Ulica Kolejowa w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Poznań COA.svg Poznań
ulica
Kolejowa
Grunwald
Długość: 1,3 km
Ul. Kolejowa 55–55a ; wejścia z lewej strony budynku noszą adres ul. Kanałowa 9 i 8
Ul. Kolejowa 55–55a ; wejścia z lewej strony budynku noszą adres ul. Kanałowa 9 i 8
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. Gąsiorowskich 0 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kanałowa 130 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Graniczna 170 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Calliera 350 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Mottego 450 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Karwowskiego 600 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Potockiej 1,1 km
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła Pfeil links.svg ul. Hetmańska Pfeil rechts.svg, ul. Górecka Pfeil unten.svg 1,3 km
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
ulica Kolejowa
ulica Kolejowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Kolejowa
ulica Kolejowa
Ziemia 52°23′34,7″N 16°54′19,1″E/52,392980 16,905301

Ulica Kolejowa (przed 1918 niem. Bahnstraße, 19391945 Memelstraße) jest położona w dzielnicy Łazarz w Poznaniu.

Biegnie z północy na południe, na wschód od ul. Głogowskiej, równolegle do niej, od ul. Gąsiorowskich do ul. Hetmańskiej, wzdłuż torów kolejowych prowadzących ze stacji Poznań Główny w stronę Berlina, Wrocławia, Ostrowa Wlkp. i Wolsztyna. Poczynając od ul. Gąsiorowskich, następujące po sobie przecznice (wyłącznie po stronie zachodniej), to ul. Kanałowa, Graniczna, Calliera, Mottego, Karwowskiego i ul. Klaudyny Potockiej. Obszar ten, mimo przeprowadzenia linii kolejowej około 1870, aż do 1900 należał do dzielnicy Wilda. Została wytyczona w końcu XIX w., od początku nosząc obecne miano, najpierw w wersji niemieckiej, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości – w polskiej. Krótkotrwałe odstępstwo nastąpiło jedynie podczas II wojny światowej, kiedy to władze niemieckie ustaliły dla ulicy całkowicie nową nazwę Memelstraße (Niemeńska lub Kłajpedzka).

Z końca XIX w. w przetrwały nieliczne relikty zabudowy o charakterze gospodarczym. W 1872 po stronie wschodniej, przylegającej do terenów kolejowych pojawiła się fabryka narzędzi rolniczych (nr 1/3) Napoleona Urbanowskiego (od 1897 firma Nitsche), młyn parowy (w okresie międzywojennym Młyn Poznański), a nieco później szeregi jednolitych domów z małymi mieszkaniami przeznaczonymi dla pracowników kolei, z obszernym zapleczem gospodarczym (m.in. komórki i ogrody) i pozostałości kolejowej infrastruktury technicznej. Towarzyszą im inne budynki, dawniej pełniące funkcje socjalne dla PKP (ośrodek zdrowia, straż pożarna, hotele robotnicze), dziś częściowo o innym przeznaczeniu.

Po przeciwnej stronie zabudowa zyskała częściowo charakter zwarty, składając się z kamienic czynszowych o raczej przeciętnych walorach architektonicznych. Wyróżnia się kamienica nr 44 na narożniku ul. Mottego, z neogotycką dekoracją (silnie uszkodzona) z około 1900 i nr 55–55a na rogu ul. Kanałowej – modernistyczna, zbudowana około 1910 według projektu Kazimierza Ulatowskiego lub Kazimierza Rucińskiego.

Dom nr 40 należy do zespołu zabudowy powstałej w latach 1912–1913 dla Spółdzielni Urzędników Niemieckich (DBWBV) przy ul. Karwowskiego (proj. Joseph Leimbach) – po 1919 własność Uniwersytetu Poznańskiego.

Pod nr 57 zlokalizowano w 1928 – już nieistniejącą – Mleczarnię Szwajcarską należącą do hr. Stanisława Turno z Objezierza. Na rogu ul. Gąsiorowskich mieści się Wielkopolskie Centrum Ortopedyczne im. Ireneusza Wierzejewskiego. Na przeciwległym krańcu, przy ul. Hetmańskiej po stronie zachodniej mieszczą się ogródki działkowe, założone jako pierwsze w Poznaniu, w 1904. Po przeciwnej stronie zabudowania dawnej parowozowni (sporadycznie bywa tu udostępniany do zwiedzania pociąg ratowniczy) kiedyś wyznaczały koniec ulicy.

Pod nr 29 w latach 18791939 znajdowało się ogrodnictwo i sad prof. Alfreda Denizota. Jest też trochę zabudowy z 2. połowy XX w.

Obecnie w zabudowaniach dawnej fabryki pod r 1/3 mieści się m.in. Wydział Artystyczny Wyższej Szkoły Umiejętności Społecznych.

Pod nr 52 znajduje się Salezjański Ośrodek Młodzieżowy.

Choć zabudowa ul. Kolejowej jest doskonale widoczna z przejeżdżających pociągów, także międzynarodowych, okolicę cechuje pewne zaniedbanie. Szkoda, bo klinkierowe elewacje części domów robotniczych wystarczyłoby po prostu umyć. Szczególnie dokuczliwe w okresie jesienno-zimowym jest silne zadymienie, spowodowane zarówno przestarzałą techniką grzewczą mieszkań, jak i istnieniem kotłowni węglowych i obecnością parowozów na linii kolejowej do Wolsztyna. Osobliwością jest stara kolejność numeracji domów, biegnącej z północy na południe i z powrotem, tak, że pierwszy i ostatni numer wypadają naprzeciw siebie w okolicach ul. Gąsiorowskich.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Księga adresowa miasta stołecznego Poznania 1935, Poznań, Wydaw. Księgi Adresowej, 1935 (reprint: Poznań, Wydaw. Miejskie, 2001, ISBN 83-87847-64-X)
  • Zbigniew Zakrzewski, Ulicami mojego Poznania. Przechadzki z lat 1918-1939, Poznań, Wydaw. Poznańskie, 1985, ISBN 83-210-0413-X
  • Kazimierz Sobkowicz, Architekci wielkopolscy. Biogramy, dzieła, stowarzyszenia, ISBN 83-00-02483-2, cz. 1, Lata 1886-1939, Poznań, Wydaw. Oddz. Poznańskiego SARP, 1988, ISBN 83-00-02480-8
  • Magdalena Warkoczewska, Św. Łazarz. Wystawa w Muzeum Historii Miasta Poznania w Ratuszu, październik – grudzień 1998, Poznań, Muzeum Narodowe, 1998, ISBN 83-85296-53-0 („Ulice i zaułki dawnego Poznania”)
  • Poznań. Przewodnik po zabytkach i historii, red. meryt. i oprac. tekstów Janusz Pazder, Poznań, Wydaw. Miejskie, 2003, ISBN 83-87847-92-5
  • Poznań. Spis zabytków architektury, oprac. Jolanta Bielawska-Pałczyńska, Poznań, Urząd Miasta Poznania, 2004, ISBN 83-89525-07-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]