Ukwap

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ukwap
Ilustracja
Morfologia (ukwap dwupienny)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj ukwap
Nazwa systematyczna
Antennaria Gaertn.
Fruct. 2: 410. Sep-Dec 1791 (nom. cons.)[2]
Typ nomenklatoryczny
A. dioica (L.) Gaertn[2].
Synonimy

Chamaezelum Link[2]

Koszyczki ukwapu dwupiennego

Ukwap (Antennaria Gaertn.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego około 45 gatunków, choć według The Plant List w obrębie tego rodzaju znajduje się 61 gatunków o nazwach zweryfikowanych i zaakceptowanych, podczas gdy kolejne 24 taksony mają status gatunków niepewnych (niezweryfikowanych)[3]. Występuje naturalnie na półkuli północnej na obszarach o klimacie umiarkowanym lub podzwrotnikowym (lecz nie w Afryce)[4][5]. We florze Polski występują 2 gatunki. Gatunkiem typowym jest A. dioica (L.) Gaertn[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wiecznie zielone, lub prawie wiecznie zielone byliny dorastające do 15 cm wysokości i 3–8 cm szerokości[6]. Maja pojedyncze, wąskie i całobrzegie liście[5]. U większości gatunków są one zebrane w różyczki liściowe. Liście wyrastają dość gęsto i są przeważnie szarozielone i pokryte włoskami. Kwiaty zebrane w drobne koszyczki o błoniastych łuskach okrywy i suchych przysadkach. Płatki mają białą lub różową barwę[6]. W koszyczkach występują wyłącznie kwiaty rurkowate[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonom.
Chamaezelum Link[2]
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funk w 2002[7], z późniejszymi uzupełnieniami[8]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Antennaria należy do plemienia Gnaphalieae (Cass.) Lecoq & Juillet, podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj ukwap (Antennaria L.)[9].
Gatunki flory Polski[10]
Lista gatunków[3]
Ukwap karpacki (Antennaria carpathica)
Ukwap dwupienny (Antennaria dioica)

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Kwitnie późną wiosną. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, zwykle na rabatach kwiatowych lub w ogrodach skalnych. Nadają się na kwiat cięty do wieńców, bukietów, itp. Są odporne na mróz, mogą rosnąć w pełnym słońcu lub w półcieniu. Wymagają wilgotnej i przepuszczalnej gleby. Rozmnażają się przez nasiona lub podział.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. a b c d e Antennaria (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 4 grudnia 2015].
  3. a b Antennaria (ang.). The Plant List. [dostęp 4 grudnia 2015].
  4. D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 43. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.)
  5. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. a b c Pussy-toes / Antennaria spp. (ang.). Fine Gardening. [dostęp 4 grudnia 2015].
  7. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  8. B. Baldwin, J.M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Antennaria (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 23-12-2008].
  10. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.