reformacji w Europie.

Chronologiczna lista bitew[edytuj]

Ciekawostki[edytuj]

  • Wojny husyckie stały się kanwą trylogii husyckiej – popularnych powieści fantastyczno-historycznych, napisanych przez Andrzeja Sapkowskiego w latach 2001–2006. W skład trylogii wchodzą książki: Narrenturm oraz Boży Bojownicy.
  • Wojny husyckie znalazły swoje miejsce także w filmie. Czeski reżyser Otakar Vávra nakręcił w latach 1954 – 1956 trylogię składającą się z filmów Jan Hus (1954), Jan Žižka (1955) i Proti všem (1956).

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Reeves, Michael, and Mark Dever. The Unquenchable Flame: Discovering the Heart of the Reformation. Nashville, TN: B & H Academic, 2010. Print.

Linki zewnętrzne[edytuj]